دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران. mehdi.sarikhani@gmail.com
2 دانشیار حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران(نویسنده مسئول)
3 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایرانsaeedkarimzade@yahoo.com
چکیده
امروزه از گزارشگری تقلب به عنوان مکانیزم مهمی در پیشگیری و کشف تقلب یاد می‌شود. هدف این پژوهش، بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب توسط حسابداران با استفاده از ترکیب اجزای مثلث تقلب، به عنوان عوامل محیطی توجیه کننده قصد گزارشگری تقلب، و مؤلفه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده، که عوامل فردی توجیه کننده هستند، و ارائه الگویی تلفیقی به منظور تبیین قصد گزارشگری تقلب است. بدین منظور، پس از تبیین ارتباط میان اجزای مثلث تقلب و مؤلفه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده، تأثیر عوامل کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب و تعهد اخلاقی بر قصد گزارشگری تقلب مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش، از نوع پژوهش‌های پیمایشی است و نمونه آماری پژوهش را 171 نفر از کارکنان حسابداری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس در سال 1397 تشکیل می‌دهند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش کمترین مربعات جزئی بیانگر این است که متغیرهای کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب و تعهد اخلاقی دارای تأثیر مثبت و معناداری بر قصد گزارشگری تقلب هستند. نتایج پژوهش بیانگر این است که ترکیب مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده چارچوب تئوریکی مناسبی را برای پیش‌بینی قصد گزارشگری تقلب فراهم می‌آورد. از این رو، به منظور ترویج گزارشگری تقلب در شرکت‌ها ایجاد محیط اخلاقی قوی، بهبود کانال‌های گزارشگری و برنامه‌های انگیزشی، ایجاد خط مشی‌های مناسب کاهش نگرانی‌های ناشی از انتقام‌جویی حائز اهمیت است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Factors Affecting the Whistle-blowing Intentions Using the Fraud Triangle and the Theory of Planned Behavior: An Accountant's Perspective

نویسندگان English

Mehdi Sarikhani 1
Naser Izadinia 2
Saeed Daei-Karimzadeh 3
1 Ph.D. Student of Accounting, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. (mehdi_sarikhani@gmail.com)
2 Associate Professor of Accounting, Isfahan University, Isfahan, Iran. . (corresponding author)
3 Associate Professor, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. (saeedkarimzade@yahoo.com)
چکیده English

Nowadays, whistle-blowing is an important mechanism for detecting and preventing fraud. The purpose of the present research is to investigate factors that influence accountants’ intentions of whistle-blowing by integrating the fraud triangle components, as the external environmental factors that determine whistleblowing intention, and the extended theory of planned behavior, as the individual internal factors that determine whistle-blowing intention. In doing so, the present research develops an integrated model for whistle-blowing intentions. After examining the relationship between the components of the fraud triangle and dimensions of the theory of planned behavior, the model investigates the effects of perceived behavioral control, subjective norms, attitude toward whistle-blowing, and moral obligation on whistle-blowing intentions. The research uses surveys completed by 171 accountants of the companies listed in Tehran Stock Exchange and Fara Bourse in 2018. The results of testing hypotheses were obtained by exerting Partial Least Squares Structural Equation Modeling, and they indicate that perceived behavioral control, subjective norms, attitude toward whistle-blowing, and moral obligation posit positive and significant effects on intentions of reporting fraudulent activity.

The results suggest that the integration of the fraud triangle and the theory of planned behavior represents a parsimonious theoretical framework for predicting whistleblowing intentions. Consequently, in order to promote whistle-blowing in companies, it is important to pay attention to promoting a strong ethical environment, improve reporting channels and incentive programs, and establish policies to reduce retaliation concerns.

کلیدواژه‌ها English

Fraud Triangle
Fraudulent Accounting Activity
Moral Obligation
Theory of Planned Behavior
Whistle-blowing Intentions
آقایی چادگانی، آرزو و احمدی، نوشین. (1395)، بررسی تأثیر تعامل بین فرهنگ اخلاقی مؤسسه حسابرسی، هنجارهای تیم حسابرسی و ویژگی‌های فردی حسابرسان بر انگیزه حسابرسان به گزارش اشتباهات کشف شده، پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال پنجم، شماره 3، صص 33-52.
بنی مهد، بهمن و گل محمدی، آرش. (1396)، بررسی رابطه میان جو اخلاقی و هشداردهی در مورد تقلب از طریق مدل گزارشگری اختیاری در حرفه حسابرسی ایران. فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره 3، صص۶۱-۸۶.
بولو، قاسم و اکبریان شورکایی، رضا. (1396)، بررسی رابطه پدیده تماشاگری، قدرت شواهد و مسئولیت ادراک‌شده با احتمال گزارشگری تقلب، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره 3، صص 1-32.
بیگی هرچگانی، ابراهیم؛ بنی مهد، بهمن؛ رئیس زاده، سید محمدرضا؛ رویایی، رمضانعلی. (۱۳۹۵)، بررسی تأثیر ویژگی رفتاری فرصت طلبی بر هشداردهی حسابرسان، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال اول، شماره 2، صص 65-95.
فیروزی، مریم و برزگر، الهه. (1397)، رابطه میان جنبه‌های موقعیتی حسابداران و تصمیم به اعلام و انتشار اقدامات غیراخلاقی، اخلاق در علوم و فنّاوری، سال سیزدهم، شماره 2، صص۱۱۹-۱۲۸.
کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی (1388). استانداردهای حسابرسی (چاپ دهم). تهران، ایران: انتشارات سازمان حسابرسی.
مؤمنی، منصور و فعال قیومی، علی. (1394). تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS. تهران: گنج شایگان.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1393)، بررسی تأثیر متغیر تعدیلی شدت اخلاقی ادراک شده بر قصد گزارش داخلی موارد تقلب توسط حسابداران. بررسی‌های حسابداری، سال دوم، شماره 5، صص 109-133.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1395)، مدل‌بندی و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر قصدگزارش تقلب های مالی توسط حسابداران، مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال سیزدهم، شماره 49، صص 1-28.
دوره 3، شماره 6
بهمن 1397
صفحه 105-135

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1397
  • تاریخ پذیرش 27 آبان 1397
  • تاریخ انتشار 11 بهمن 1397