تدوین مدل کیفی تردید حرفه ای حسابرسان:از دیدگاه شرکای مؤسسه های حسابرسی و مدیران جامعه حسابداران رسمی ایران

حسن ملکی, علیرضا; عبدلی, محمد رضا; عبدالهی, احمد; عباسی, ابراهیم

doi:10.29252/aapc.5.9.55

تدوین مدل کیفی تردید حرفه ای حسابرسان:از دیدگاه شرکای مؤسسه های حسابرسی و مدیران جامعه حسابداران رسمی ایران

نویسندگان

علیرضا حسن ملکی ¹

محمد رضا عبدلی ²

احمد عبدالهی ³

ابراهیم عباسی ⁴

¹ دانشجوی دکترای حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران. (Alireza.h.maleki@gmail.com)

² دانشیار گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران (نویسنده مسئول)

³ استادیار گروه حسابداری، مؤسسه آموزش عالی گلستان، گرگان، ایران.(ahmabdollahi@gmail.com)

⁴ دانشیار و عضو هیئت علمی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.(abbasiebrahim2000@yahoo.com)

10.29252/aapc.5.9.55

چکیده

تردید حرفه‌ای یکی از نکات مهم در کیفیت حسابرسی است. محرک ها و موانع اعمــال تردید حرفه‌ای متعددی در فرایند حسابرســی وجود دارد. ﻫﺪف اﺻﻠﯽ ایﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، تبیین محرک ها و موانع تأثیرگذار بر تردید حرفه‌ای ﺣﺴﺎﺑﺮﺳان و شناسایی پیامد های حاصل از آن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رویﮑﺮد مبتنی بر ﻧﻈﺮیه داده ﺑﻨﯿﺎد است، که می تواند به‌ عنوان یک جریانِ فعال و مستمر، موجب تقویت تردید حرفه‌ای و در نتیجه کیفیت حسابرسی شــود. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از نوع پژوهش های ﮐﯿﻔﯽ است، لذا مصاحبه ژرف‌نگر و نیمه ســاخت‌یافته ﺑﺎ 16 ﻧﻔﺮ از ﺷﺮﮐﺎی ﻣﺆسسه های ﺣﺴﺎﺑﺮﺳﯽ و ﻣﺪیران ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺣﺴﺎﺑﺪاران رﺳﻤﯽ ایﺮان ﮐﻪ ﺑﺎ استفاده از رویکرد نمونه‌گیری هدفمند و با روش ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﺮﻓﯽ اﻧﺘﺨﺎب شــده اســت، طی سال های 1397 و 1398 انجام شد. ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮی ﺗﺎ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺷﺒﺎع ﻧﻈﺮی در اﻃﻼﻋﺎت ﮔﺮدآوری ﺷﺪه اداﻣﻪ یافت. برای به دست آوردن اعتبار و پایایی تحقیق از برخی از روشهایی که برای اعتباربخشی به مدل و نتایج تحقیق کیفی استفاده می شود، مانند: زاویه بندی(اجماع/مثلث‌سازی)، کنترل اعضا (بررسی توسط اعضا) و ارزیابی بر اساس 10 شاخص "مقبولیت" استراوس و کوربین، استفاده شد. سپس محرک ها و موانع اعمــال تردید حرفه ای ﺣﺴﺎﺑﺮﺳان در قالب شرایط ﻋﻠّﯽ، شرایط زمینه ای و شرایط مداخله گر، تحلیل و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ الگوی پارادیمی فرآیند شکل گیری تردید حرفه ای حسابرسان، ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی حاصل از آن شامل پیامد های اثر بخش (ُبعد کنترلی و ُبعد اعتبار بخشی) و پیامد های رفتاری ( پاسخگویی و انضباط اقتصادی) ﺗﺪوین شده است.

کلیدواژه‌ها

تردید حرفه ای

رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد

پیامد های تردید حرفه ای

20.1001.1.24767166.1399.5.9.4.6

عنوان مقاله English

Developing a qualitative model of auditors 'professional skepticism: A perspective of auditing partners and managers of Iranian Association of Certified Public Accountants

نویسندگان English

Alireza Hasanmaleki ¹

Mohammadreza Abdoli ²

Ahmad Abdollahi ³

Abrahim Abbasi ⁴

¹ Ph.D. student of Accounting, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran.(Alireza.h.maleki@gmail.com)

² Associate Professor, Department of Accounting, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran. (Corresponding Author)

³ Assistant Professor, Department of Accounting, Golestan Higher Education Institution, Gorgan, Iran.(ahmabdollahi@gmail.com)

⁴ Associate Professor, Alzahra University, Tehran.(abbasiebrahim2000@yahoo.com)

چکیده English

Professional skepticism (PS) is one of the key points in audit quality. There are several motivations and barriers to professional skepticism in the audit process. The purpose of this study is to make clear and to compile motivators and effective barriers on auditors' PS and to identify its consequences through grounded theory approach that can improve an active and continuous process of PS and thus the result is audit quality. This study is qualitative research. So an interview with 16 individuals, whom associate audit institute and the public managers of Iranian auditors which are chose through purposive sampling approach and Snow Ball approach in 2019. Sampling was continued until saturation of theory in the process of collecting data. To gain validity and reliability of the research, there are some methods used to validate the qualitative research and the model such as: consensus / triangulation, evaluation through members, evaluation based on 10 criteria of acceptability proposed by Strauss and Corbin. Then, the motivators and barriers of PS of auditors in caused situation, in obstacle condition and motivator situation was analyzed and through noticing the paradigmatic model of the process of auditors' PS formation its results include effective consequences (control aspect and Accreditation aspect) and behavioral consequences (economic discipline and response).

کلیدواژه‌ها English

Professional Skepticism (PS)

Grounded theory

Consequences Of Professional Pkepticism

ابوالمعالی، خدیجه.(1391)، پژوهش کیفی از نظریه تا عمل تهران. نشرعلم.

بنابی قدیم، رحیم.(1397)، چارچوب نظری تردید حرفه ای برای حسابرس، مجله حسابرس، شماره 97، صص 86-94.

بنی مهد، بهمن؛ حسینی، سیدحسین؛ رضایی، نرگس.(1397)، تأثیر هویت سازمانی و حرفه ای بر تردید حرفه ای حسابرسان مستقل، دانش حسابرسی، سال هجدهم، شماره 71، تابستان 97، صص 175 – 199.

تحریری، آرش و پیری سقرلو، مهدی.(1395)، درک حسابرسان از مفهوم تردید حرفه ای در کار حسابرسی، بررسیهای حسابداری و حسابرســی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، دوره 23، شماره 1، صص 117 تا 135.

حسنی، محمد و غلامرضایی، محسن.(1396)، نقش طرز تفکر، ارزش های اخلاقی و انحراف های رفتاری در میزان تردید حرفه ای حسابرسان،پژوهش های کاربردی در گزارشگری مالی، سال ششم، شماره 11، صص47-84 .

دانایی فرد، حسن و امامی، سید مجتبی.(1386)، استراتژیهای پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت، سال اول، شماره دوم، پاییز و زمستان، صص 27-92.

دانایی‌فرد، حسن و امامی، سید مجتبی.(1392)، استراتژی نظریه داده بنیاد در مطالعات سازمان و مدیریت. (فصل چهارم از کتاب روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع). انتشارات صفار. چاپ دوم. صص276.

رهنمای رودپشتی، فریدون و همکاران.(1397)، جنسیت حسابرس و سبک های کارکرد تفکر: آزمون نظریه خود حکومت ذهنی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 25، صص1-9.

سپاسی، سحر و دیناربر، مینا.(1394)، ارائه مدلی تبیینی به منظور شناسایی عوامل مؤثر بر تردید حرفه ای حسابداران رسمی با رویکرد تحلیل عاملی اکتشافی و مدل سازی معادلات ساختاری، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره چهارم، شماره 15، صص107-116.

فرزین بیلندی، علی و مشهدی قره قیه، هادی.(1396)، بررسی تردید حرفه ای حسابرس، مجله حسابرس، شماره 90، شهریور 1396، صص 24-25.

کرســول، جان.(1391)، پویش کیفی و طــرح پژوهش: انتخاب از میان پنج رویکــرد (روایت پژوهشی، پدیدارشناسی، نظریه داده بنیاد، قومنگاری، مطالعه موردی). ترجمه: (حسن داناییفرد، حسین کاظمی). انتشارات صفار. ویرایش دوم (2007).

کمیته تدوین استاندارد های حسابداری و حسابرسی.(1391)، استاندارد های حسابرسی، ( تجدید نظر شده، 1391). تهران: سازمان حسابرسی.

مهربان پور، محمد رضا؛ رحمانیان، نظام الدین؛ آهنگری، مهناز.( 1397)، بررسی طرز تفکر حسابرسان مستقل در کاربرد تردید حرفه ای در ایران، دانش حسابرسی، سال هجدهم، شماره 71، صص 107 – 128.

ناظمی اردکانی، مهدی. (1396)، چگونه می توانیم به کارگیری تردید حرفه ای را در حسابرسی تقویت کنیم؟، مجله حسابرس، 1396، صص 50-57.

نیکومرام، هاشم و حیدر، مجتبی.(1397)، سبک های تفکر و تردید حرفه ای در حسابرسی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال سوم، شماره پنجم، صص 151-185.

نیکومرام، هاشم و همکاران.(1395 )، بررسی سوگیری های روانشناختی بر تردید حرفه ای حسابرس، پژوهش های تجربی حسابداری، شماره 23، صص 122-148.

نیکومرام، هاشم؛ رضایی، علی اکبر؛ حسینی، سید حسین.(1394)، تبیین مؤلفه های تأثیرگذار بر تردید حرفه ای حسابرسان با تکیه بر ابعاد فردی، حسابداری مدیریت، شماره 25، صص13-27.

ولیان، حسن؛ عبدلی، محمد؛ کریمی، شبنم.(1396)، طراحی مدل تحلیل تفسیری-ساختاری(ISM) عوامل مؤثر بر تردید حرفه ای حسابرسان، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال دوم، شماره چهارم، صص 215-246.

یعقوب نژاد، احمد؛ رویایی، رمضانعلی؛ آذین فر، کاوه.(1391)، ارتباط بین شاخص های مکتب تردید گرایی و کیفیت حسابرسی، حسابداری مدیریت، شماره چهاردهم، صص 25-35.