دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

ارزیابی وضع موجود شفافیت مالی در دولت جمهوری اسلامی ایران و ارائه راهکارهایی جهت بهبود آن

نویسندگان
1 استاد گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. ایران (نویسنده مسئول)
2 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران. ایران(ghorbanizadeh@atu.ac.ir)
3 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران. ایران(ghblue20@yahoo.com)
4 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران. ایران (javad.1371@yahoo.com)
چکیده
امروزه شفافیت مالی یکی از مهم ترین فاکتورهای مدیریت مالی مؤثر دولتی است که باعث ایجاد اعتماد به دولت می شود و شاکله اقتصاد پایدار را تشکیل می‌دهد. از طرف دیگر، شفافیت مالی فرصتی را برای شهروندان پدید می‌آورد تا بتوانند بر نحوه‌ هزینه کرد بودجه‌های دولتی نظارت کرده و از این طریق مسئولیت پذیری دولت را افزایش دهند. هدف اصلی پژوهش حاضر ارزیابی وضع موجود شفافیت مالی در دولت جمهوری اسلامی ایران و ارائه راهکارهایی در جهت بهبود آن می‌باشد. در این پژوهش ابتدا ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های شفافیت مالی در قالب 5 بعد، 25 مؤلفه و 101شاخص که ابعاد آن شامل تهیه و تنظیم بودجه، تصویب بودجه، اجرای بودجه، نظارت و حسابرسی و عوامل زمینه‌ای است شناسایی شد. روش پژوهش حاضر از لحاظ رویکرد ترکیبی(کیفی- کمی ) است. در بخش کیفی وضعیت عملکردی هر شاخص با استفاده از رویکرد دلفی فازی و با نظر سنجی از 112 نفر از خبرگان درسال 1402 که شامل مدیران و کارشناسان سازمان برنامه و بودجه، کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس، مدیران و ذیحسابان وزارت امور اقتصاد و دارایی و حسابرسان ارشد دیوان محاسبات، ارزیابی شدند. سپس در بخش کمی با استفاده از روش تحلیل اهمیت - عملکرد میزان تفاوت وضع موجود ومطلوب بررسی شده است. نتایج حاصل از تحلیل اهمیت - عملکرد حاکی از آن است که تمامی 101 شاخص پژوهش با اهمیت هستند و وضعیت عملکرد 100 شاخص‌ در محدوده حیطه ضعف و تنها یک شاخص (انتشار عمومی گزارش تفریغ بودجه توسط دیوان محاسبات) در حیطه قابل قبول قرار دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Assessing the Current State of Financial Transparency in the Government of the Islamic Republic of Iran and Providing Solutions to Improve it

نویسندگان English

Jafar Babajani 1
Vajhallah Ghorbanizadeh 2
Ghasem Bolou 3
Javad Dost Jabaarian 4
1 Professor of Accounting Department, School of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran. Iran (Corresponding Author)
2 Professor of Public Administration Department, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran. Iran(ghorbanizadeh@atu.ac.ir)
3 Associate Professor, Department of Accounting, School of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran. Iran (ghblue20@yahoo.com)
4 PhD student of accounting, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran. Iran(javad.1371@yahoo.com)
چکیده English

Nowadays, fiscal transparency is one of the most important factors of effective public financial management (PFM), which builds trust in the government and forms the basis of a sustainable economy. Moreover, fiscal transparency creates an opportunity for citizens to monitor how public funds are spent and thereby increases government accountability. The main goal of the current research was to assess the current state of fiscal transparency in the government of the Islamic Republic of Iran and provide solutions to improve it. In this research, first, different dimensions, indexes, and indicators of fiscal transparency were identified which amassed to 101 indicators, 25 indexes and five dimensions of budget preparation and formulation, budget approval, budget execution, auditing and monitoring, and contextual factors. The method of the present research is a mixed approach (qualitative-quantitative). In the qualitative part, the performance status of each indicator was evaluated using the fuzzy Delphi method and by surveying 112 experts in 2023, including managers and experts of the Plan and budget organization, experts of the islamic parliament research center, managers and auditors of the ministry of economic Affairs and Finance, and senior auditors of the supreme audit court Then, the difference between the current and desired state was determined using the importance-performance analysis. The results of the importance-performance analysis show that all 101 indicators of the research are important and the performance status of the majority of fiscal transparency indicators is in the weak range (100 indicators) with only one indicator(Public publication of the budgetary comparison report by the Supreme Audit Court) being in the acceptable range.

کلیدواژه‌ها English

Financial Transparency
Assessment of the Current Situation
Importance-Performance Analysis
government
Iran
آقائی محمد علی و رضازاده، جواد و بیات، مرتضی. (1400)، بررسی تأثیر کیفیت گزارشگری مالی بر فساد (شاخص ادراک فساد، کنترل فساد و پاسخگویی) در ۸ کشور خاورمیانه. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال ششم، شماره 12، صص 125-98.
آقامحمد، مهدی و کردستانی، غلامرضا و کاظمی، حسین. (1400)، شناسایی ابعاد الگوی مدیریت مالی عمومی نوین. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال سیزدهم، شماره 52، صص 268-241.
باباجانی، جعفر و برزیده، فرخ و ایمان‌زاده، پیمان. (1398). ارزیابی وضع موجود حسابرسی عملکرد در نهادهای بخش عمومی ایران و ارائه راهکارهایی جهت بهبود آن. مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال شانزدهم، شماره 61، صص 26-1.
باباجانی، جعفر و خنکا، عبدالخالق. (1391)، ضرورت تشکیل کمیته حسابرسی و استقرار واحد حسابرسی داخلی در شهرداری‌های کلان شهرها برای ارتقاء سطح مسئولیت پاسخگویی. مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال دهم، شماره 33، صص 39-72.
باباجانی، جعفر و دوست جباریان، جواد. (1402)، مدلی برای شافیت مالی در دولت جمهوری اسلامی ایران، رساله دکتری حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی.
براتی، امیرنظام و زارعی، محمدحسین و مسعود، غلام حسین. (1399)، بررسی تطبیقی نقش جامعه مدنی تخصصی در مبارزه با فساد در کشورهای ایران و کره جنوبی. حقوق اداری، سال هفتم، شماره 23، صص۸۴-۵۷.
بهامین، ماجد و جندقی، غلامرضا و میرزمانی، اعظم و آذر، عادل و خوش چهره، محمد. (1399)، طراحی الگوی ارتقاء شفافیت اقتصادی در ایران. سیاست‌گذاری عمومی، سال چهارم، شماره 7، صص 150-133.
توکلی، احمد. (1386). با طرح‌های ناتمام عمرانی چه کنیم؟. پژوهشنامه اقتصادی، سال هفتم، شماره 26، صص 42-15.
جعفری و همکاران. (1401)، بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور (6) : تحلیلی بر مصارف بودجه. مرکز پژوهش‌های مجلس، دفتر مطالعات بخش عمومی.
رضازاده، فرزانه و رضایی، فرزین و حمیدی، ناصر .(1399) ، تأثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر گزارشگری مالی متقلبانه دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۵ (۱۰)، صص۱۶۷-۱۳۱.
سرمست شوشتری، مهدی و اسکندری، جواد و رسولی، سید محمدحسن. (1402) ، بررسی ضرورت و الزامات ارتقای شفافیت رویدادهای مالی در حکمرانی اقتصادی طی برنامه هفتم توسعه، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال سی‌ام، شماره 115، صص 333-301.
عزیزنژاد، صمد. (1398)، ضرورت و الزامات قانون شفافیت در حوزه بودجه ریزی کشور. اقتصاد اسلامی، سال نوزدهم، شماره 75، صص 205-23.
علیزاده، محمدرضا. (1400)، شفافیت عملکرد نمایندگان و مجلس شورای اسلامی، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل: ۱۸۰۰۴.
محمد هادی، فریبر و فتحی و اجارگاه، کورش و ابوالقاسمی، محمود. (1390)، تحلیل رضایتمندی فراگیران از دوره‌های آموزش ضمن خدمت بر مبنای مدل تحلیل اهمیت عملکرد و فصلنامه مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، سال هفتم، شماره 6، صص 53-32 .
محمدرضاخانی، وحید و باباجانی، جعفر و برزیده، فرخ. (1401)، ارائه الگویی برای استقرار حسابرسی داخلی در دستگاه‌های دولتی بخش عمومی ایران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، انتشار آنلاین.
معماریان و همکاران . (1402)، بررسی لایحه برنامه هفتم توسعه. مرکز پژوهش‌های مجلس، دفتر مطالعات بخش عمومی.
مقدم چوکانی، نگینو امیرخانی، طیبه. (1397)، ارائه الگویی برای شفافیت بودجه در ایران. فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، سال چهارم، شماره 52، صص 69-41.
دوره 8، شماره 15
شهریور 1402
صفحه 1-36

  • تاریخ دریافت 05 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1402
  • تاریخ انتشار 31 شهریور 1402