دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 A Systematic Review of The Greenwashing Literature: Conceptual Framework , Measurement Scale, and Future Research Directions مرور نظام‌مند ادبیات سبزشویی: چارچوب مفهومی، مقیاس سنجش و مسیرهای پژوهشی آینده 1 53 3594 10.22034/aapc.2025.3594 FA اکرم افسای استادیار حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران. (نویسنده مسئول) زهرا اکبری کارشناس ارشد حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران. zhrakbari@ut.ac.ir Journal Article 2026 06 08 With the proliferation of companies’ environmental claims and increasing concerns about the accuracy and transparency of these claims, greenwashing has become one of the major challenges in corporate governance and sustainability disclosure. This systematic review provides a comprehensive and integrated view of the greenwashing phenomenon by analyzing 192 scientific articles published in 58 reputable journals between 1997 and 2025. The present study examines the definitions, measurement methods, and various examples of greenwashing. A careful review of the research background indicates that, among the studies conducted so far, no systematic review with this level of comprehensiveness that covers all theoretical and practical aspects of greenwashing has been conducted. In addition, this study systematically reviews the motivations and consequences of greenwashing, as well as explains the role of mediating and moderating variables, developing a coherent framework at both the firm and external levels. Finally, this study outlines three main directions for future studies, providing valuable recommendations to enrich the academic literature, promote government policymaking, and improve corporate practices. با گسترش ادعاهای زیست‌ محیطی شرکت ها و افزایش نگرانی‌ ها درباره صحت و شفافیت این ادعاها، سبزشویی به یکی از چالش‌ های مهم در حاکمیت شرکتی و افشای پایداری تبدیل شده است. این مرور نظام‌ مند با تحلیل 192 مقاله علمی منتشرشده در ۵۸ نشریه معتبر طی سال‌ های ۱۹۹۷ تا 2025، نمایی جامع و یکپارچه از پدیده سبزشویی ارائه می‌دهد. مطالعه حاضر به واکاوی تعاریف، روش‌ های اندازه‌گیری و مصادیق متنوع سبزشویی می‌ پردازد. بررسی دقیق پیشینه پژوهش حاکی از آن است که تا کنون در بین مطالعات صورت گرفته، مرور نظام‌ مندی با این سطح از جامعیت که تمامی ابعاد نظری و عملی سبزشویی را پوشش دهد، انجام نشده است. علاوه ‌بر ‌این، در این مطالعه با مرور نظام‌‌ مند انگیزه‌ ها و پیامدهای سبز‌شویی و همچنین تبیین نقش متغیر‌های میانجی و تعدیلگر، چارچوبی منسجم در دو سطح شرکت و محیط برون‌ سازمانی توسعه یافته است. در نهایت، این پژوهش با ترسیم سه مسیر اصلی برای مطالعات آتی، توصیه های ارزشمندی را جهت غنی‌ سازی ادبیات دانشگاهی، ارتقاء سیاست‌ گذاری‌ های دولتی و بهبود رویه‌ های شرکتی ارائه می‌ نماید.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3594_dce8af15f064d1accb98887a21029b08.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 The Effect of Business Ethics on the Moral Reasoning Ability of Accountants and Auditors with the Mediating Role of Moral Courage and Machiavellianism and the Moderating Role of Human Resource Flexibility تأثیر اخلاق تجاری بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان: نقش میانجی‌گری شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل گری انعطاف‌پذیری منابع انسانی 55 117 3595 10.22034/aapc.2025.3595 FA حجت الله زنگی آبادی دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.ho.zangiabadi@aem.uk.ac.ir امید پورحیدری استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران (نویسنده مسئول). احمد خدامی پور استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران. khodamipour@uk.ac.ir Journal Article 2026 06 08 Adherence to ethical principles is a core driver of the sustainable development of the accounting and auditing professions, enhancing professional judgment and decision making while strengthening institutional legitimacy through public trust. Within this framework, individual-level business ethics provides a key lens for understanding professional behavior and ethical reasoning. This study examines the influence of business ethics on accountants’ and auditors’ ethical reasoning, incorporating the mediating effects of moral courage and Machiavellianism and the moderating role of human resource flexibility. Using an applied, survey-based design, data were collected in 2024 from 337 accountants and 253 auditors and analyzed using structural equation modeling via SmartPLS. The findings show that business ethics enhances ethical reasoning both directly and indirectly across both professions. For auditors, the indirect effect operates primarily through moral courage, whereas for accountants it functions mainly through reduced Machiavellian tendencies. Moreover, human resource flexibility strengthens the positive relationship between business ethics and ethical reasoning in both groups. Overall, the results underscore the importance of integrating individual moral mechanisms and organizational enablers in developing ethics-based policies and human resource management practices within companies and audit firms. پایبندی به اصول اخلاقی، زیربنای توسعه پایدار حرفه حسابداری و حسابرسی به‌شمار می‌رود؛ زیرا با ارتقای کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری حرفه‌ای، کارکرد فنی این حرفه‌ها را بهبود داده و از طریق تقویت اعتماد عمومی، مشروعیت نهادی آن‌ها را استحکام می‌بخشد. در این راستا، اخلاق تجاری به‌عنوان چارچوبی محوری برای تبیین رفتار حرفه‌ای و استدلال اخلاقی اهمیت ویژه‌ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر اخلاق تجاری بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان، با درنظرگرفتن نقش میانجی شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل‌گر انعطاف‌پذیری منابع انسانی انجام شده است. مطالعه از نوع کاربردی و پیمایشی بوده و داده‌های ۳۳۷ حسابدار و ۲۵۳ حسابرس در سال ۱۴۰۳ گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS تحلیل گردیده است. نتایج نشان می‌دهد اخلاق تجاری به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم موجب تقویت استدلال اخلاقی در هر دو گروه می‌شود. اثر میانجی در حسابرسان از مسیر شجاعت اخلاقی و در حسابداران از طریق مهار گرایش‌های ماکیاولیستی بروز می‌یابد. همچنین، انعطاف‌پذیری منابع انسانی شدت این اثر را در هر دو گروه افزایش می‌دهد. در مجموع، نتایج پژوهش بر ضرورت توجه هم‌زمان به سازوکارهای فردی و بسترهای سازمانی در طراحی سیاست‌های اخلاق‌محور و مدیریت منابع انسانی در شرکت‌ها و مؤسسات حسابرسی تأکید دارد.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3595_c0e8517b1fe0b5270f3f41d4b56d6118.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 The Relationship between Peersâ Weak Performance and Conditional Conservatism: The Moderating Role of Corporate Governance, Information Asymmetry, and Managerial Ability رابطه عملکرد ضعیف شرکت‌های همتا با محافظه‌کاری شرطی: نقش تعدیلی راهبری شرکتی، عدم تقارن اطلاعاتی و توانایی مدیریتی 119 163 3596 10.22034/aapc.2025.3596 FA نرگس حمیدیان استادیار حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول). حسن فتاحی نافچی استادیار حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. E-mail: : h.fattahi@ase.ui.ac.ir لیلا فرهادیان کارشناس ارشد حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. E-mail: Lfarhadian1402@ase.ui.ac.ir Journal Article 2026 06 08 The purpose of this study is to examine the relationship between peers’ weak performance and conditional conservatism, with a focus on moderating roles of corporate governance, information asymmetry, and managerial ability. Conditional conservatism refers to the timely recognition of bad news relative to good news in earnings. Based on the peer effect literature, the performance of similar firms within the same industry (peers) can influence the decisions and financial reporting characteristics of the focal firm. Accordingly, weak peer performance is expected to affect firms’ conservative reporting behaviors by increasing investors’ sensitivity to negative news. Weak corporate governance, high information asymmetry, and managerial ability can further shape how managers respond to weak peer performance. The sample consists of 137 firms listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2012–2023. The hypotheses were tested using panel data with year fixed effects and GLS estimation. Findings show a significant positive association between peers’ weak performance and conditional conservatism, indicating investors’ sensitivity to timely disclosure of negative news in environments with poorly performing peers. Corporate governance did not significantly moderate this relationship, which may be attributed to ineffective monitoring mechanisms or heterogeneity in corporate governance characteristics across firms. In contrast, information asymmetry strengthens this relationship, such that in more opaque environments, the impact of peers’ weak performance on conservative reporting becomes more pronounced. managerial ability, unexpectedly, strengthens this relationship, possibly because capable managers adopt more conservative behavior to preserve reputation and mitigate litigation risks. Robustness tests of individual corporate governance components confirm the stability of second hypothesis, with the interaction term mostly insignificant, except for government influence and ownership, which alter the relationship’s direction. هدف این پژوهش بررسی رابطه عملکرد ضعیف همتایان با محافظه‌ کاری شرطی با تأکید بر نقش تعدیلی راهبری شرکتی، عدم تقارن اطلاعاتی و توانایی مدیریتی است. محافظه‌ کاری شرطی به شناسایی به‌ موقع‌ تر اخبار بد نسبت به اخبار خوب در سود اشاره دارد. بر اساس ادبیات اثر همتا، عملکرد شرکت‌های مشابه در صنعت (همتایان) می‌تواند بر تصمیمات و ویژگی‌ های گزارشگری مالی شرکت کانونی اثرگذار باشد. از این‌ رو، انتظار می‌رود عملکرد ضعیف همتایان، از طریق افزایش حساسیت سرمایه‌گذاران به افشای اخبار منفی، رفتار محافظه‌ کارانه شرکت‌ ها را تحت تأثیر قرار دهد. راهبری شرکتی ضعیف، عدم تقارن اطلاعاتی بالا و توانایی مدیریتی نیز می‌تواند نحوه واکنش مدیران به عملکرد ضعیف همتایان را تغییر دهد. نمونه آماری پژوهش شامل ۱۳۷ شرکت پذیرفته‌ شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۲ است. برای آزمون فرضیه‌ها از داده‌ های ترکیبی با کنترل اثرات سال و رگرسیون خطی حداقل مربعات تعمیم‌ یافته استفاده شده است. یافته‌ ها نشان داد عملکرد ضعیف همتایان با محافظه‌ کاری شرطی رابطه مثبت و معنادار دارد که بیانگر افزایش حساسیت بازار به شناسایی به‌ موقع اخبار منفی در محیط‌ های دارای همتایان با عملکرد ضعیف است. برخلاف انتظار، راهبری شرکتی تأثیر معناداری بر این رابطه نداشت که می‌تواند ناشی از ضعف در اجرای سازو کارهای نظارتی یا ویژگی‌ های خاص ساختار راهبری در نمونه مورد بررسی باشد. در مقابل، عدم تقارن اطلاعاتی این رابطه را تقویت می‌کند؛ به‌ گونه‌ای که در محیط‌ های اطلاعاتی مبهم‌تر، اثر عملکرد ضعیف همتایان بر محافظه‌ کاری شرطی تشدید می‌شود. توانایی مدیریتی برخلاف پیش‌بینی اولیه، این رابطه را افزایش می‌دهد که احتمالاً نشان‌ دهنده تمایل مدیران توانمند به اتخاذ رویکردی محتاطانه‌تر برای حفظ اعتبار حرفه‌ای و کاهش ریسک‌ های حقوقی است. آزمون استحکام با لحاظ کردن اجزای مختلف شاخص راهبری شرکتی به‌ صورت جداگانه نیز نشان داد که نتایج فرضیه دوم پایدار باقی می‌ماند و ضریب متغیر تعاملی در اغلب اجزا غیر معنادار است، به استثنای معیار نفوذ و مالکیت دولتی که جهت رابطه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3596_52c409f1571f500e28f490a302a12540.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 The Impact of Earnings Management and Sustiability Performance on Corporate Tax Avoidance: The Moderating Role of Financial Leverage تأثیر مدیریت سود و عملکرد پایداری بر اجتناب مالیاتی شرکت‌ها: نقش تعدیلی اهرم مالی 165 201 3597 10.22034/aapc.2025.3597 FA مهدی کاظمی علوم استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. m.kazemiolum@basu.ac.ir محسن ختن لو استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. (نویسنده مسئول) متین رئوفی کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. m.raoufi.ac@gmail.com Journal Article 2026 06 08 Taxation is one of the most significant sources of government financing, playing a crucial role in funding public budgets and achieving economic, social, and sustainable development goals. In Iran, despite efforts to reduce reliance on oil revenues, the share of tax revenues in the country’s total financial resources remains below the desired level. Consequently, identifying the factors influencing corporate tax behavior is of great importance. This study aims to investigate the impact of earnings management and Sustiability performance on tax avoidance in companies listed on the Tehran Stock Exchange, as well as the moderating role of financial leverage in these relationships. Data from 92 companies listed on the Tehran Stock Exchange were collected over the period from 2013 to 2024, and the research hypotheses were tested using panel data and multiple regression analysis. The results indicate that earnings management, both accrual-based and real, has a positive and significant effect on tax avoidance. Conversely, improved performance in environmental, social, and governance areas is associated with a reduction in tax avoidance. Additionally, financial leverage plays a significant moderating role in these relationships, weakening the direct effect of earnings management on tax avoidance while strengthening the mitigating effect of environmental, social, and governance performance. The findings suggest that although companies use earnings management as a tool to reduce their tax burden, strong performance in ESG areas and a capital structure reliant on debt can reduce the intensity of tax avoidance behaviors. مالیات یکی از مهم‌ترین منابع تأمین مالی دولت‌ها محسوب می‌شود و نقش بسزایی در تأمین بودجه عمومی و تحقق اهداف اقتصادی، اجتماعی و توسعه پایدار ایفا می‌کند. در ایران، علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته در راستای کاهش وابستگی به درآمد های نفتی، سهم درآمد های مالیاتی از کل منابع مالی کشور همچنان کمتر از سطح مطلوب است. از این رو، شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار های مالیاتی شرکت‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. بر این اساس هدف این پژوهش بررسی تأثیر مدیریت سود و عملکرد پایداری بر اجتناب مالیاتی در شرکت‌ های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و نقش تعدیل‌کننده اهرم مالی در این روابط است. در پژوهش حاضر داده‌ های 92 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1392 تا 1402جمع‌ آوری شد و فرضیه‌‌های پژوهش با استفاده از داده‌ های ترکیبی و به‌ کارگیری رگرسیون چندگانه مورد آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدیریت سود، اعم از تعهدی و واقعی، اثر مثبت و معناداری بر اجتناب مالیاتی دارد. در مقابل، بهبود عملکرد در زمینه‌ های زیست‌ محیطی، اجتماعی و حاکمیتی با کاهش سطح اجتناب مالیاتی همراه است. همچنین، اهرم مالی نقش معناداری در تعدیل این روابط ایفا می‌کند؛ به‌ گونه‌ ای که اثر مستقیم مدیریت سود را بر اجتناب مالیاتی تضعیف و اثر کاهنده ابعاد زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی را تقویت می‌کند. یافته‌ ها نشان می‌دهد که اگر چه شرکت‌ ها از مدیریت سود به‌عنوان ابزاری برای کاهش بار مالیاتی بهره می‌برند، اما عملکرد قوی در حوزه‌ های زیست‌ محیطی، اجتماعی و حاکمیتی و برخورداری از ساختار سرمایه مبتنی بر بدهی می‌تواند از شدت رفتارهای اجتناب مالیاتی بکاهد.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3597_b89c30965ebc74912de879f22da62dbf.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 Explaining the Moral Predispositions of Accounting Students: An Analytical Approach to the Effectiveness and Development of Professional Ethics Education تبیین پیش گرایش‌های اخلاقی دانشجویان حسابداری: رویکردی تحلیلی بر اثربخشی و توسعه آموزش اخلاق‌ حرفه‌ای 203 249 3598 10.22034/aapc.2025.3598 FA مرتضی کاظم پور استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) محمدجواد شیخ دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. m.sheikh@khu.ac.ir الیاس طهماسبی دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد، رشته حسابرسی، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. ElyasTahmasbi@khu.ac.ir Journal Article 2026 06 08 Recent corporate scandals have increasingly underscored the imperative to reassess ethics education in accounting. Despite empirical evidence indicating ethical differences between accounting and non-accounting students, it remains unclear whether these differences stem from educational interventions or individual predispositions. This study aims to elucidate the ethical predispositions of accounting students and compare them with students from other business disciplines prior to their exposure to specialized training. This research employs a descriptive-survey methodology, with the statistical population comprising newly enrolled accounting and non-accounting students at public universities in Tehran during the academic year 2025-2026. From 513 distributed questionnaires, 344 complete responses were collected using convenience sampling. Data were gathered utilizing a multidimensional ethics scale and eight ethical scenarios, subsequently analyzed through structural equation modeling and multi-group analysis via AMOS software. The findings reveal that while no significant difference exists in overall ethical judgment between the two groups, accounting students exhibit a stronger inclination towards the ethical philosophies of contractualism and egoism. Conversely, no significant difference was observed between the groups regarding relativism. Furthermore, gender did not significantly influence ethical judgment. These findings not only confirm the role of self-selection in the choice of an accounting major but also underscore the necessity of designing targeted curricula based on these ethical predispositions. Educational programs should aim to reinforce the positive aspects of contractualism while moderating egoism and fostering critical thinking that transcends cultural norms. رسوایی‌ های شرکتی اخیر، ضرورت بازنگری در آموزش اخلاق حسابداری را بیش از پیش آشکار ساخته است. با وجود شواهد تجربی دال بر تفاوت‌ های اخلاقی بین دانشجویان حسابداری و غیر حسابداری، مشخص نیست این تفاوت‌ ها ناشی از آموزش است یا پیش‌ گرایش‌ های فردی. هدف این پژوهش، تبیین پیش‌ گرایش‌ های اخلاقی دانشجویان حسابداری و مقایسه آن با دانشجویان سایر رشته‌ های کسب‌ و کار پیش از ورود به آموزش تخصصی است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی _ پیمایشی و جامعه آماری آن شامل دانشجویان جدید الورود رشته‌ های حسابداری و غیر حسابداری دانشگاه‌ های دولتی تهران در سال ۱۴۰۴ است. از میان ۵۱۳ پرسشنامه توزیع‌ شده، ۳۴۴ پرسشنامه کامل با روش نمونه‌ گیری در دسترس جمع‌ آوری شد. داده‌ ها با استفاده از مقیاس چند بعدی اخلاق و هشت سناریوی اخلاقی گردآوری و با مدل معادلات ساختاری و آزمون چند گروهی در نرم‌افزار AMOS تحلیل شد. یافته‌ ها نشان داد که اگرچه تفاوت معناداری در قضاوت اخلاقی کلی بین دو گروه وجود ندارد، اما دانشجویان حسابداری گرایش بیشتری به دو فلسفه اخلاقی قراردادگرایی و خودگرایی دارند. در مقابل، در گرایش به نسبی‌ گرایی تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده نشد. همچنین جنسیت تأثیر معناداری بر قضاوت اخلاقی نداشت. این یافته‌ها ضمن تأیید نقش پدیده خود انتخابی در انتخاب رشته حسابداری، بر ضرورت طراحی برنامه‌ های درسی هدفمند بر اساس پیش‌ گرایش‌ های اخلاقی تأکید می‌کند. برنامه‌ های آموزشی باید ضمن تقویت جنبه‌ های مثبت قراردادگرایی، به تعدیل خودگرایی و ارتقای تفکر انتقادی فراتر از هنجارهای فرهنگی بپردازند.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3598_6a450490f238b4ddff085d66a916a206.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 Explaining the Role of Religious Beliefs, legal Deterrence, and Perceived Justice on Correct Tax Declaration تبیین نقش باورهای دینی، بازدارندگی قانونی و عدالت ادراکی بر ابراز صحیح مالیات 251 283 3599 10.22034/aapc.2025.3599 FA مهرداد صدرآرا استادیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، ایران. 0000-0001-7743-3507 حامد عمرانی استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، ایران. Omrani86@Gmail.com Journal Article 2026 06 08 This study aimed to investigate the simultaneous effect of religious beliefs, legal deterrence, and perceptual justice on correct tax declaration in the Iranian tax declaration system. Based on the theoretical framework of behavioral economics and sociology of religion, the present study seeks to fill the gap in the country's tax literature, which is mainly focused on technical and legal aspects. The research is descriptive-correlational in nature, and data were collected through a standardized questionnaire from a sample of 775 taxpayers nationwide during the period 1402 to 1404. The findings show that while monitoring and penalty mechanisms have a significant effect on correct tax declaration, value and religious factors, including Islamic beliefs, participation in religious ceremonies, and the perception of guilt from tax violations, have not been able to play a significant role in correct tax declaration. These results indicate the existence of a gap between promoted religious values and the actual performance of the country's tax system. From a theoretical perspective, the present study presents a hybrid model for analyzing tax behavior in the cultural context of Iran, and from a practical perspective, it highlights the need to review tax policies with an emphasis on strengthening social responsibility and reforming fair tax behavior towards taxpayers. The findings of this study, which confirm the determining role of fines versus the limited impact of religious and behavioral values on tax compliance, will be helpful for policymakers and tax administrators in designing a more realistic incentive system, and for researchers in designing localized behavioral models. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر همزمان باورهای دینی، بازدارندگی قانونی و عدالت ادراکی بر ابراز صحیح مالیات در نظام مالیات ابرازی ایران انجام شد. مطالعه حاضر با تکیه بر چارچوب نظری اقتصاد رفتاری و جامعه‌ شناسی دین، در پی پر کردن شکاف موجود در ادبیات مالیاتی کشور است که عمدتاً بر جنبه‌ های فنی و حقوقی متمرکز شده است. پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بوده و داده‌ ها از طریق پرسشنامه استاندارد شده از نمونه‌ای متشکل از 775 نفر از مودیان مالیاتی در سطح کشور در طی دوره زمانی 1402 لغایت 1404 گردآوری شد. بررسی فرضیه‌های پژوهش نشان داد که تنها فرضیه مربوط به تأثیر سازوکارهای نظارتی و جریمه‌ ای بر ابراز صحیح مالیات تأیید شده است، در حالی‌ که فرضیه‌ های مربوط به عدالت ادراک‌ شده، باورهای دینی، مشارکت در مراسم مذهبی و تلقی گناه از تخلفات مالیاتی همگی رد شده و هیچ‌ یک اثر معناداری بر ابراز صحیح مالیات نداشته‌ اند.این نتایج بیانگر وجود شکاف میان ارزش‌ های دینی ترویج شده و عملکرد واقعی نظام مالیاتی کشور است. پژوهش حاضر از جنبه نظری، الگویی ترکیبی برای تحلیل رفتار مالیاتی در بافت فرهنگی ایران ارائه می‌دهد و از منظر کاربردی، لزوم بازنگری در سیاست‌ های مالیاتی را با تأکید بر تقویت مسئولیت‌ پذیری اجتماعی و اصلاح رفتار عادلانه مالیاتی نسبت به مودیان خاطر نشان می‌سازد. یافته‌های این مطالعه، که بر نقش تعیین‌کننده‌ی جریمه‌ها در مقابل تأثیر محدود ارزش‌ های دینی و رفتاری بر تمکین مالیاتی صحه می‌گذارد، برای سیاست‌ گذاران و مدیران مالیاتی در طراحی نظام انگیزشی واقع‌ بینانه‌ تر، و برای پژوهشگران در طراحی مدل‌ های رفتاری بومی‌ شده، راهگشا خواهد بود.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3599_e7e69cdf28f8ce6b69b4e1853ee21bab.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 The Impact of Corporate Social Responsibility, Behavioral Biases, and Managerial Ability on the Speed of Tax Avoidance Adjustment تاثیر مسئولیت‌پذیری اجتماعی، سوگیری‌های رفتاری و توانایی مدیران بر سرعت تعدیل اجتناب مالیاتی 285 343 3600 10.22034/aapc.2025.3600 FA وهاب رستمی دانشیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(نویسنده مسئول) گلریز معتضدی کارشناس ارشدحسابداری، واحد علوم و تحقیقات زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. motazedigolriz@gmail.com حامد کارگر کارشناس ارشد،گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.hamedkargar37@gmail.com 0000-0003-2625-9363 Journal Article 2026 06 08 eaching the optimal level of tax avoidance is a dynamic process, and companies do not immediately adjust to new conditions after changes in the influencing factors. This delay in achieving equilibrium gives rise to the concept of the speed of adjustment in tax avoidance. The current study aims to investigate the impact of corporate social responsibility, behavioral biases, and managerial ability on the speed of tax avoidance adjustment. The statistical population of the study is the Tehran Stock Exchange, and the period under review is from 2012 to 2024. After applying systematic exclusion criteria, 166 companies were included in the final sample. In the current research, EViews 12 and Stata 14 software, along with the Generalized Method of Moments (GMM) approach, were used to test the hypotheses. The results indicated that the speed of tax avoidance adjustment in the sample used in the study is approximately 60%, which suggests that companies actively reduce 60% of the gap created between target and actual tax avoidance annually.Furthermore, corporate social responsibility, overconfidence, Myopia and managerial ability have a positive and significant effect on the speed of tax avoidance adjustment. دستیابی به سطح بهینه اجتناب مالیاتی فرآیندی پویاست و شرکت‌ها بلافاصله پس از تغییر عوامل مؤثر، نمی‌توانند خود را با شرایط جدید تطبیق ‌دهند. همین تأخیر در رسیدن به تعادل، منجر به پیدایش مفهوم سرعت تعدیل اجتناب مالیاتی می‌شود. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر مسئولیت‌پذیری اجتماعی، سوگیری‌های رفتاری و توانایی مدیران بر سرعت تعدیل اجتناب مالیاتی است. جامعه آماری پژوهش بورس تهران بوده و دوره مورد بررسی از سال 1391 الی 1403 است. با اعمال شرایط حذف سیستماتیک 166 شرکت در غربال نهایی از جامعه آماری به عنوان نمونه نهایی لحاظ شدهاند. در پژوهش حاضر از نرم افزار ایویوز 12 و استتا 14 و رویکرد گشتاورهای تعمیم یافته(GMM) برای آزمون فرضیهها استفاده شده است. نتایج نشان داد سرعت تعدیل اجتناب مالیاتی در نمونه مورد استفاده در پژوهش حدود 60 درصد است که نشان می‌دهد شرکت‌ها به طور فعال سالانه 60 درصد از شکاف ایجاد شده میان اجتناب مالیاتی هدف و واقعی را کاهش می‌دهند. همچنین مسئولیت‌پذیری اجتماعی، کوته‌بینی، بیش اعتمادی و توانایی مدیران بر سرعت تعدیل اجتناب مالیاتی تاثیر مثبت و معناداری دارد.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3600_8d7628dd7a710c8638dbd22d4421ee46.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 Fraud Brainstorming Group Composition in Auditing: The Persuasive Power of a Skeptical Minority تأثیر ترکیب اعضای گروه طوفان فکری بر ارزیابی ریسک تقلب: نقش گروه اقلیت 345 383 3601 10.22034/aapc.2025.3601 FA کاظم شمس الدینی دانشیار،گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران (نویسنده مسئول). محبوبه جعفری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. jafari.m@uk.ac.ir Journal Article 2026 06 08 This paper experimentally examine the effect of the composition of fraud brainstorming group on fraud brainstorming performance and the judgments of the group after the fraud brainstorming. The statistical population of this research includes 93 graduate accounting and auditing students at Shahid Bahonar University of Kerman in 2024. To investigate hypotheses, independent-sample t-test and one-way analysis of variance test were used. Results indicate that groups with a minority of high trait skeptics assess fraud risk more than control groups with no high trait skeptics. Also, results indicate low trait skeptics who brainstorm in groups with a minority of high trait skeptics tend to view the minority high trait skeptic as the best member of the group because of that member’s unique insights. Their individual, post-brainstorming fraud risk assessments remain high, indicating conversion to the minority (skeptical) viewpoint. This paper highlights the importance of group composition. It suggests that firms can promote skeptical team judgments by leveraging individuals’ high trait skepticism in thoughtfully composed interacting groups. با توجه به رسوایی‌ های گزارشگری مالی در سال‌ های اخیر، برگزاری جلسات طوفان فکری میان اعضای گروه حسابرسی و بهبود اثربخشی جلسات طوفان فکری در حسابرسی مورد توجه قرار گرفته است. از این رو، پژوهش حاضر با اتکا بر تئوری تبدیل و نفوذ اقلیت، اثر ترکیب اعضای گروه طوفان فکری تقلب بر عملکرد گروه طوفان فکری تقلب و قضاوت‌ های اعضای گروه پس از جلسه طوفان فکری تقلب بررسی کرده است. داده‌ ها با استفاده از ابزار پرسشنامه با مشارکت 93 نفر از دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال 1403 از طریق نمونه‌ گیری در دسترس جمع‌ آوری شدند. تجزیه و تحلیل داده‌ ها با استفاده از آزمون t مستقل و آزمون تحلیل واریانس یک راهه مستقل انجام شد. نتایج نشان می‌دهد، گروه‌ های اقلیت با افراد دارای تردید حرفه‌ ای بالا، ریسک تقلب را نسبت به گروه‌ های کنترل (بدون افراد دارای تردید حرفه‌ ای بالا)، بیشتر ارزیابی می‌کنند. همچنین ارزیابی نهایی فردی ریسک تقلب افراد دارای تردید حرفه‌ ای پایین که در گروه‌‌ های اقلیت با افراد دارای تردید حرفه‌ ای بالا طوفان فکری کرده‌ اند، بیشتر از ارزیابی نهایی فردی ریسک تقلب افراد دارای تردید حرفه‌ ای پایین که در گروه‌های کنترل و اکثریت با افراد دارای تردید حرفه‌ای بالا طوفان فکری کرده‌اند، است. به‌عبارت دیگر، ارزیابی نهایی فردی ریسک تقلب افراد دارای تردید حرفه‌ای پایین عضو گروه‌های اقلیت پس از جلسه طوفان فکری تقلب افزایش یافت. تفسیر این نتایج بر پایه تئوری تبدیل حاکی از آن است که حضور فعال یک اقلیت متشکل از افراد با تردید حرفه‌ای بالا، می‌تواند از طریق مکانیسم‌های نفوذ اجتماعی باعث تعدیل قضاوت‌های اعضای دارای تردید حرفه‌ای پایین شود. این پژوهش نقش کلیدی تنوع در ترکیب گروهی و قدرت اقلیت‌های فکری را در ارتقای کیفیت طوفان فکری حسابرسی تأیید می‌کند.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3601_62e7f2e090fe150ef8deb4466fdc81b3.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 A Scientometric Analysis and Scientific Mapping of Forensic Accounting Research in Iran and the World تحلیل علم‌سنجی و ترسیم نقشه علمی پژوهش‌های مرتبط با حسابداری قانونی در ایران و جهان 385 433 3602 10.22034/aapc.2025.3602 FA محمدجواد زارع بهنمیری دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران.(نویسنده مسئول) رضا رومیانی کار کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. RezaRoumiani1380@gmail.com 0009-0008-0254-4585 فاطمه امامی کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. Fatemeh709@gmail.com Journal Article 2026 06 08 The present study aims to provide a comprehensive scientometric analysis of Iranian and international scientific outputs in the field of forensic accounting, offering a thorough overview of the existing body of knowledge and outlining new directions for researchers in the country. In this regard, keywords related to forensic accounting were first searched on July 2, 2025, in the Islamic World Science and Technology Monitoring and Citation Institute (ISC) and the Web of Science databases (WOS). The documents retrieved from the Iranian Scientific Information Database were initially converted into an analyzable format due to incompatibility with scientometric software. Subsequently, scientometric analysis was conducted using Microsoft Excel, VOSviewer software, and the bibliometrix package in R. Furthermore, no time restriction was applied in order to retrieve all relevant studies. The findings indicate that the annual growth rate of research in forensic accounting is 12.98% in Iran and 2.24% globally. Monireh Shahsavand and Mohammad Hossein Ghaemi are the leading contributors in Iran, each with three related publications. Internationally, Alshurafat leads the field with six studies. Among Iranian journals, the Journal of Value and Behavioral Accounting has published the highest number of relevant articles (four). At the global level, Issues in Accounting Education ranks first with 30 published articles related to forensic accounting. By identifying research gaps and highlighting leading scientific trends in both Iran and the world, this study contributes to a clearer understanding of the current state of the field and helps shape future directions for research in forensic accounting. پژوهش حاضر با هدف تحلیل علم‌سنجی تولیدات علمی ایرانی و جهانی در حوزه حسابداری قانونی، دیدگاه جامعی نسبت به پیشینه علمی این حوزه فراهم می‌آورد و مسیرهای نوین برای پژوهشگران کشور ترسیم می‌کند. در این راستا ابتدا واژگان مرتبط با حسابداری قانونی در تاریخ 11 تیرماه 1404 در پایگاه ‌های اطلاعاتی نمایه استنادی علوم ایران و وب‌ آوساینس جست‌ و جو شدند. اسناد دریافتی از پایگاه اطلاعاتی نمایه استنادی علوم ایران به دلیل عدم قابلیت تحلیل در نرم‌ افزارهای علم سنجی ابتدا به فرمت قابل تحلیل تبدیل شدند و سپس برای انجام تحلیل‌ علم‌سنجی اسناد دریافتی از نرم‌افزار Excel، نرم‌افزار VOSviewer و پکیج bibliometrix در نرم‌افزار R استفاده شد، همچنین برای بازیابی تمامی مطالعات مرتبط، محدودیت زمانی برای پژوهش در نظر گرفته نشد. یافته‌ ها نشان داد نرخ رشد سالانه تحقیقات حوزه حسابداری قانونی در ایران و جهان به ترتیب 98/12 درصد و 24/2 درصد است. «منیره شاهسوند» و «محمدحسین قائمی» هر کدام با 3 پژوهش مرتبط در ایران در این حوزه پیشرو هستند. در جهان نیز الشرافت با 6 پژوهش، بیشترین پژوهش در این حوزه را انجام داده است. بیشترین تعداد مقاله منتشره توسط یک مجله ایرانی مربوط به مجله «حسابداری ارزشی و رفتاری» با تعداد 4 مقاله مرتبط است. مجله «Issues in Accounting Education» نیز با 30 مقاله در صدر مجلات منتشر کننده مقالات مرتبط با حوزه حسابداری قانونی در جهان است. این پژوهش با شناسایی شکاف‌ های تحقیقاتی و معرفی جریان‌های برتر علمی در ایران و جهان، به تبیین بهتر وضعیت موجود و ترسیم افق‌ های آینده در حوزه حسابداری قانونی کمک می‌کند.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3602_228b25587479f2fc7570428e8bcbabdc.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 the Relationship Between Audit Firmsâ Structural Characteristics And Key Audit Matters (KAMs) Readability ارتباط ویژگی های ساختاری موسسات حسابرسی با خوانایی مسائل عمده حسابرسی 435 463 3603 10.22034/aapc.2025.3603 FA محسن تنانی استادیار، ﮔـﺮوه حسابداری، داﻧﺸـﻜﺪه ﻋﻠـﻮم مالی، داﻧﺸـﮕﺎه خوارزمی، تهران، اﻳـﺮان.(نویسنده مسئول) حسن فرج زاده دهکردی استادیار، ﮔـﺮوه حسابداری، داﻧﺸـﻜﺪه ﻋﻠـﻮم مالی، داﻧﺸـﮕﺎه خوارزمی، تهران، اﻳـﺮان. Ha.dehkordi@khu.ac.ir 0000-0002-0281-0969 سعید آئینی دانشجوی کارشناسی ارشد، ﮔﺮوه حسابرسی، داﻧﺸﻜﺪه ﻋﻠﻮم مالی، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، اﻳـﺮان Aeinisaeed1378@gmail.com Journal Article 2026 06 08 In recent years, various criticisms have been raised regarding the quality of audit reports, including insufficient attention to their informational role and a decline in their overall reliability. To address these concerns and enhance transparency as well as public trust, Auditing Standard No. 701 was issued by the Audit Organization in 2021 and became mandatory in 2022. One of the essential aspects of audit quality is the readability of reports, particularly the Key Audit Matters (KAMs), which can significantly expected to be associated with users’ understanding. Accordingly, the aim of this study is to examine the factors affecting the readability of KAMs disclosed in independent audit reports. For this purpose, independent audit reports of 118 companies listed on the Tehran Stock Exchange and Iran Fara Bourse over the past two years were analyzed. The readability of KAMs was measured using the Flesch Reading Ease Index, and data related to audit firm characteristics—including firm type, auditor gender, auditor tenure, and audit fees—were collected. Multiple regression analysis was then employed, controlling for variables such as profitability and audit committee structure. The findings indicate that while most individual and institutional auditor characteristics do not have a significant impact on readability, two factors—namely the type of audit firm and auditor tenure—play a meaningful role. Specifically, the presence of state-owned audit firms improves readability, whereas frequent auditor changes reduce it. These results can be explained within the framework of agency theory and information asymmetry and bear noteworthy implications for audit practice and policymaking. در سال‌ های اخیر انتقادهایی نسبت به کیفیت گزارش‌ های حسابرسی مطرح شده است؛ از جمله بی‌ توجهی به نقش اطلاع‌ رسانی و کاهش قابلیت اتکای گزارش‌ ها. در همین راستا، استاندارد 701 حسابرسی با هدف ارتقای شفافیت و افزایش اعتماد عمومی، توسط سازمان حسابرسی در سال 1400 تدوین و از سال 1401 لازم‌ الاجرا شد. یکی از ابعاد مهم کیفیت حسابرسی، خوانایی گزارش‌ها به‌ویژه در بخش مسائل عمده حسابرسی است که می‌تواند بر درک بهتر استفاده‌کنندگان اثرگذار باشد. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر خوانایی مسائل عمده حسابرسی افشا شده در گزارش‌ های حسابرسی مستقل است. برای انجام پژوهش، گزارش‌ های حسابرسی مستقل 118 شرکت پذیرفته‌ شده در بورس و فرا بورس ایران طی دو سال اخیر بررسی شد. خوانایی مسائل عمده حسابرسی با شاخص فلش سنجیده شد و اطلاعات مربوط به ویژگی‌ های موسسات حسابرسی شامل نوع موسسه، جنسیت حسابرس، دوره تصدی و حق‌ الزحمه گردآوری گردید. سپس ارتباط این ویژگی‌ها با استفاده از رگرسیون چندگانه و با کنترل متغیرهایی همچون سودآوری و ساختار کمیته حسابرسی آزمون شد. یافته‌ ها نشان داد اگرچه بسیاری از ویژگی‌ های فردی و نهادی حسابرسان ارتباط معناداری با خوانایی نداشتند، اما نوع موسسه حسابرسی و دوره تصدی حسابرس نقش معناداری ایفا می‌کنند. به‌ویژه، حضور موسسات دولتی موجب افزایش خوانایی و تغییرات مکرر حسابرس منجر به کاهش آن می‌شود. این نتایج در چارچوب تئوری نمایندگی و مفهوم عدم تقارن اطلاعاتی قابل تبیین بوده و از نظر سیاست‌گذاری حرفه‌ ای، اهمیت قابل توجهی دارند.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3603_6a8018b3a00b69c008601b8becae392b.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 The Model of the Impact of Individual and Organizational Characteristics of Independent Auditors on Audit Quality in Iran الگوی تأثیر ویژگی‌های فردی و سازمانی حسابرسان مستقل بر کیفیت حسابرسی در ایران 465 513 3604 10.22034/aapc.2025.3604 FA علی پاشایی دانشجوی دکتری حسابداری، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران. Pashaee726ali@gmail.com فائق احمدی استادیار گروه حسابداری، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.(نویسنده مسئول) حمید رستمی جاز استادیار گروه حسابداری، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.rostamijaaz@iau.ac.ir Journal Article 2026 06 08 The aim of the research is to design a model of the impact of individual and organizational characteristics of independent auditors on audit quality in Iran. The quantitative and qualitative research method is exploratory, fundamental-applied in terms of purpose, and survey in terms of data collection method. The data collection tool is an interview and a researcher-made questionnaire on individual characteristics of independent auditors, organizational characteristics of independent auditors, and audit quality. The statistical population in the qualitative section includes university professors, experts in the field of auditing, and senior managers of audit organizations and certified public accountants. The sample size is 18 people who were selected using purposive sampling. The statistical population in the quantitative section includes audit managers and experts, audit organizations, and the community of certified public accountants; their number is estimated at 1314 people. The sample size is 120 people according to Cohen's table, who were selected using stratified sampling. In order to analyze the data in the qualitative part, the software Nvivo was used, and in the quantitative part, the software SPSS and SmartPLS were used. The time period of this research was 1403. The results of structural equation modeling indicate an additive (direct) and significant effect of the individual characteristics of independent auditors (personal commitment, emotional intelligence, professional competence, and personal independence) on the quality of the audit (compliance with auditing principles and compliance with other auditing rules) and an additive (direct) and significant effect of the organizational characteristics of independent auditors (organizational discipline and competence, excellence of ethics and organizational responsibility, maintaining organizational health, and structural empowerment) on the quality of the audit. Among the individual characteristics, individual independence and among the organizational characteristics, structural empowerment have the greatest impact on the quality of the audit. هدف پژوهش، طراحی الگوی تأثیر ویژگی‌ های فردی و سازمانی حسابرسان مستقل بر کیفیت حسابرسی در ایران می‌باشد. روش پژوهش کمی و کیفی، از نوع اکتشافی، برحسب هدف، بنیادی-کاربردی و برحسب روش گردآوری داده‌ها پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه و پرسشنامه محقق ساخته ویژگی‌ های فردی حسابرسان مستقل، ویژگی‌های سازمانی حسابرسان مستقل و کیفیت حسابرسی است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل اساتید دانشگاه، صاحب‌ نظران در زمینه حسابرسی و مدیران ارشد سازمان حسابرسی و حسابداران رسمی می‌باشد حجم نمونه 18 نفر بوده که به روش نمونه‌ گیری هدفمند انتخاب شدند. جامعه آماری بخش کمی شامل مدیران و کارشناسان حسابرسی، سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی هستند؛ که تعداد آن‌ها 1314 نفر برآورد شده است. حجم نمونه با توجه به جدول کوهن 120 نفر می‌باشد که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. به منظور تجزیه‌ و تحلیل داده‌ ها در بخش کیفی از نرم‌افزار ان‌ویوو و در بخش کمی از نرم‌افزارهای اس پی اس اس و اسمارت پی ال اس استفاده شد. بازه زمانی انجام این پژوهش سال 1403 بوده است. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان دهنده اثر افزایشی (مستقیم) و معنادار ویژگی‌ های فردی حسابرسان مستقل (تعهد فردی، هوش هیجانی، صلاحیت حرفه‌ ای و استقلال فردی) بر کیفیت حسابرسی (رعایت اصول حسابرسی و رعایت سایر قواعد حسابرسی) و اثر افزایشی (مستقیم) و معنادار ویژگی‌های سازمانی حسابرسان مستقل (نظم و شایستگی سازمانی، تعالی اخلاق و مسئولیت پذیری سازمانی، حفظ سلامت سازمانی و توانمندسازی ساختاری) بر کیفیت حسابرسی است و در بین ویژگی‌ های فردی، استقلال فردی و در بین ویژگی‌ های سازمانی توانمندسازی ساختاری بیشترین تاثیر را بر کیفیت حسابرسی دارند.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3604_c254e7753095807e1cca159e48eceb21.pdf

دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن حسابداری مدیریت ایران دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری 2476-7166 10 20 2025 08 23 Exploring the gap between theory and practice in accounting in order to serve the interests of stakeholders: with a theoretical approach based on the theory of faith واکاوی شکاف بین تئوری و عمل در حسابداری در راستای ایفای منافع ذینفعان: با رویکرد تئوریک مبتنی بر نظریه ایمان 515 553 3605 10.22034/aapc.2025.3605 FA ایمان زارع استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.(نویسنده مسئول) خدیجه ربیعی استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. k.rabiee@pnu.ac.ir علیرضا بابایی دکتری حسابداری، عضو هیات موسس شرکت حسابداری- نرم‌افزاری کلیک Bali_6040@yahoo.com Journal Article 2026 06 08 Despite the necessary standards and guidelines in accounting and financial reporting supervision, the existence of a gap between theory and practice has damaged the credibility of the accounting profession. Faith theory, as a theoretical and ethical approach, examines the gap between science and practice, which can be a solution to explain the gap between theory and practice in order to fulfill the interests of accounting stakeholders as a professional problem. Accordingly, the purpose of the present study is to analyze the gap between theory and practice in accounting in order to fulfill the interests of stakeholders with a theoretical approach based on faith theory. The present study is in the category of qualitative research that was conducted using the data-based method in 2025. In order to extract categories and concepts, theoretical foundations and semi-structured interviews were used. The research community consisted of experts including members of the accounting department faculty, religious science specialists, accountants, and financial managers, and a purposeful snowball approach was used to select the sample. According to the findings, the research model can be explained in 168 concepts and 19 categories for the central phenomenon, the gap between theory and practice in accounting. The results of the research showed that a behavioral model based on the theory of faith with the rule of matching thought, belief and action, will achieve the behavior of accountants in relation to what is expected of them, which will lead to the elimination of the gap between theory and practice in accounting by enriching their belief. (Within the framework of professional expectations based on value-based approach, value-based approach refers to the matching of thought, heart and action, which enriches the belief of accountants.) Ultimately, the safety of the profession from the harms caused by unprofessional and unethical behaviors will be achieved in the light of institutionalizing faith on the professional behavior of accountants. با وجود استانداردها و دستورالعمل‌ های لازم در حسابداری و نظارت بر گزارشگری مالی، وجود شکاف بین تئوری و عمل بر اعتبار حرفه حسابداری خدشه وارد نموده است. نظریه ایمان به عنوان یک رویکرد تئوریک ارزشی- اخلاقی، شکاف میان علم و عمل را بررسی می‌کند که جهت تبیین شکاف بین تئوری و عمل در راستای ایفای منافع ذینفعانِ حسابداری به‌عنوان یک معضل حرفه‌ ای می‌تواند راهگشا باشد. براین اساس هدف پژوهش حاضر واکاوی شکاف بین تئوری و عمل در حسابداری در راستای ایفای منافع ذینفعان با رویکرد تئوریک مبتنی بر نظریه ایمان است. پژوهش حاضر در دسته پژوهش‌ های کیفی است که با روش داده‌ بنیاد در بازه زمانی فروردین تا آبان‌ ماه سال 1404 صورت گرفت. به منظور استخراج مقولات و مفاهیم، از مبانی نظری و مصاحبه نیمه‌ ساختار یافته استفاده شده است. جامعه پژوهش، خبرگان صاحب‌نظر شامل اعضاء هیأت علمی گروه حسابداری، متخصصان علوم دینی، حسابداران و مدیران مالی بوده است و برای انتخاب نمونه از رویکرد هدفمند گلوله برفی استفاده شد. طبق یافته‌ ها، الگوی پژوهش را می‌توان در 168 مفهوم و 19 مقوله برای پدیده محوری، شکاف بین تئوری و عمل در حسابداری تبیین نمود. نتایج پژوهش نشان داد الگوی رفتاری مبتنی بر نظریه ایمان با قاعده تطابق فکر، باور و عمل، رفتار حسابداران در ارتباط با آنچه از آنان انتظار می‌رود را محقق می‌سازد که با بارور نمودن باور آنان منجر به حذف شکاف میان تئوری و عمل در حسابداری خواهد شد. (در چارچوب انتظارات حرفه‌ای مبتنی بر ارزش‌گرایی- ارزش‌گرایی در رویکرد مبتنی بر نظریه ایمان تطابق فکر، قلب و عمل اطلاق می‌گردد که باور حسابداران را بارور می‌نماید) نهایتاٌ ایمنی یافتن حرفه از گزندهای ناشی از رفتارهای غیرحرفه‌ ای و غیراخلاقی در سایه نهادینه‌ سازی ایمان بر رفتار حرفه‌ ای حسابداران حاصل خواهد شد.

https://aapc.khu.ac.ir/article_3605_a05d886123a54de3ca4b0985b718fb9b.pdf