Iranian journal of Value & Behavioral Accounting

fa وظیفه شناسی، سرمایه اجتماعی و تمایل حسابرسان به گزارشدهی تخلفات در موسسات حسابرسی Conscientiousness, Social Capital, and Auditors’ Tendency for Whistleblowing in Audit Firms تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف پژوهش حاضر چگونگی تاثیر گذاری همزمان وظیفه شناسی و سرمایه اجتماعی بر گزارش دهی تخلفات توسط حسابرسان در موسسات حسابرسی ایران می باشد. این پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی- همبستگی است. نمونه آماری شامل 200 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی در سال 1404 می باشد که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. سنجش متغیر های پژوهش با استفاده از پرسشنامه های استاندارد صورت گرفت و در نهایت برای تحلیل داده‌ های جمع آوری شده از معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد وظیفه شناسی تاثیر مثبت و معنی داری بر سرمایه اجتماعی و همچنین بر تمایل حسابرسان به گزارش دهی تخلفات به مدیران ارشد موسسه حسابرسی دارد. نتایج این پژوهش تاثیر مثبت و معنی دار سرمایه اجتماعی بر گزارش تخلفات را نیز تایید می کند. علاوه بر این، تحلیل میانجی نشان داد که سرمایه اجتماعی نقش میانجی جزئی و مثبت بین وظیفه‌ شناسی و گزارش‌ دهی تخلفات دارد. بر طبق نتایج به‌ دست‌ آمده از این تحقیق، افراد وظیفه‌ شناس به دلیل سطح بالاتر تعهد و احساس مسئولیت در انجام وظایف محوله، در مواجهه با تخلفات سازمانی واکنش فعال‌ تری نشان می‌دهند. از سوی دیگر، وظیفه‌ شناسی از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، به شکل‌ گیری محیطی حمایتی و مبتنی بر اعتماد متقابل کمک می‌کند و در چنین محیط هایی، رفتارهایی همچون گزارش تخلف با پذیرش اجتماعی بیشتری همراه است و احتمال بروز آن افزایش می‌ یابد. لذا، رویکردهای توسعه حرفه‌ ای در حوزه حسابرسی باید فراتر از دانش فنی و مقررات باشد. لازم است در کنار آموزش‌ های تخصصی، برنامه‌ هایی برای شناسایی، پرورش و تقویت ویژگی‌ های شخصیتی مثبت مانند وظیفه‌ شناسی طراحی شود. همچنین ایجاد زیرساخت‌ هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه را برای افزایش شفافیت و تقویت مکانیزم‌ های نظارتی فراهم آورد. هدف پژوهش حاضر چگونگی تاثیرگذاری همزمان وظیفه شناسی و سرمایه اجتماعی بر گزارش دهی تخلفات توسط حسابرسان در موسسات حسابرسی ایران می باشد. این پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی- همبستگی است. نمونه آماری شامل 200 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی در سال 1404 می باشد که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. سنجش متغیرهای پژوهش با استفاده از پرسشنامه های استاندارد صورت گرفت و در نهایت برای تحلیل داده‌ های جمع آوری شده از معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد وظیفه شناسی تاثیر مثبت و معنی داری بر سرمایه اجتماعی و همچنین بر تمایل حسابرسان به گزارش دهی تخلفات به مدیران ارشد موسسه حسابرسی دارد. نتایج این پژوهش تاثیر مثبت و معنی دار سرمایه اجتماعی بر گزارش تخلفات را نیز تایید میکند. علاوه براین، تحلیل میانجی نشان داد که سرمایه اجتماعی نقش میانجی جزئی و مثبت بین وظیفه‌شناسی و گزارش‌دهی تخلفات دارد. بر طبق نتایج به‌ دست‌ آمده از این تحقیق، افراد وظیفه‌ شناس به دلیل سطح بالاتر تعهد و احساس مسئولیت در انجام وظایف محوله، در مواجهه با تخلفات سازمانی واکنش فعال‌ تری نشان می‌ دهند. از سوی دیگر، وظیفه‌ شناسی از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، به شکل‌ گیری محیطی حمایتی و مبتنی بر اعتماد متقابل کمک می‌کند و در چنین محیط هایی، رفتار  هایی همچون گزارش تخلف با پذیرش اجتماعی بیشتری همراه است و احتمال بروز آن افزایش می‌یابد. لذا، رویکردهای توسعه حرفه‌ ای در حوزه حسابرسی باید فراتر از دانش فنی و مقررات باشد. لازم است در کنار آموزش‌ های تخصصی، برنامه‌ هایی برای شناسایی، پرورش و تقویت ویژگی‌ های شخصیتی مثبت مانند وظیفه‌ شناسی طراحی شود. همچنین ایجاد زیرساخت هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه را برای افزایش شفافیت و تقویت مکانیزم‌ های نظارتی فراهم آورد.</div> <div style="text-align: justify;">The aim of the present study is to investigate how conscientiousness and social capital simultaneously affect auditors’ tendency for whistleblowing in Iranian audit firms. This is an applied and descriptive-correlational research. The statistical sample includes 200 auditors working in the audit organization and private audit firms in 2025, who were selected using the <a href="https://www.sciencedirect.com/topics/computer-science/convenience-sampling" style="color:blue; text-decoration:underline" target="_blank">convenience </a>sampling method. The measurement of the research variables was carried out using standard questionnaires, and finally, structural equations were used to analyze the collected data. The results of the research showed that conscientiousness has a positive and significant effect on both social capital as well as on auditors’ tendency for whistleblowing to senior managers of audit firms. The results of this study also confirm the positive and significant effect of social capital on whistleblowing. Furthermore, the mediation analysis indicated that social capital plays a partial and positive mediating role between conscientiousness and whistleblowing. According to the results obtained from this study, conscientious individuals show a more active response when faced with organizational violations due to a higher level of commitment and sense of responsibility in performing assigned tasks. On the other hand, conscientiousness, by strengthening social capital, helps to form a supportive and trusting environment, and in such environments, behaviors such as whistleblowing are associated with greater social acceptance and their likelihood of occurrence increases. Therefore, professional development approaches in the field of auditing should go beyond technical knowledge and regulations. In addition to specialized training, it is necessary to design programs to identify, cultivate, and strengthen positive personality traits such as conscientiousness. Also, creating infrastructures for the development of social capital can provide the basis for increasing transparency and strengthening supervisory mechanisms.  </div> وظیفه شناسی, سرمایه اجتماعی, گزارشدهی تخلفات توسط حسابرس Conscientiousness, Social Capital, Whistleblowing by Auditors 173 203 http://aapc.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-248-5&slc_lang=fa&sid=1 samaneh Refahi Bakhsh سمانه رفاهی بخش samaneh.refahi@iau.ac.ir 100319475328460010501 100319475328460010501 Yes Assistant Professor, Department of accounting, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.(Corresponding Author) استادیار، گروه علمی حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران(نویسنده مسئول)