دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

طراحی و اعتبار سنجی مدل چند بعدی اخلاق حرفه ای سازمان دیوان محاسبات کشور

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران(amin.tavassoli@iau.ac.ir)
2 استادیار، گروه حسابداری، واحدنیکشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، نیکشهر،ایران (نویسنده مسئول)
3 استادیار ، گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران (hhpiri1354@gmail.com)
چکیده
اخلاق، لازمه یک جامعه سالم است. هرحرفه­ای باید رهنمود های اخلاقی متناسب داشته باشد و دیوان محاسبات نیز نیازمند اصول اخلاق حرفه­ ای می­باشد. تا کنون مدل اخلاقی متناسب با این سازمان ارائه نگردیده، لذا هدف این پژوهش طراحی و اعتبار سنجی مدل چند بعدی ارائه شده برای اخلاق حرفه ای سازمان دیوان محاسبات کشور می ­باشد. این تحقیق یک تحقیق کیفی و از نوع اکتشافی می ­باشد. اجزای مدل بر اساس تحلیل محتوای نوشتار علمی (مقاله­ ها و پایان نامه­ های منتشر شده در زمینه اخلاق حرفه ­ای در ایران و آیین رفتار حرفه ای سازمان ها) و مصاحبه با 22 نفر از اعضای هیات علمی دارای سابقه شغلی در سازمان­ های دولتی، مدیران میانی سازمان دیوان محاسبات و مدیران شاغل در سازمان حسابرسی که به روش هدفمند انتخاب شده اند، استخراج و مدل تحقیق ارائه شده است. آنگاه با استفاده از روش تحلیل عاملی و نرم افزار پی-ال-اس مدل مذکور اعتبار سنجی گردیده است. طبق یافته­ های تحقیق، مدل چند بعدی اخلاق حرفه ای سازمان دیوان محاسبات کشور دارای 6 بعد ، 11 مولفه و ۱۴۸ شاخص می­ باشد. ابعاد و مولفه­ های مدل اخلاق حرفه­ ای سازمان دیوان محاسبات عبارتند از اخلاق معنوی (مولفه دینی)، اخلاق فردی (ارزشی و رفتاری)، اخلاق اجتماعی (فرهنگی و مسئولیت انسانی)، اخلاق سازمانی (درون سازمانی و بیرون سازمانی)، اخلاق قانونی ( قوانین دیوان محاسبات و سایر قوانین)، اخلاق زیست محیطی (پایداری و رعایت حقوق بین نسلی). مقادیر بارهای عاملی، تی-ولیو و شاخص استون گیسلر تائید کننده اعتبار و کیفیت مناسب مدل است. این سازمان تحت تاثیر مستقیم ارزش­های اخلاقی و فرهنگی است و عدم رعایت اخلاق موجب تضعیف انجام رسالت سازمان می شود، در نتیجه مدل چند بعدی اخلاق حرفه ای از طریق جلب توجه سازمان به مسائل اخلاقی به پیشگیری از رفتارهای ناکارآمد کارکنان منجر می شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Planning and Validation of Multi-dimensional Model of Professional Ethics of the Supreme Audit Court

نویسندگان English

amin allah tavassoli 1
reza sotudeh 2
habib piri 3
1 Phd Student, Department of Accounting, Zahedan Branch, Islamic Azad university, Zahedan(amin.tavassoli@iau.ac.ir)
2 Assistant Professor, Department of Accounting, nikshshr Branch, Islamic Azad university, nikshahr, IranCorresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Zahedan Branch, Islamic Azad university, Zahedan, Iran(hhpiri1354@gmail.com)
چکیده English

Ethics is the prerequisite of every healthy society. In fact, each profession should possess its own appropriate ethical guidelines. The State Account Court also requires principles of professional ethics. So far, no ethical model suitable for this organization has not been presented. The purpose of the present study is to offer a multidimensional model design and validation for the professional ethics of the State Accounts Court. This is a qualitative and exploratory research. The model design is based on content analysis of the collected scientific texts (including articles and theses published in the field of professional ethics in Iran). It was done through in a library method. Then, using interviews with faculty members with a working experience in governmental organizations, middle managers of the State Accounts Court, and the working managers in the auditing organization selected in a purposive method, the research model was extracted. Next, using factor analysis method and PLS software, the validation of the above- mentioned model was performed. According to the research findings, the multidimensional model of professional ethics in the State Accounts Court owns 3 dimensions, 11 components, and 148 indicators. The dimensions and components of the professional ethics model in the State Accounts Court include spiritual ethics (religious component), individual ethics (value and behavior), social ethics (cultural and human responsibility), organizational ethics (inter/ intra organization), legal ethics (rules of the Court of Accounts as well as other laws), and environmental ethics (sustainability and observance of intergenerational rights). Moreover, the values ​​of factor load, T-Value, and Stone- Geisser index (Q2) all confirm the validity and quality of the model. This organization is directly influenced by moral and cultural values, and any non-compliance with ethics can distort its organizational mission. Thus, through drawing the organization's attention to ethical issues, the multi-dimensional model of professional ethics can prevent inefficient employee behaviors.

کلیدواژه‌ها English

professional ethics
Organizational ethics
Social Ethics
Supreme Audit Court
احمدی، محمدرمضان؛ آهنگری، عبدالمجید ؛ صالحی نیا، محسن. (۱۳۹۸)، مدل سازی سازه‌های موثر بر اخلاق حرفه ای حسابرسی با بکارگیری مدل سازی ساختاری- تفسیری از دیدگاه خبرگان حرفه، حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 8، صص۲۸۱-۳۱۷.
آذربراهمان، علیرضا، کامیابی، یحیی ؛ ملکیان، اسفندیار. (1400)، هژمونی فرهنگ اخلاق حرفه‌ای در حسابرسی و ارزیابی پیامدهای آن. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال ششم، شماره 12،صص۹۵-۵۷.
آقایی، محمد علی و حصارزاده، رضا. (۱۳91)، الگوسازی مفهومی اخلاق در حسابداری و پیمایش دیدگاه حسابداران . اخلاق در علوم و فناوری، شماره 7،صص53-64.
اشتراوس و کوربین. (1990)، مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل نظریه های زمینه ای (ا. افشار،مترجم). تهران، نشر نی.
الوانی، سیدمهدی؛ حسن پور، اکبر ؛ داوری، علی. (۱۳۸۹)، تحلیل اخلاق سازمانی کارکنان با استفاده از الگوی دایره اخلاق، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره۳و۴، صص۲۵-۳۴.
امیری، علینقی؛ همتی، محمد ؛ مبینی، مهدی. (۱۳۸۹)، اخلاق حرفه‌ای ضرورتی برای سازمان، نشریه معرفت اخلاقی، شماره۲، صص۱۳۷-۱۵۹.
آوانلو، امیر؛ کسمایی، ابوالقاسم ؛ صفری، محمود. (۱۳۹۹)، شناسایی شاخص‌ها و مولفه‌های موثر بر ارتقا اخلاق حرفه‌ای کارکنان سازمان تامین اجتماعی، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، شماره۲، صص۲۶۵-۲۸۰.
آیین رفتار حرفه ای جامعه حسابداران رسمی ایران.
باباجانی، جعفر؛ ثقفی، علی ؛ رستگارمقدم، هیوا. (1399)، مدل سه بعدی آموزش صلاحیت‌های اخلاقی در رشته حسابداری، حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره10، صص28-21.
بازرگان، عباس. (۱۳۸۷ )، مقدمه ای بر روش های تحقیق کیفی و آمیخته: رویکردهای متداول در علوم رفتاری، تهران، دیدار.
بیگی هرچگانی، ابراهیم ؛ بنی مهد، بهمن ؛ رئیس زاده، محمدرضا ؛ رویایی، رمضانعلی. (۱۳96)، ارزش‌های انگیزشی و هشداردهی اخلاقی حسابرسان دربارۀ خطاکاری. اخلاق در علوم و فناوری، شماره ۱۲، صص۱20-۱35.
جباری، حسن و گلی، حسن. (1400)، تاثیر اخلاق فردی بر اخلاق سازمانی با میانجی گری اخلاق خانوادگی در کارکنان یک دانشگاه نظامی، پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، شماره۲۳، صص۹۵-۱۱۸.
چنگیزی محمدی، آزاده؛ میرسپاسی، ناصر؛ مجیبی، تورج؛ اوتادی، محمود. (۱۳۹8)، کنکاشی پیرامون شاخص‌های اخلاق‌حرفه‌ای اعضای هیأت‌علمی با بهره‌گیری از روش AHP فازی. اخلاق در علوم و فناوری، شماره ۱۴،صص80-۸6.
حاجیها، زهره وملاسلطانی، جمال. (۱۳۹۵)، رابطه بین هوش اخلاقی با عملکرد حسابرسان مستقل، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 1، صص۱۰۵-۱۱۶.
حساس یگانه، یحیی؛ خادم، حمید ؛ مرویان‌حسینی، زهرا. (۱۳۹۵)، رشد اخلاقی یا آیین رفتار حرفه ای: تفاوت بین ذهنیت و عمل حسابرسان، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 2، صص۱۱۳-۱۲۲.
حسنی، محمد و شاهین‌مهر، بهار. (۱۳۹۴)، مدل یابی روابط بین اخلاق حرفه ای و مسئولیت اجتماعی با پاسخگویی سازمانی ، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره1، صص39-29.
خدامرادی، الهه و حاجیها، زهره. (۱۳۹۵)، نقش فرهنگ اخلاقی در عملکرد حسابرسان، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره3، صص۱۲۵-۱۳۱.
خسروآبادی، طاهره و بنی مهد، بهمن. (۱۳۹۴)، پیش بینی بی اخلاقی و فساد مالی با توجه به اعتماد اجتماعی در حرفه حسابرسی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 4، صص۴۵-۵۳.
خلخالی، مرضیه؛ مران جوری، مهدی؛ علی‌خانی، رضیه ؛ تقی‌پوریان، یوسف. (۱۴۰۱)، تعهد حرفه ای، جهت‌گیری‌های اخلاقی و نگرش حسابرسان نسبت به فعالیت‌های بازاریابی ، دانش حسابرسی، شماره۲۲.
خیاط مقدم، سعید و طباطبایی نسب، سیده مهدیه. (۱۳۹۵)، اخلاق حرفه ای در مدیریت مولفه های، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره۱، صص۱۲۷-۱۳۶.
خواجوی، شکرالله؛ اعتمادی عیدگاهی، سارا؛ قدیریان آرانی، محمدحسین. (1399)، اصول اخلاق اسلامی: چارچوبی برای تدوین آیین رفتار حرفه ای حسابداری، نشریه حسابداری و منافع اجتماعی، شماره 10، صص 1-29.
داوری، علی و رضازاده، آرش. (1392)، مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار PLS، چاپ اول، تهران، جهاد دانشگاهی.
رحمتی، محمدحسین ؛ محمدی، منصور ؛ کاشانی پور، محمد ؛ رحیمیان، نظام الدین. (1399)، تدوین مدل جو اخلاقی دیوان محاسبات کشور. دوفصلنامه علمی حسابداری دولتی، سال ششم، شماره 2، صص31-46.
رحیمی، فتحاله و حقیقی، مهری. (۱۳۹۸)، ضمانت اجرای قانونی نقض ارزشهای اخلاقی در دیوان محاسبات کشور، پژوهشهای اخلاقی، شماره۱، صص۲۵۱-۳۰۸.
رحمانی، حلیمه و رجب دُری، حسین. (1395)، بررسی تاثیر اخلاق حرفه ای بر عملکرد سازمانی در مدیران صنعتی استان فارس. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول،شماره 2،صص75-۵۳.
رضایی منش، بهروز. (۱۳۸۳)، بررسی زیر ساخت اخلاقی در بخش خدمات عمومی ایران. (رساله ی دکتری)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
ستوده، رضا؛ فغانی، مهدی؛ پیفه، احمد. (1399)، بررسی توانایی دیوان محاسبات کشور از دیدگاه پاسخ گویی مالی به استفاده کنندگان. دانش حسابرسی ، شماره 80، صص 59-84.
سلطانی، مرتضی. (۱۳۸۲)، مدیریت اخلاق در سازمان، ماهنامه تدبیر، شماره۱۳۲، صص۳۴-۴۰.
شایسته شجاعی، پرویز؛ پورزمانی ، زهرا ؛ یعقوب نژاد ، احمد. (1399)، تاثیر معیارهای رفتار اخلاقی (محیط اخلاقی، تعهد حرفه‌ای، ارزش‌های اخلاقی و ایدئولوژی اخلاقی) بر عملکرد حسابرسان . دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال پنجم، شماره 10، صص ۳۱۸-.۲۸۱.
صالحی، تابنده. (۱۳۹۵)، رابطه اخلاق حرفه ای حسابرس و کیفیت حسابرسی ، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره4، صص77-86.
عابدی سروستانی، احمد؛ شاه ولی، منصور ؛ محقق داماد ، سیدمصطفی. (۱۳۸۶)، ماهیت و دیدگاه های اخلاق زیست محیطی با تاکید بر دیدگاه اسلامی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره۱، صص۵۹-۷۲.
علیزاده، مهدی، (۱۳۸۹)، اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم). قم: دفتر نشر معارف.
علی مدد، مصطفی. (1389)، اخلاق و آیین رفتار حسابداران حرفه‌ای، مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی، تهران، ایران.
فلاح، محمدجواد و کرنوکر، نسیم. (۱۳۹۷)، مرز شناسی اخلاق فردی و اجتماعی و تحلیل ارزش گذاری آن با معیارهای اسلامی، پژوهش نامه اخلاق، شماره۴۲، صص۱۱۳-۱۳۲.
قانون دیوان محاسبات کشور.
قراملکی، احد فرامرز، (۱۳۹۸)، اخلاق حرفه ای. مجنون.
کاظمی، سلیم؛ زاهد بالبان، عادل؛ قلعه ای، علیرضا؛ دیوبند، افشین. (۱۳۹۹)، نقش واسطه ای اشتیاق شغلی در رابطه بین اخلاق حرفه ای و پاسخگویی سازمانی، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره ۱، صص۱۲۳-۱۲۹.
مطهری، مرتضی، (۱۳۵۳)، انسان کامل ، قم: صدرا.
منشور اخلاقی و اداری و اخلاق حرفه ای کارگزاران نظام.
منشور اخلاقی کارکنان شرکت بورس کالای ایران.
نمازی، محمد؛ دری، رجب ؛ روستامیمندی، محمد. (۱۳۹۶)، تدوین الگوی توسعه پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره12، صص70-80.
دوره 7، شماره 13
شهریور 1401
صفحه 256-297

  • تاریخ دریافت 23 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 19 آبان 1401
  • تاریخ انتشار 31 شهریور 1401