دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تاثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر گزارشگری مالی متقلبانه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران(Brezazade@ ymail.com)
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار، گروه مدیریت، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران(nhamidi1344@gmail.com)
چکیده
متغیرهای روان‌شناختی سبب بروز تفاوت‌های رفتاری در مدیران می‌شوند؛ بنابراین، این متغیرها به عنوان عاملی تاثیرگذار در قصد تقلب مدیر در گزارشگری مالی شناخته می‌شوند. مطالعه حاضر درصدد بررسی تاثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر گزارشگری مالی متقلبانه می‌باشد. داده‌هایی که قابلیت آزمون را داشتند، از 352 مشاهده در میان مدیران مالی و حسابداران مستقر در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران جمع‌آوری شدند و تحلیل آنها با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS3 و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج تحلیل آماری نشان داد که ویژگی‌های تاریک شخصیت (خودشیفتگی، ماکیاولیسم، جامعه‌ستیزی و سادیسم) بر گزارشگری مالی متقلبانه تاثیر مثبت و معنادار دارند، در حالی که ویژگی‌های شناختی خودکارآمدی و منبع‌کنترل تاثیر معناداری بر گزارشگری مالی متقلبانه ندارند. همچنین بر مبنای یافته‌های پژوهش، خودکارآمدی و منبع‌کنترل بر صفات تاریک شخصیت تاثیر منفی و معناداری دارند. نتایج این پژوهش به تایید اهمیت مولفه‌های روان‌شناختی در شناخت علت‌های رفتار غیر اخلاقی مدیران که به تقلب در گزارشگری مالی منجر شود، تاکید دارند. از این رو، با درک و شناخت مولفه‌های روان‌شناختی تاثیرگذار بر عملکرد مدیران و به‌ویژه رفتار متقلبانه مدیران، می‌توان به پیشبرد اقدامات پیشگیرانه در این زمینه کمک نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Self-efficacy, Locus of Control, and Dark Personality Trait on Fraudulent Fiinancial Reporting

نویسندگان English

farzaneh Rezazadeh 1
farzain Rezaei 2
Naser Hamidi 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, Qazvin Branch, Islamic Azad University(Brezazade@ ymail.com)
2 Associate Prof., Department of Accounting, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran (Corresponding Author)
3 Associate Prof., Department of Management, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran(nhamidi1344@gmail.com)
چکیده English

Psychological variables cause behavioral differences in managers; Therefore, these variables are known to be an influential factor in the intention of fraud in financial reporting. The present study seeks to investigate the effect of self-efficacy, Locus of control and dark personality traits on fraudulent financial reporting. Data that could be tested were collected from 352 observations among financial managers and accountants located in companies listed on the Tehran Stock Exchange, and their analysis was performed using Smart PLS3 software and structural equation modeling. The results of statistical analysis showed that dark personality traits (narcissism, Machiavellianism, anti-socialism, and sadism) have a positive and significant effect on fraudulent financial reporting, while cognitive characteristics of self-efficacy and Locus of control have no significant effect on fraudulent financial reporting. Also, based on the research findings, self-efficacy and control source have a negative and significant effect on dark personality traits. The results of this study confirm the importance of psychological components in understanding the causes of managerschr('39') unethical behavior that lead to fraud in financial reporting. Therefore, by understanding the psychological components that affect the performance of managers and especially the fraudulent behavior of managers, it is possible to help prevent preventive measures in this area.

کلیدواژه‌ها English

self-efficacy
Locus of control
Tetrad of Dark Personality
Fraudulent Financial Reporting
آقائی, علیرضا. (1396)، ابعاد فساد مالی از نوع گزارشگری مالی متقلبانه. ماهنامه حسابدار، شماره 38، صص 49-52.
ایمر، فرشید و گرکز، منصور. (1396)، شیب لغزنده یا رفتار جبرانی: نقش منبع‌کنترل و عاطفه منفی در تصمیم‌گیری‌های اخلاقی حسابداری، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 4، صص 152-123.
ایمر، فرشید و گرکز، منصور. (1397)، بررسی رابطه‌ بین سه‌گانه‌ تاریک شخصیت با تصمیم‌گیری فرصت‌طلبانه‌ مدیران مالی درحسابداری، مجله‌ی پیشرفت‌های حسابداری دانشگاه شیراز، شماره 74، صص 266-293.
باغستانی، علیرضا؛ رجبی، مهدی؛ درودی، جواد. (1398)، رهبری اخلاقی مدیران: خودکارآمدی و رضایت شغلی ( چاپ اول). خراسان رضوی: انتشارات چشم‌انداز.
بذرافشان، آمنه؛ بذرافشان، وجیهه؛ صالحی، مهدی. (1397)، بررسی تاثیر خودشیفتگی مدیران بر کیفیت گزارشگری مالی، فصلنامه بررسی های حسابداری و حسابرسی، شماره 4، صص 457-478.
پورسعید مهدی، خرمائی، فرهاد. (1398)، تاثیر ویژگی‌های شخصیتی و حمایت اجتماعی درک شده بر قدردانی با واسطه‌گری استرس و خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه. پژوهش‌نامه روانشناسی مثبت، شماره 4، صص 25-44.
ثناگوی محر، غلامرضا و میرشکاری، حمیدرضا. (1398)، رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های دلبستگی با باورهای فراشناختی در افراد مبتلا به سوء مصرف مواد و افراد عادی. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، شماره 1، صص 84-93.
جمشیدی‌نوید، بابک؛ قنبری، مهرداد؛ خیراللهی، فرشید؛ محمدموسایی، جابر. (1398)، تدوین مدل کشف تقلب با استفاده از رویکرد ترکیبی بر پایه مدل تحلیل عاملی و روش شبکه عصبی مصنوعی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، نشریه علمی حسابداری مدیریت، شماره 42، صص 75-87.
حسین‌زهی، دربخت؛ جنگی‌زائی، نسرین، نصرت‌ناهوکی، عبدالسلام. (1395)، نقش خودکارآمدی در یادگیری و موفقیت تحصیلی. کنفرانس ملی راهکارهای توسعه و ترویج آموزش علوم در ایران. دوره دوم.
خسروی مقدم، زهره. (1396)، بررسی رابطه بین خودشیفتگی مدیریت و مدیریت سود. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه الزهرا (س).
رامین مهر، حمید و چارستاد، پروانه. (1392)، روش پژوهش کمی با کاربرد معادلات ساختاری، تهران، انتشارات ترمه.
رضائی‌پیته‌نوئی، یاسر، صفری‌گرایلی، مهدی. (1397)، خوانایی گزارشگری مالی و احتمال گزارشگری مالی متقلبانه، شماره 38، صص 43-58.
رضازاده، جواد، محمدی، عبداله. (1398)، توانایی مدیریتی، ارتباطات سیاسی و گزارشگری مالی متقلبانه، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، شماره 2. صص 217- 238.
ریگی، نسیمه.(1390)، رابطه بین باورهای معرفت‌شناختی و احساس خودکارآمدی مدیران مقطع متوسطه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه سیستان و بلوچستان.
سعادت، سجاد؛ کلانتری، امیر؛ قمرانی، مهرداد. (1396)، رابطه ویژگی‌های شخصیت تاریک (ماکیاولی، خودشیفتگی و جامعه‌ستیزی) با خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، شماره 4، صص 255-262.
سلیمانی‌مقدم، حسین. (1396)، اهمیت عوامل انگیزشی خودکارآمدی و پاسخگویی و اثر واسطه‌ای تلاش بر عملکرد حسابرسان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
سوادکوهی، رعنا. (1396)، اثربخشی آموزش مولفه‌های هوش‌معنوی بر ارتقاء هوش‌معنوی و منبع‌کنترل درونی و باورهای غیرمنطقی در زنان. کنفرانس پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روانشناسی و علوم تربیتی حقوق و علوم اجتماعی، دوره یک.
شجاعی، سامره؛ صادقی، حمیده؛ فیض‌آبادی، منصوره. (1398)، تحلیل رابطه بین شخصیت ماکیاولی و رفتارهای غیر اخلاقی: با نقش تعدیلی سرپرست سوء استفاده‌گر. فصلنامه اخلاق در غلوم و فناوری، شماره2. صص 129-135.
صادقیان، مسعود، بنی‌مهد، بهمن؛ جهانگیرنیا، حسین؛ غلامی‌جمکرانی، رضا. (1398)، ماکیاولیسم، جهت‌گیری اخلاقی و گزارشگری مالی متقلبانه، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، شماره3، صص 434-413.
صبری، شهرام؛ پاشازاده، حسن؛ غریبه، علی؛ وکیل‌زاده، رحیم. (1398)، مبانی قاعده جلوگیری از تقلب در تجارت از منظر اخلاق. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره 5، صص 18- 13.
طاووسی، محمد؛ منتظری، علی؛ حیدرنیا، علیرضا؛ طارمیان، فرهاد؛ حاجی‌زاده، ابراهیم؛ غفرانی‌پور، فضل‌اله. (1391)، مقایسه تأثیر سازه‌های خودکارآمدی و کنترل رفتاری درک شده بر نظریه عمل منطقی در خصوص پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر با روش تحلیل مسیر، فصلنامه پایش، شماره 2، صص213-219.
عبادی, مریم و نعیمه ماشینچی عباسی.(1397)، نقش مولفه کنترل استرس، صفات تاریک شخصیت ماکیاولیسم و جامعه ستیزی در پیش بینی گرایش به رفتارهای پرخطر جوانان شهر تبریز، ششمین کنگره بین المللی توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین در جامعه، تهران، انجمن توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین.
عزیزی، آرمان؛ ابراهیمی، حبیب‌الله؛ عزیزی، فرهاد؛ قربانی، آزاد. (1395)، مدل‌سازی معادله ساختاری ارتباط بین منبع‌کنترل و شخصیت تاریک با خشونت زناشویی. پژوهش‌های مشاوره، شماره64. صص 1-22.
عیسوند, صبا، حافظایان، مهتاب، مدملی، یعقوب، عبدالوند، امین. (1398)، بررسی ارتباط بین شخصیت خود شیفته و میزان خودکارامدی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول، دومین کنگره سالیانه کشوری دانشجویی طبری و بیست و دومین کنگره سالیانه کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران.
قدم‌پور، عزت‌اله؛ میردریکوند، فضل‌اله؛ سبزیان، سعیده. (1396)، تدوین مدل علّی تقلب تحصیلی براساس عوامل فردی و بافتی با نقش واسطه‌ای خودکارآمدی تحصیلی، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، شماره 19. صص 43-66.
کرمی، غلامرضا؛ حاجی‌عظیمی، فرزاد؛ صفاری‌نیا، مجید. (1397). تمایل به گزارشگری مالی متقلبانه و نقش اخلاق پولی و تعهد اخلاقی. پژوهش‌های روان‌شناختی اجتماعی، شماره 32. صص61-78.
محمدزاده، علی و عاشوری، احمد. (1397)، مقایسه همبسته‌های شخصیتی صفات ماکیاولیایی، خودشیفتگی و ضد اجتماعی (مثلث تاریک شخصیتی) در الگوی سه عاملی،مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شماره1، صص 44-55.
محمدزاده، محسن، جهانداری، پیمان، زرگر، ساناز، رفیع‌زاده، فرزانه. (1397). بررسی رابطه بین تیپ‌های شخصیتی و نوع منبع‌کنترل با میزان خودکارآمدی کارکنان یکی از یگان‌های نظامی شهر تهران، مجله علوم مراقبتی نظامی، شماره 3، صص 211-219.
محمدی، جواد، فخاری، حسین. (1395). تاثیر خودکنترلی و تعهدات دینی مدیران مالی بر کیفیت افشای اطلاعات، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 2، صص 41-63.
مهدوی، غلامحسین، زمانی، رضا. (1397)، بررسی تاثیر منبع کنترل، تجربه و میزان تحصیلات بر تعهد حرفه ای آنان، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 5. صص131-150.
نریمانی، محمد؛ عینی، مجتبی؛ دهقان، حمیدرضا؛ غلامزاده، حانیه؛ صفاری‌نیا، مجید. (1391)، مقایسه‌ پنج عامل بزرگ شخصیتی و خودکارآمدی در دانش‌آموزان تیزهوش و عادی، مجله روان‌شناسی مدرسه، شماره 3. صص164-180.
نوری، حلیمه و نوری، زینب. (1399)، بررسی تاثیر شخصیت معلمان ابتدایی شهرستان رشتخوار بر خودکارآمدی آنان. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، شماره 25. صص 8-23.
وکیلی‌فرد، حمیدرضا؛ بنی‌مهد، بهمن؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ حیرانی، فروغ. (1396)، تاثیر ویژگی‌های اجتماعی حسابرسان بر قضاوت آنها در حل تعارض میان حسابرس و مدیریت ویژگی‌های منتخب، دانش حسابرسی، شماره 67، صص71-98.
هداوندمیرزائی، زهرا؛کیائی، علی؛حاجیها، زهره. (1398)، رابطه خودشیفتگی مدیر عامل و حق الزحمه حسابرسی: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران، چهارمین کنفرانس ملی در مدیریت، حسابداری و اقتصاد با تاکید بر بازاریابی منطقه ای و جهانی، تهران - دانشگاه شهید بهشتی، دبیرخانه دائمی کنفرانس.
دوره 5، شماره 10
اسفند 1399
صفحه 167-131

  • تاریخ دریافت 17 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1399
  • تاریخ انتشار 04 فروردین 1400