دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 Explaining the Role of Religious Beliefs, legal Deterrence, and Perceived Justice on Correct Tax Declaration تبیین نقش باورهای دینی، بازدارندگی قانونی و عدالت ادراکی بر ابراز صحیح مالیات 251 283 3599 10.22034/aapc.2025.3599 FA مهرداد صدرآرا استادیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، ایران. 0000-0001-7743-3507 حامد عمرانی استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، ایران. Omrani86@Gmail.com Journal Article 2026 06 08 This study aimed to investigate the simultaneous effect of religious beliefs, legal deterrence, and perceptual justice on correct tax declaration in the Iranian tax declaration system. Based on the theoretical framework of behavioral economics and sociology of religion, the present study seeks to fill the gap in the country's tax literature, which is mainly focused on technical and legal aspects. The research is descriptive-correlational in nature, and data were collected through a standardized questionnaire from a sample of 775 taxpayers nationwide during the period 1402 to 1404. The findings show that while monitoring and penalty mechanisms have a significant effect on correct tax declaration, value and religious factors, including Islamic beliefs, participation in religious ceremonies, and the perception of guilt from tax violations, have not been able to play a significant role in correct tax declaration. These results indicate the existence of a gap between promoted religious values ​​and the actual performance of the country's tax system. From a theoretical perspective, the present study presents a hybrid model for analyzing tax behavior in the cultural context of Iran, and from a practical perspective, it highlights the need to review tax policies with an emphasis on strengthening social responsibility and reforming fair tax behavior towards taxpayers. The findings of this study, which confirm the determining role of fines versus the limited impact of religious and behavioral values ​​on tax compliance, will be helpful for policymakers and tax administrators in designing a more realistic incentive system, and for researchers in designing localized behavioral models. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر همزمان باورهای دینی، بازدارندگی قانونی و عدالت ادراکی بر ابراز صحیح مالیات در نظام مالیات ابرازی ایران انجام شد. مطالعه حاضر با تکیه بر چارچوب نظری اقتصاد رفتاری و جامعه‌ شناسی دین، در پی پر کردن شکاف موجود در ادبیات مالیاتی کشور است که عمدتاً بر جنبه‌ های فنی و حقوقی متمرکز شده است. پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بوده و داده‌ ها از طریق پرسشنامه استاندارد شده از نمونه‌ای متشکل از 775 نفر از مودیان مالیاتی در سطح کشور در طی دوره زمانی 1402 لغایت 1404 گردآوری شد. بررسی فرضیه‌های پژوهش نشان داد که تنها فرضیه مربوط به تأثیر سازوکارهای نظارتی و جریمه‌ ای بر ابراز صحیح مالیات تأیید شده است، در حالی‌ که فرضیه‌ های مربوط به عدالت ادراک‌ شده، باورهای دینی، مشارکت در مراسم مذهبی و تلقی گناه از تخلفات مالیاتی همگی رد شده و هیچ‌ یک اثر معناداری بر ابراز صحیح مالیات نداشته‌ اند<span dir="LTR">.</span>این نتایج بیانگر وجود شکاف میان ارزش‌ های دینی ترویج شده و عملکرد واقعی نظام مالیاتی کشور است. پژوهش حاضر از جنبه نظری، الگویی ترکیبی برای تحلیل رفتار مالیاتی در بافت فرهنگی ایران ارائه می‌دهد و از منظر کاربردی، لزوم بازنگری در سیاست‌ های مالیاتی را با تأکید بر تقویت مسئولیت‌ پذیری اجتماعی و اصلاح رفتار عادلانه مالیاتی نسبت به مودیان خاطر نشان می‌سازد. یافته‌های این مطالعه، که بر نقش تعیین‌کننده‌ی جریمه‌ها در مقابل تأثیر محدود ارزش‌ های دینی و رفتاری بر تمکین مالیاتی صحه می‌گذارد، برای سیاست‌ گذاران و مدیران مالیاتی در طراحی نظام انگیزشی واقع‌ بینانه‌ تر، و برای پژوهشگران در طراحی مدل‌ های رفتاری بومی‌ شده، راهگشا خواهد بود<span dir="LTR">.</span> https://aapc.khu.ac.ir/article_3599_e7e69cdf28f8ce6b69b4e1853ee21bab.pdf