دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بررسی تأثیر سبک‌های تفکر حسابرسان بر توانایی کشف سوءاستفاده از دارایی‌ها با تبیین نقش میانجی تردید حرفه‌ای

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران (nhrezaei.59@gmail.com)
2 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران (dianati@khu.ac.ir)
3 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران (نویسنده مسئول)
4 استادگروه حسابداری و مالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران , و عضو انجمن حسابداری مدیریت ایران( rahnama.roodposhti@gmail.com)
چکیده
سوء استفاده از دارایی­ها که یکی از گونه‌های تقلب به شمار می­ رود، همواره یک نگرانی بالقوه‌ای برای مدیران، حسابرسان و ذینفعان شرکت­ها تلقی می‌شود. علیرغم وجود قوانین سخت‌گیرانه، این پدیده همچنان در حال رشد است به­طوری­که "سوءاستفاده از دارایی­ها" بیشترین فراوانی تقلب را در جوامع مختلف دارد. ولی در مطالعات انجام‌شده در حوزه حسابداری، کمتر به آن توجه شده­ است. ازاین‌رو هدف مطالعه حاضر، بررسی تأثیر سبک‌های تفکر کارکردی حسابرسان بر توانایی کشف سوء استفاده از دارایی‌ها با تأکید بر نقش میانجی‌گری تردید­ حرفه ­ای حسابرسان است. این تحقیق از نوع کاربردی و پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل حسابرسان شاغل عضو جامعه حسابداران رسمی ایران در سال1400 می ­باشد که تعداد 384 نفر به ‌عنوان حجم نمونه انتخاب گردید. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه جمع‌آوری ‌شده و با استفاده از مدل‌ سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) مورد تحلیل قرارگرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک‌های تفکر کارکردی (شامل سبک قانونی، قضاوتی و اجرایی)، به‌طور مستقیم بر توانایی کشف سوءاستفاده از دارایی تأثیر مثبت دارد؛ ولی شدت تأثیر سبک تفکر اجرایی(پردازش اطلاعات ساده) ضعیف ­تر از دو سبک تفکر قضائی و قانونی (پردازش اطلاعات پیچیده) است. همچنین تأثیر مثبت سبک های تفکر قضاوتی و اجرایی بر توانایی کشف سوء استفاده از دارایی­ها با متغیر میانجی تردید ­حرفه‌ای معنا­دار است؛ ولی تأثیر مثبت سبک تفکر قانونی بر توانایی کشف سوء استفاده از دارایی­ها با متغیر میانجی تردید ­حرفه ­ای معنا­دار نیست. مطالعه نشان می­ دهد که تردید­­حرفه ­ای حسابرسان، توا­نایی کشف را افزایش می­دهد. یافته ­های حاصل از این مطالعه می­تواند در امر آموزش بهتر حسابرسان در دانشگاه و تدوین استانداردهای بهتر حسابرسی و اجرای بهتر کار حسابرسی و کشف تقلب به حسابرسان کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Effect of Auditor's thinking styles on Ability of the detection of Assets Misappropriation, Considering mediating Effect of Professional Skepticism

نویسندگان English

Nahid Rezaei 1
Zahra Dianati Deilami 2
Reza Gholami Jamkarani 3
Fraydoon rahnamay Roodposhty 4
1 PhD Student in Accounting, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran(nhrezaei.59@gmail.com)
2 Associate Professor of accounting, Faculty of financial sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran (dianati@khu.ac.ir)
3 Assistant Professor,Department of Accounting, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran(Corresponding author)
4 Department of Accounting, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran(roodposhti.rahnama@gmail.com)
چکیده English

Assets misappropriation is one of the types of fraud that has the potential anxiety for managers, auditors, and firm’s stakeholders. In spite of strict rules, this phenomenon is increasing how assets misappropriation has the most frequencies in different societies. But based on studies results in the accounting field, there is low paying attention on it. Therefore, the aim of the present study was to investigate the effect of auditors' functional thinking styles on the ability to detect assets misappropriation by emphasizing the mediating role of auditors' professional skepticism.This research is of applied and survey type. The statistical population of the study includes auditors working as members of the Iranian society of certified public accountants in 1400, of which 384 people were selected as the sample size. Research data were collected through a questionnaire and analyzed using structural equation modeling by partial least squares (PLS) approach. Findings show that functional thinking styles (including legal, judicial, and executive styles) have a direct positive effect on the ability to detect asset misappropriation; but the intensity of the effect of executive thinking style (simple information processing) is weaker than the two styles of judicial and legal thinking (complex information processing). also, the positive effect of judgmental and executive thinking styles on the ability to detect the misappropriation of assets with the mediating variable of professional skepticism is significant; But the positive effect of legal thinking style on the ability but the positive effect of legal thinking style on the ability to detect the misappropriation of assets with the mediating variable of professional skepticism is not significant. The study shows that auditors' professional skepticism increases their ability to detect misappropriation of assets.The findings can help auditors to better train auditors at the university and to develop better auditing standards and better performance of audit work and detect fraud.

کلیدواژه‌ها English

Thinking Styles
Detection of Assets Misappropriation
professional skepticism
Assets Misappropriation
آذر، عادل و غلامزاده، رسول. (1395). مدلسازی معادلات ساختاری کمترین مربعات جزئی (PLS-SEM)، چاپ اول، انتشارات نگاه دانش.
ابطحی، سیده نرجس. (1399)، تاثیر اخلاق، تجربه و شایستگی بر کیفیت حسابرسی با توجه به نقش میانجی شک و تردید حسابرس، مطالعات اقتصاد، مدیریت‌مالی و حسابداری، دوره ششم، شماره 2 ، صص 119- 135
امانی، کوروش؛ نیکو مرام، هاشم؛ بنی مهد، بهمن. ( ۱۳۹۹)، عواطف فردی و تردید حرفه‌ای حسابرس، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 9، صص 35 - 53.
پاشائی فشتالی، محمد؛ آزادی هیر، کیهان؛ وطن‌پرست، محمدرضا. (1399). بررسی تاثیر اخلاق حرفه‌ای و فلسفه اخلاقی شخصی بر توانایی کشف تقلب حسابرس با توجه به نقش میانجی تردید حرفه‌ای. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 5، شماره ۱۰، صص۳۱۹-۳۴۹.
حسینی، سید حسین؛ بنی مهد، بهمن؛ صفری، زهرا. (۱۳۹۹)، بررسی تأثیر دیدگاه های تردید حرفه‌ای حسابرس در ارزیابی ریسک تقلب، با توجه به اثر مداخله کنندگی مهارت ارتباطی و تضعیف اجتماعی، دانش حسابداری، شماره 2، صص 71- 105.
حیدر، مجتبی و نیکومرام، هاشم. (۱۳۹۷)، سبک‌های تفکر و تردید حرفه‌ای در حسابرسی(آزمون نظریه خود حکومتی ذهن)، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 5، صص 151-185.
داوری، علی؛ رضازاده، آرش. (1396)،کتاب مدل سازی معادلات ساختاری به نرم افزارPLS . چاپ چهارم. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
دیباکیا پریا، شکری چشمه سبزی اعظم، مرادزاده فرد مهدی. (۱۴۰۰)، تاثیر آگاهی و قضاوت اخلاقی حسابداران در تمایل به گزارش تخلفات مالی با تاکید بر نقش تعدیل‌گر شدت اخلاقی درک شدهدو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری.; سال6، شماره12، صص۲۱۲-۱۶۸.
کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و حسابرسی. (۱۳۹۱)، استانداردهای حسابرسی، (تجدید نظر شده، ۱۳۹۱). تهران: سازمان حسابرسی.
محسنین، شهریار؛ اسفیدانی، محمدرحیم. (1393)، معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار .Smart-PLS(چاپ اول). تهران: موسسه کتاب مهربان نشر.
ملکی، علیرضا؛ عبدلی، محمد رضا؛ عبدالهی، احمد؛ عباسی، ابراهیم.(1399) تدوین مدل کیفی تردید حرفه ای حسابرسان:از دیدگاه شرکای مؤسسه های حسابرسی و مدیران جامعه حسابداران رسمی ایران، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال 5، شماره 9، صص ۵۵-۷۹
مهدویان راد، خداداد؛ ذبیحی، علی؛ فغانی ، خسرو. (1400)، سبک تفکر و سبک اسنادی حسابرسان مستقل و رابطه آن با سبک تصمیم‌گیری، مطالعات رفتاری در مدیریت، شماره 26، صص 88-103.
نازی، سیده فریبا؛ سلیمانی، غلامرضا؛ خلیفه سلطانی، سید احمد. (۱۳۹۴)، اثر تردید حرفه‌ای حسابرس داخلی بر قضاوت حرفه‌ای در کشف تقلب، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد.
نعمتی کشتلی، علیرضا. (1400)، تأثیر استراتژی‌های یادگیری شناختی کرتون بر برآورد خطر تقلب (مطالعه موردی: حسابرسان دیوان محاسبات ایران)، دوفصلنامه علمی حسابداری دولتی، شماره2، صص 79-94.
نعمتی کشتلی، علیرضا؛ حمیدیان، محسن؛ جعفری، سیده محبوبه؛ صراف، مریم. (۱۳۹۹)، تأثیر سبک‌های شناختی حسابرسان بر ارزیابی ریسک تقلب (آزمون نظریه انرژیک گریگورک)، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 9، صص 1-33.
ولیان، حسن؛ عبدلی، محمدرضا؛ استادهاشمی، علی؛ صفری گرایلی، مهدی. (1400)، طراحی مدل تردید‌حرفه‌ای بر اساس ذهنیت و نگرش حسابرسان: با استفاده از تحلیل داده بنیاد، دانش حسابرسی، دوره 21، شمار۸۴، صص۱۸۰-۱۵۰
هرمزی، شیرکو؛ نیکومرام، هاشم؛ رویایی، رمضانعلی؛ رهنمای رودپشتی، فریدون. (1395)، بررسی تأثیر سوگیری‌های روان‌شناختی بر تردید حرفه‌ای حسابرس، پژوهش‌های تجربی حسابداری، شماره 22، صص 117-142.
دوره 7، شماره 14
اسفند 1401
صفحه 171-220

  • تاریخ دریافت 25 بهمن 1400
  • تاریخ پذیرش 27 اردیبهشت 1401
  • تاریخ انتشار 29 مرداد 1402