دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بررسی فرایند شناخت صورت‌های مالی توسط استفاده‌کنندگان غیرحرفه‌ای با استفاده از‌ تحلیل داده‌های ردیابی چشم

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. nasimtoosi@gmail.com
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
مطالعه فرایند تصمیم‌گیری استفاده‌ کنندگان غیرحرفه‌ای اطلاعات مالی، به‌دلیل ضعف ایشان در درک و تفسیر اطلاعات، همواره مورد توجه نهادهای قانون‌گذار، استانداردگذاران و پژوهشگران حوزه حسابداری بوده و تلاش می‌شود با رمزگشایی از جعبه سیاه رفتار تصمیم‌گیری ایشان راهکارهایی جهت بهبود گزارشگری مالی در جهت حفظ منافع این گروه آسیب‌پذیر ارائه شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف شناختِ نحوه شناخت (فراشناخت) صورت‌های مالی توسط استفاده‌کنندگان غیرحرفه‌ای، به کمک ابزار ردیابی چشم از دریچه چشم ایشان به گزارش‌ها نگریسته و مشاهدات را مستند و تحلیل می‌نماید. از 14 مشارکت‌کننده (دارای تحصیلات نامرتبط به حوزه مالی) خواسته شد به 14 پرسش درباره صورت سود و زیان، صورت وضعیت مالی و صورت جریان‌های نقدی پاسخ دهند. سپس داده‌های مختصات نگاه ایشان که حین پاسخگویی ثبت گردیده است، به کمک تکنیک‌های آماری و مصورسازی داده‌ها تجزیه و تحلیل شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده‌کنندگان غیرحرفه‌ای در هنگام مطالعه صورت وضعیت مالی با بارشناختی بیشتری مواجه می‌شوند. این‌ گروه‌، صورت‌ها را بر اساس ترتیب ارائه اطلاعات مطالعه کرده و زمان زیادی را صرف بررسی و درک شرح اقلام صورت‌های مالی می‌کنند که ممکن است در مواردی از زمان صرف شده جهت بررسی ارقام مربوطه نیز بیشتر باشد. ایشان بر اطلاعات سال‌جاری بیش از ارقام مقایسه‌ای اتکا می‌کنند، اما ارقام مقایسه‌ای نیز در الگوهای مطالعه استفاده‌کنندگان غیرحرفه‌ای موثرند. بعلاوه اقلام موثر در تصمیم‌گیری ایشان شناسایی و گزارش شد. این یافته می‌تواند از منظر نهادهای استانداردگذار در جهت بهبود گزارشگری مالی و حفاظت از منافع استفاده‌کنندگان غیرحرفه‌ای اطلاعات حسابداری، مفید باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating Financial Statements Recognition Process by Non-professional Users using eye tracking data analysis

نویسندگان English

Farhad Nsaimtoosi 1
Mohammad Hosein Vadiee 2
1 Ph.D. Student, Accounting, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. (nasimtoosi@gmail.com)
2 Associate Professor of Accounting, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. mhvadeei@um.ac.ir (Corresponding Author)
چکیده English

Studying the decision-making process of non-professional users of financial information, due to their weakness in understanding and interpreting information, has always been interesting to law-making bodies, standard-setters and researchers in the Accounting field. They try to find solutions to improve financial reporting in order to protect the interests of this vulnerable group by decoding the black box of non-professional users decision-making behavior. In this regard, the current research aims to understand the recognition patterns (metacognition) of non-professional users while reading financial Statements, using eye tracking tool that enables researcher to look at documents through non-professional users eyes and documents and analyzes the observations.Therefore, 14 participants (their education is not related to finance) were asked to answer some questions about three basic financial statements (income statement, statement of financial position, and statement of cash flows) and their gaze data recorded along with it, then by using eye tracking data visualization techniques, the collected data was analyzed. the results indicated that Non-professional users face more cognitive load when reading the statement of financial position. Non-professional users do not have the ability to study the Financial Statements purposefully and they study them based on the sequence of information presentation. This group spends a lot of time understanding the description column of financial statements, which may be more than the time spent reviewing the relevant figures. they also rely on current year's information more than comparative figures, but also comparative figures is important to them. This finding can be useful from the point of view of standard-setting bodies in order to improve financial reporting and protect the interests of non-professional users of accounting information.

کلیدواژه‌ها English

Eye Tracking
Financial Statements
Non-professional Users
Reading Patterns
Cognitive Load
باقری ازغندی, ابوطالب؛ حصارزاده, رضا؛ عباس زاده, محمد رضا. (1397)، خوانایی صورتهای مالی و حساسیت سرمایه گذاران به استفاده از اطلاعات حسابداری، چشم انداز مدیریت مالی، دوره 8، شماره 23، صص 87-103.
بهزادپور، سمیرا و رحمانی، علی. (1398)، ارزیابی سودمندی اطلاعات ارائه شده در صورت های مالی صندوق‌های بازنشستگی، دانش حسابداری مالی، دوره 6، شماره 1، صص 37-74.
تات، محمدرضا؛ گرکز، منصور؛ عبدلی، محمدرضا؛ براتی، سعید. (1400)، تاثیر شکل ارائه اطلاعات و توهم بصری در دقت تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی دانشجویان حسابداری، دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 6، شماره 12، صص 278-307.
رضایی، فرزین؛ افشار، مصطفی؛ کوه‌بر، فرشید. (1393)، مقایسه توانایی سود عملیاتی، جریان وجوه نقد عملیاتی و اجزای اقلام تعهدی درپیش بینی جریانهای نقد عملیاتی آتی شرکت‌ها، مطالعات حسابداری و حسابرسی، دوره 3، شماره 10، صص 52-63.
سلطانی‌فر، زهرا؛ بهنام، حمید؛ خرمی بنارکی، آناهیتا؛ خدادادی، مجتبی؛ حامدعلی، بهنوش؛ گلبازی مهدی‌پور، علی. (1400)، تحلیل ردیابی چشم در افراد مبتلا به اختلال طیف اتیسم و گروه کنترل در تکلیف خیره شدن به حالت‌های احساسی چهره، فصل نامه علمی پژوهشی مهندسی پزشکی زیستی، دوره 15، شماره 3، صص 235-246.
شریفی، مسعود؛ احمدی، سمیه؛ منصوری سپهر، روح‌الله. (1392)، اثر شکل نوشتاری و میزان آشنایی با متن بر تثبیت چشم و واپسگرد حین خواندن هدفمند: شواهدی از دستگاه پایشگر حرکات چشم، فصلنامه روان شناسی کاربردی، دوره 7، شماره 2، صص 61-76.
فغفورمغربی، یگانه؛ سجادی, سیدحسین؛ اثنی عشری، حمیده؛ رضاییان، علی. (1399)، تاثیر احساس زبانی، خوانایی و سبک پردازش اطلاعات (خبرگی) بر قضاوت سرمایه‌گذاران: شواهد آزمایشی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 17، شماره 65، صص 1-34.
قائمی، محمدحسین؛ رضازاده، جواد؛ قاسمی، شهلا. (1393)، بررسی کاربرد سود و جریان های نقدی در تصمیمات سرمایه‌گذاری سرمایه گذاران حرفه ای و غیرحرفه ای، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) - قزوین - دانشکده علوم اجتماعی ]پایان‌نامه کارشناسی ارشد[.
قائمی، محمدحسین؛ ملکی، محدثه؛ رحیم پور، محمد. (1401)، محتوای اطلاعاتی گزارش‌های فعالیت ماهانه شرکت‌ها، مجله دانش حسابداری، دوره 13، شماره 3، صص 1-20.
کنعانی هرندی، سارا و مهدوی، غلامحسین. (1394)، بررسی سودمندی تهیه و ارائه صورت سود و زیان جامع در ایران، مطالعات حسابداری و حسابرسی، دوره 13، شماره 12، صص 90-107.
کیماسی، مسعود؛ عابدی، احسان؛ سیدکباری، بنفشه؛ هندیجانی، رزا. (1393)، تجزیه و تحلیل کاربردپذیری وب‌سایت‌های بانکی مبتنی بر ردیاب چشم و خودگزارشگری، کاوش‌های مدیریت بازرگانی، دوره 12، شماره 23، صص 391-416.
مهربانپور، محمدرضا؛ برهانی، سیدعباس؛ گرامی راد، فاطمه؛ کربلائی حسنی، فاطمه. (1396)، بررسی کارایی و اثربخشی اشکال گرافیکی به عنوان یک روش ارتباطی جایگزین در ارائه اطلاعات حسابداری، حسابداری مدیریت، دوره 10، شماره 32، صص 81-93.
نادری نورعینی، محمد مهدی و هاشم نیا، فرشته. (1395)، مقایسه محتوای افزاینده اطلاعاتی متغیرهای مبتنی بر ارزش نسبت به متغیرهای متداول حسابداری در رابطه با بازده سهام، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 13، شماره 49، صص 111-139.
هاشمی دهچی، مجید؛ایزدی‌نیا، ناصر؛ امیری، هادی. (1399)، تأثیر قابلیت مقایسه صورت‌های مالی بر مربوط ‌بودن اطلاعات حسابداری با تأکید بر نقش سرمایه‌گذاران متخصص و عدم تقارن اطلاعاتی، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 27، شماره 3، صص 473-494.
دوره 7، شماره 14
اسفند 1401
صفحه 329-361

  • تاریخ دریافت 20 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 29 اسفند 1401
  • تاریخ انتشار 29 مرداد 1402