دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بررسی و رتبه بندی افشای ابعاد، مؤلفه‌ها‎ ‎و‎ ‎شاخص های‎ ‎سرمایه فکری به روش سلسله مراتبی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

نویسندگان
1 استاد و عضو هیئت علمی گروه حسابداری دانشگاه مازندران، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه حسابداری دانشگاه مازندران، ایران. h.fakhari@umz.ac.ir
3 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه حسابداری دانشگاه مازندران، ایران y.kamyabi@umz.ac.ir
4 دانشجوی دوره دکتری حسابداری دانشگاه مازندران، ایران، saeedpakdelan@yahoo.com
چکیده
نقش سرمایه فکری و تأثیر انکارنکردنی آن در موفقیت شرکت‌ها، اهمیت شناسایی و افشای اطلاعات مربوط به سرمایه فکری را دوچندان می کند. از طرفی در حال حاضر در ایران مقررات و استانداردهای مشخصی برای افشای سرمایه فکری در گزارشهای مالی در سطح شرکتها وجود ندارد. پژوهش حاضر بدنبال تعیین مدلی برای رتبه بندی اهمیت افشای ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های سرمایه فکری در ایران به روش سلسله مراتبی می‌باشد. ابتدا نظر تعداد 32 نفر از خبرگان شامل 8 نفر اساتید دانشگاه، 8 نفر مدیران مالی شرکت‌ها، 8 نفر اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران و 8 نفر معامله گر کارگزاران بورس در مورد اهمیت افشای سرمایه فکری شامل 61 معیار در قالب 30 شاخص، 10 مولفه و 3 بعد اصلی در سال 1397بررسی می‌شود. از نظر خبرگان در سطح ابعاد، سرمایه انسانی دارای رتبه یک اهمیت افشا و سرمایه رابطه‌ای و ساختاری در رتبه‌های بعدی هستند. در رتبه بندی نهایی بین شاخص ها، اطلاعات بهره وری کارکنان و اطلاعات قومیتی و جنسیتی کارکنان به ترتیب ‏‎‏ بالاترین و پایین ترین درجه اهمیت افشا را دارند. هدف دوم پژوهش به بررسی وضعیت افشای سرمایه فکری در شرکت‌ها ی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش تحلیل محتوا می‌پردازد. از اطلاعات مالی 118 شرکت در دوره 1391 تا 1395 استفاده گردید. بیشترین نمره افشا در شرکت‌ها مربوط به سرمایه انسانی و کمترین آن متعلق به سرمایه ساختاری است که منطبق با نظرات خبرگان از نظر اهمیت افشای ابعاد سرمایه فکری است. 59 درصد شرکت‌ها،60 الی 70 درصد شاخص‌های سرمایه فکری (61 شاخص) را افشا نمی‌کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigation and Ranking the Disclosure of Dimensions, Components and Indicators of Intellectual Capital by Analytical Hierarchy process (AHP) method in companies accepted in Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

Esfandiar Malekian kale basti‎ 1
Hossein Fakhari 2
Yahya Kamyabi 3
saeed pakdelan 4
1 ‎‎ Full Professor, Mazandaran University, Iran (Corresponding author)
2 Associate professor, Mazandaran University, Iran(h.fakhari@umz.ac.ir)
3 Associate professor, Mazandaran University, Iran.(y.kamyabi@umz.ac.ir)
4 Ph.D. Student of Accounting, Mazandaran University, Iran. (saeedpakdelan@yahoo.com)
چکیده English

The present research seeks to determine the model for ranking the importance of disclosing the dimensions, components and indicators of intellectual capital in Iran through Analytical Hierarchy process (AHP) method. Initially, experts' views include university professors, corporate finance managers, Members of the Iranian Association of Certified Public Accountants and stock brokers are examined for the importance of disclosing intellectual capital, including 61 indicators in the form of 30 indicators, 10 components and 3 major dimensions. From the perspective of experts on the level of dimensions, human capital has ranked the importance of disclosure and structural capital and Relational in the next ranks. In the final ranking between indices, employees' productivity information and ethnicity and gender information are respectively the highest and lowest levels of disclosure. The second goal of this research is to investigate the status of intellectual capital disclosure in companies accepted in Tehran Stock Exchange using content analysis method. The financial information of 118 companies was used during 2012 to 2016. The highest scores of disclosure is in human capital companies, and the smallest is for the structural capital,which, according to experts, as the importance of disclosing the dimensions of intellectual capital. 59% of companies do not disclose 60-70% of intellectual capital indexes (61 indicators).

کلیدواژه‌ها English

Disclosure of intellectual capital
Disclosure of human capital
Disclosure of Structural Capital
Disclosure of Relational Capital
Analytical Hierarchy process (AHP) method
ایزدی نیا، ناصر؛ ایمانی، کریم و روح اللهی، وحید. (1393)، چارچوب نظری جامع برای افشای داوطلبانه سرمایه فکری، فصلنامه دانش و پژوهش حسابداری، شماره 37، صص 8-22.
رحمانی، علی ؛ عارف منش، زهره ؛ فرشی، زهرا. (1393)، تاثیر افشای سرمایه فکری بر هزینه سرمایه، راهبرد مدیریت مالی ، شماره 3، صص69-94.
علوی طبری ، سید حسین و عباس تفرش زهره .(1392)، تاثیر نظام راهبری شرکتی بر افشای سرمایه فکری، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، شماره 17 ، صص 18-33.
مشایخی، بتا؛ سیدی، سید جلال؛ زرگران،هستی. (1393)، بررسی عوامل مؤثر بر سرمایه فکری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به تفکیک صنعت، دوازدهمین همایش ملی حسابداری، اردیبهشت ماه، دانشگاه شیراز.
ملکیان، اسفندیار. (1376)، جامعیت گـزارشهـای سالانه و ویژگیهای مـالی شـرکت هـای پذیرفتـه شـده در سـازمان بـورس اوراق بهـادار تهـران، رساله دکتری، دانشکده علوم اداری ومـدیریت و بازرگانی دانشگاه تهران
همتی، هدی و جلیلی، آرزو. (1392)، بررسی میزان افشای اطلاعات سرمایه فکری در گزارش های مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، شماره 21، صص 116-137.
دوره 3، شماره 6
بهمن 1397
صفحه 1-35

  • تاریخ دریافت 17 مرداد 1397
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1397
  • تاریخ انتشار 11 بهمن 1397