دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

کاربست تحلیل مضمون آتراید استرلینگ در واکاوی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران(rnazaryan@iauk.ac.ir)
2 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران (نویسنده مسئول)
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران heyrani@iauyazd.ac.ir
چکیده
با توجه به اهمیت مسائل زیست‌محیطی و چالش جدی که شرکت‌ها برای گزارش فعالیت‌های زیست‌محیطی خود با آن روبرو هستند، هدف پژوهش حاضر واکاوی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی است؛ که می‌تواند جهت تقویت و بهبود این نوع گزارشگری، به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم پاسخگویی در مقابل ذینفعان استفاده شود. در فاز اول، ادبیات حوزه گزارشگری زیست‌محیطی بررسی گردید که حاکی از این است که شرکت‌های ایرانی در مقایسه با اکثر کشورهای دنیا نسبت به گزارشگری زیست‌محیطی غفلت نموده‌اند و قانون یا استانداردی شرکت‌ها را ملزم به افشا اطلاعات زیست‌محیطی نمی‌کند. بنابراین هرگونه افشا در این زمینه به صورت داوطلبانه است و نشان‌دهنده عدم وجود شاخص‌های قابل‌تأیید و مشخص در جهت تهیه گزارش زیست‌محیطی است. سپس از طریق مصاحبه با صاحب‌نظران و کارشناسان دانشگاهی و اجرایی باسابقه در حوزه مذکور در سال 1400، داده‌های کیفی جمع‌آوری گردید. این خبرگان بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند با رویکرد گلوله برفی انتخاب شدند و انجام مصاحبه‌ها تا زمان دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در فاز دوم بعد از بررسی مصاحبه‌ها، داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده به روش تحلیل مضمون آتراید-استرلینگ و به کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا کدگذاری و دسته‌بندی شدند. یافته‌های تحلیل مضمون منجر به شناسایی 2 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان دهنده و 39 مضمون پایه گردید. نتایج این پژوهش بیانگر این است که گزارشگری زیست‌محیطی برمبنای دو مضمون فراگیر 1- افشاء اطلاعات سخت و 2- افشاء اطلاعات نرم قابل تبیین است. شناسایی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی بر این مبنا و به‌کارگیری آن‌ها با افزایش قابلیت تأیید اطلاعات، به بهبود پاسخگویی، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و اخذ تصمیمات مناسب منجر می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Application of Atride Stirling's Theme Analysis in the Analysis of Environmental Reporting Indicators

نویسندگان English

Raheleh Nazarian 1
Akram Taftiyan 2
Forough Heyrani 3
1 Ph.D. student in Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran Rnazaryan@iauk.ac.ir
2 Assistant Professor of Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran (Corresponding Author)
3 Assistant Professor of Accounting, Yazd branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran (Heyrani@iauyazd.ac.ir)
چکیده English

Considering the importance of environmental issues and the serious challenge that companies face to report their environmental activities, the purpose of this research is to analyze environmental reporting indicators; which can be used to strengthen and improve this type of reporting, as one of the important accountability tools in front of the stakeholders. In the first phase, the literature in the field of environmental reporting was reviewed, which indicates that compared to most countries in the world, Iranian companies have neglected environmental reporting, and no law or standard requires companies to disclose environmental information. Therefore, any disclosure in this field is voluntary and indicates the absence of verifiable and specific indicators in order to prepare an environmental report. Then, qualitative data were collected through interviews with experts and experienced academic and executive experts in the mentioned field in 1400. Therefore, any disclosure in this field is voluntary and indicates the absence of verifiable and specific indicators in order to prepare an environmental report. Then, qualitative data were collected through interviews with experts and experienced academic and executive experts in the mentioned field in 1400.These experts were selected based on the purposeful sampling method with the snowball approach, and conducting interviews continued until reaching theoretical saturation. In the second phase, after reviewing the interviews, the collected qualitative data were coded and categorized using Atride-Sterling's thematic analysis method and MaxQuda software. The findings of theme analysis led to the identification of 2 global themes, 7 organizing themes and 39 basic themes. The results of this research show that environmental reporting can be explained based on two global themes of 1- hard information disclosure and 2- soft information disclosure. Identifying environmental reporting indicators on this basis and using them by increasing the ability to verify information leads to improved accountability, reducing information asymmetry and making appropriate decisions.



کلیدواژه‌ها English

Environmental Reporting
Theme Analysis
Hard information
Soft information
برزگر، قدرت اله؛ غواصی‌کناری، محمد. (1395). مطالعه رابطه سطح افشا مسئولیت اجتماعی و سیاست تقسیم سود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار، دانش حسابداری، سال هفتم، شماره بیست و چهارم، صص 155-180.
پورخانی ذاکله بری، مظفر وجهانشاد، آزیتا. (1400)، ارائه الگو برای افشاء پایداری شرکتی و ارزیابی عوامل مرتبط با تئوری مشروعیت بر گزارشگری آن، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره 49، صص 177-204.
جفایی‌رهنی، منیر. (1396). ارائه مدلی برای تبیین عوامل مؤثر بر گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، پایان‌نامه دکتری حسابداری، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم اقتصادی و اداری.
جوادی پور، علیرضا. (1397)، مروری بر پژوهش‌های حسابداری اجتماعی و زیست‌محیطی در 25 سال گذشته، پژوهش حسابداری، دوره هشتم، شماره 1، پیاپی 29، صص 121-137.
حساس یگانه، یحیی؛ باباجانی، جعفر؛ تقوی فرد، محمدتقی؛ آرین پور، آرش. (1397)، تحلیل عملکرد پایداری زیست‌محیطی و تأثیر آن بر هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال سوم، شماره پنجم، صص 1-39.
حیاتی، نهاله؛ حجازی، رضوان؛ حسینی، سید علی؛ باستانی؛ سوسن. (1397)، استخراج مؤلفه‌های زیست‌محیطی از گزارش‌های فعالیت هیأت مدیره شرکت‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، پژوهش‌های تجربی حسابداری، سال هفتم، شماره 28، صص 43-70.
دانایی‌فرد، حسن؛ الوانی، سیدمهدی؛ آذر، عادل. (1398). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران: انتشارات اشراقی.
دیانتی دیلمی، زهرا و خداکرمی، الهام. (1396)، تأثیر انتشار اخبار زیست‌محیطی روی قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، دانش سرمایه‌گذاری، سال ششم، شماره 23، صص 189-212.
دیانتی‌دیلمی، زهرا. (1398). روش تحقیق کمی و کیفی در حسابداری، تهران: انتشارات عدالت نوین.
شیخ‌زاده، محمد؛ بنی اسد، رضا. (1399). تحلیل مضمون: مفاهیم، رویکردها و کاربردها، تهران: انتشارات لوگوس.
طبیبی، سیدجمال‌الدین؛ ملکی، محمدرضا؛ دلگشایی، بهرام. تدوین پایان‌نامه، رساله، طرح پژوهشی و مقاله علمی، تهران: انتشارات فردوس.
عابدی‌جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمد ‌سعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‌زاده، محمد. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم، صص 151-198.
عباسی‌استمال، محمدرضا؛ زینالی، مهدی؛ برادران ‌حسن‌زاده، رسول؛ بادآورنهندی، یونس. (1400). تحلیل شکاف فازی عوامل افشاء اطلاعات مربوط به حسابداری توسعه پایدار با رویکرد آمیخته در ایران. حسابداری دولتی،سال هشتم، شماره اول، صص 29-52.
علی‌خانی، رضیه؛ مران‌جوری، مهدی. (1393). کاربرد تئوری‌های افشاء اطلاعات زیست‌محیطی و اجتماعی. مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال سوم، شماره نهم، صص 36-53.
فخاری، حسین؛ ملکیان، اسفندیار؛ جفایی‌رهنی، منیر. (1396). تبیین رتبه‌بندی مؤلفه‌ها و شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی به روش تحلیل سلسله‌ مراتبی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره دوم، سال چهارم، صص 159-187.
کاظم پور، مرتضی. (1397). طراحی چارچوبی برای افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بررسی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، پایان‌نامه دکتری حسابداری، دانشگاه تهران.
مشبکی، اصغر؛ خدامی، سهیلا؛ تقوی‌شوازی، الهه. (1389). نظریه نهادی نوین تلفیقی و نقش آن بر ایجاد مزیت رقابتی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی، شماره 10، سال اول، صص 149-173.
میرزایی، غلامرضا. (1378). حسابداری و حسابرسی مدیریت. حسابدار، شماره 133، صص 76-84
ودیعی، محمدحسین؛ خلیلیان‌موحد، علی؛ هزارخانی، سیداسماعیل؛ توسلی‌فدیهه، فاطمه. (1392). بررسی آخرین تحولات گزارشگری مالی یکپارچه. یازدهمین همایش ملی حسابداری ایران، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
دوره 7، شماره 14
اسفند 1401
صفحه 405-432

  • تاریخ دریافت 10 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 17 بهمن 1401
  • تاریخ انتشار 29 مرداد 1402