دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بررسی تاثیر اخلاق حرفه‌ای و فلسفه اخلاقی شخصی بر توانایی کشف تقلب حسابرس با توجه به نقش میانجی تردید حرفه‌ای

نویسندگان
1 دانشجوی ‌دکتری، ‌گروه‌ حسابداری، ‌واحد رشت، ‌دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی، رشت، ‌ایران(Mohamadpashei67@gmail.com)
2 استادیار گروه ‌حسابداری،‌ واحد‌ رشت، ‌دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی، ‌رشت، ‌ایران‌(نویسنده‌ مسئول)
3 استادیار گروه ‌حسابداری، واحد رشت،‌ دانشگاه‌ آزاد ‌اسلامی ، ‌رشت، ایران (Vatanparast@iaurasht.ac.ir)
چکیده
مطالعات انجام شده در سال­های اخیر نشان می­دهد که در بین روش­های کشف تقلب، حسابرسی خارجی جایگاه پایینی(رتبه هشتم) را به خود اختصاص داده است؛ در نتیجه بررسی اینکه چه عواملی می­ توانند عملکرد حسابرسان خارجی را به منظور کشف تقلب بهبود بخشند، بسیار مهم است. از این رو، هدف این مقاله مطالعه اثر اخلاق حرفه­ای و فلسفه اخلاقی شخصی (هنجار ذهنی) و همچنین تردید حرفه­ ای(نوعی نگرش) بر توانایی کشف تقلب حسابرسان خارجی بر اساس تئوری رفتار برنامه ­ریزی شده می­ باشد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. مبانی نظری پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ­ای و همچنین داده­ های پژوهش با استفاده از پرسش­نامه جمع­ آوری شده است. نمونه آماری شامل 159 نفر از حسابرسان بخش خصوصی و عمومی، روش نمونه­ گیری خوشه­ ای تصادفی و زمان انجام تحقیق سال 1399می ­باشد. برای تحلیل داده ­ها، از الگویابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و نرم افزار پی­ ال­ اس استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­ دهد که متغیرهای اخلاق حرفه­ ای و جهت­ گیری اخلاقی آرمانگرایی، به طور مستقیم و همچنین به طور غیر مستقیم (از طریق متغیر میانجی تردید حرفه­ ا ی)، بر توانایی کشف تقلب اثر مثبت دارند. اما متغیر جهت­گیری اخلاقی نسبی­ گرایی، به طور مستقیم و همچنین به طور غیرمستقیم(از طریق متغیر میانجی تردید حرفه­ ای) بر توانایی کشف تقلب اثر منفی می­گذارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the effect of Professional Ethics and Personal Moral Philosophy on Auditors' Fraud Detection Capability according to moderating role of Professional Skepticism

نویسندگان English

Mohammad Pashaei Fashtali 1
Keihan Azadi Hir 2
Mohamadreza Vatanparast 3
1 Ph.D. Student of accounting, Faculty of Accounting and Management, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran(Mohamadpashei67@gmail.com)
2 Assistant Professor,Faculty of Accounting and Management, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran(Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Faculty of Accounting and Management, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran(Vatanparast@iaurasht.ac.ir)
چکیده English

Recent years studies show that external auditing occupies a low position (eighth place) among the methods of detecting fraud; as a result, it is important to examine which factors can improve external auditorschr('39') performance in detecting fraud. Therefore, the goal of this research is to study the effect of professional ethics and personal moral philosophy (subjective norm) and professional skepticism (attitude towards behavior) on external auditorschr('39') performance fraud detecting based on theory of planned behavior. This research is categorized as an applied one. Studying literature review, research data have been collected by a questionnaire. The statistical sample using cluster sampling method includes 159 private and public sector auditors and research period is dated during 2020. Data analyzing utilized by partial least squares (PLS) through Smart-PLS2 software. The results show that professional ethics and the ethical orientation of idealism have positive direct and indirect effect on the Fraud Detection Capability through mediator variable of professional skepticism. Moreover, ethical orientation of relativism has direct negative effect on fraud detecting capability; besides ethical orientation of relativism has indirect effect on fraud detecting capability through mediator variable of professional skepticism.

کلیدواژه‌ها English

Fraud Detection Capability
professional ethics
Personal Moral Philosophy
professional skepticism
Theory of Planned Behavior
اطهمی، کریم؛ خواجوی، حسین. (1390)، پیدایش و پیشرفت حسابرسی تقلب، نشریه حسابدار، دوره 26، شماره 4، صص68-71.
انصاری، تبسم؛ حیدرپور، فرزانه؛ کیقبادی، امیررضا. (1398)، بررسی رابطه میان تردید حرفه‌ای، سطح اطمینان و قضاوت‌ها و تصمیمات توام با تردید حسابرس. دانش حسابرسی، دوره 19، شماره 77، صص ۲۴۸-۲۷۴.
بنی مهد, بهمن؛ کدخدایی الیادران، مژده.(1401)، رابطه جهت گیری ارزشی، عواطف مثبت و درک از انصاف با تمایل حسابرسان داخلی به گزارشگری تقلب. فصلنامه دستاوردهای حسابداری ارزشی و رفتاری،دوره 7، شماره 13.
بولو، قاسم؛ صادقی، پیمان. (1390)، تاثیر ویژگیهای اخلاقی فردی حسابرسان بر استفاده از راهنمای تصمیم در کشف تقلب مدیریت، اخلاق در علوم و فنّاوری، دوره 6، شماره 1، صص ۷۵-۸۴.
بهارمقدم، مهدی؛ پورحیدری، امید؛ فتحی، زهرا. (1397)، بررسی تأثیر ابعاد ذهنیت فلسفی بر قضاوت حرف های حسابرس، دانش حسابرسی، دوره 18، شماره 72، صص۵-۲۲.
پوریانسب، امیر.(1390)، سرمقاله: تقلب هرگز نمی‌خوابد، زنگ‌ها برای ما به صدا در آمده‌اند، حسابدار، 235، صص 3-2.
جوادزاده، سیدهمام الدین؛ شریفی راد، غلامرضا؛ رییسی، مهنوش؛ نصراصفهانی، محمود؛ مهکی، بهزاد؛ مصطفوی، فیروزه. (1394)، کاربرد نظریه رفتار برنامه ریزی شده برای پیش بینی قصد و رفتار استفاده از راهبردهای سواد سلامت در پرستاران، نشریه پرستاری ایران، دوره 28، شماره 97، صص 33-23.
حساس یگانه، یحیی؛ مقصودی، امید. (1390)، ارزشهای اخلاقی در قضاوت حرفه ای حسابرس، اخلاق در علوم و فنّاوری،دوره 6، شماره 1، صص ۶۳-۷۴.
حسینی، سیدحسینی؛ نیکومرام، هاشم؛ رضایی، علی اکبر. (۱۳۹۹)، ررسی تاثیر ابعاد فرهنگی و مولفه های رفتاری بر تردید حرفه ای حسابرسان مستقل، مجله حسابداری مدیریت، ۱۳(44)، صص ۵۵-۷۲.
خواجوی، شکراله؛ ابراهیمی، مهرداد. (1396)، مدل‌سازی متغیرهای اثرگذار برکشف تقلب در صورت‌های مالی با استفاده از تکنیک‌های داده‌کاوی، فصلنامه حسابداری مالی، دوره 9، شماره 33، صص ۲۳-۵۰.
داوری، علی؛ رضازاده، آرش. (1393)، مدلسازی معادلات ساختاری با نرم افزار PLS. انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ دوم.
در علوم و فناوری،11(3)، صص 77-86.
دریایی، عباسعلی؛ عزیزی، اکرم. (۱۳۹۷)، رابطه اخلاق، تجربه و صلاحیت حرفه ای حسابرسان با کیفیت حسابرسی (با توجه به نقش تعدیل کننده شک و تردید حرفه ای)، فصلنامه دانش حسابداری مالی، ۵(۱)، ۷۹-۹۹.
ساریخانی، مهدی؛ ایزدی نیا، ناصر؛ دائی کریم زاده، سعید. (1398)، بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران. حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 3، شماره 6، صص 135-105.
سپاسی، سحر؛ نجفی، فائزه. (۱۳۹۵)، بررسی تاثیر اخلاق حسابرسان بر کشف دستکاری اطلاعات مالی، مجله پژوهش های اخلاقی، دوره ۶، شماره۴، صص ۵۹- 76.
صالحی، تابنده. (1394)، رابطه اخلاق حرفهای حسابرس و کیفیت حسابرسی، فصلنامه اخلاق
علی‌پناه، حکیمه. (۱۳۹۹)، تاثیر میزان تحصیلات حسابرسان بر استرس حسابرس و کیفیت حسابرسی، نشریه چشم انداز حسابداری و مدیریت، ۳(27)، صص ۹۱-۱۰۵.
فخاری، حسین؛ اسکو، وحید. (1397)، تقلب در صورتهای مالی: نیاز به تغییر الگو به سمت حسابداری دادگاهی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال7، شماره 26، صص 60-45.
فروغی، داریوش؛ عسگری ارجنگی، مجتبی. (1396)، بررسی شکاف انتظارات حسابرسی درزمینه کشف تقلب درشرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابرسی، دوره 17، شماره 68، صص ۶۳-۸۲.
کاشانی‌پور، محمد؛ کرمی، غلامرضا؛ خنیفر، حسین؛ شعبانی، کیوان. (1398)، بررسی قصد هشداردهی حسابرسان مستقل درباره خطاکاری: کاربرد نظریه رفتار برنامه ریزی شده، نشریه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۴(8)، صص ۶۳-۹۱.
محسنین، شهریار؛ اسفیدانی، محمدرحیم. (1393)، معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار .Smart-PLSتهران: موسسه کتاب مهربان نشر، چاپ اول.
نقش بندی، نادر؛ سادات غفاری، منصوره ؛ یوسف پور، فاطمه. (1399)، بررسی رابطه استقلال، حرفه ای گرایی و شک و تردید حرفه ای با کیفیت حسابرسی، نشریه چشم انداز حسابداری و مدیریت، ۳(23)، صص ۷۹-۹۸.
ولیان, عبدلی؛ کریمی شبنم. (1397)، طراحی مدل تحلیل تفسیری-ساختاری (ISM) عوامل موثر بر تردید حرفه‌ای حسابرسان. حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 2، شماره 4، صص 246-215.
دوره 5، شماره 10
اسفند 1399
صفحه 319-349

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1399
  • تاریخ پذیرش 06 بهمن 1399
  • تاریخ انتشار 04 فروردین 1400