دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

واکاوی تأثیر عوامل اقتضایی بر قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران

نویسندگان
1 استادیار گروه حسابداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران(نویسنده مسئول)
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران، mahdisnaseri901@gmail.com
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران، ghanbariamin1400@gmail.com
چکیده
توجه به مسئولیت اجتماعی یکی از راهبردهای مهم شرکت‌ها برای پاسخگویی به تقاضای جامعه و به عنوان یک راهبرد برای بقا و کارآمدی بیشتر محسوب می‌شود که مزیت رقابتی برای موفقیت در عرصه تجارت نیز تلقی می‌شود. بنابراین، شناخت عوامل مؤثر بر ارتقای سطح مسئولیت اجتماعی شرکت و افزایش سهم آن در بازار اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف پژوهش حاضر نیز بررسی تأثیر عوامل اقتضایی شامل اندازه شرکت، عمر شرکت و استراتژی‌های تمایز و رهبری هزینه بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت و همچنین کارایی بازارپذیری آن است. علاوه بر این، قدرت بازاریابی شرکت نیز یکی از عوامل اقتضایی است که تأثیر آن بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت بررسی شده است. جامعه آماری پژوهش شامل همه شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار تهران است؛ اما با اعمال محدودیت‌های لازم، تعداد 166 شرکت فعال در دوره زمانی 10 ساله (1392 تا 1401) بررسی شده است. برای اندازه‌گیری قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت با تعیین هدفمند متغیرهای ورودی و خروجی، از رویکرد تابع مرزی تصادفی استفاده شده است. هم‌چنین، برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از رگرسیون چندگانه بهره گرفته شده است. یافته‌های پژوهش در سطح اطمینان ۹۵ درصد نشان داد، اندازه شرکت بر قابلیت مسئولیت اجتماعی تأثیر منفی دارد، در حالی‌که عمر شرکت و قدرت بازاریابی بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت تأثیر مثبت دارند. همچنین نتایج نشان داد متغیرهای اندازه و عمر شرکت بر کارایی بازارپذیری آن تأثیر مثبت دارند. اما بین استراتژی‌های رهبری هزینه و تمایز با هر دو متغیر قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت رابطه معناداری مشاهده نشد. این پژوهش در چارچوب تئوری ذینفعان و با هدف افزایش پاسخگویی به جامعه و موفقیت شرکت‌ها، عوامل، ویژگی‌ها و استراتژی‌های مؤثر بر مسئولیت اجتماعی را معرفی نمود و نقش آن‌ها را در بازاریابی و بازارپذیری مطلوب شرکت‌ها مشخص کرد که برای پژوهشگران اهمیت ویژه‌ای دارد. بر اساس نتایج ارزیابی قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری و همچنین تبیین نقش عوامل اقتضایی مؤثر بر مسئولیت اجتماعی و عملکرد شرکت در بازار رقابتی، مدیریت می‌ تواند برنامه استراتژیک شرکت را تنظیم کند و بر روی عواملی که می‌توانند نقش قابل‌توجهی در موفقیت شرکت داشته باشند، تمرکز نموده یا به‌طور ویژه سرمایه‌ گذاری کند. علاوه بر این، نتایج پژوهش می‌تواند به انتخاب مطلوب سرمایه‌ گذاران، ارزیابی و مشاوره صحیح مشاوران و تحلیلگران و هم‌چنین نظارت و جهت‌ دهی بازار سرمایه و اقتصاد کلان توسط دولت‌ مردان کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Contingency Factors on Social Responsibility Capability and Marketability Efficiency of Companies Listed on the Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

Behrooz Badpa 1
Mahdis Naseri 2
Amin Ghanbari 3
1 Assistant Professor, Department of Accounting, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran. (Corresponding Author)
2 M.Sc. Student of Accounting, Ilam University, Ilam, Iran. (mahdisnaseri901@gmail.com)
3 M.Sc. Student of Accounting, Ilam University, Ilam, Iran, (ghanbariamin1400@gmail.com)
چکیده English

Paying attention to social responsibility is one of the important strategies of companies to respond to society's demand and as a strategy for survival and greater efficiency, which is also considered a competitive advantage for success in business. Therefore, it is very important to know the effective factors in improving the level of social responsibility of the company and increasing its share in the market. The purpose of this research is to investigate the impact of contingency factors including firm size, firm age and cost leadership and differentiation strategies on the company's social responsibility capability and also its marketability efficiency. In addition, the company's marketing power is also one of the contingency factors whose effect on the company's social responsibility capability has been investigated. The statistical population of the research includes all active companies in the Tehran Stock Exchange; However, by applying the necessary restrictions, the number of 166 active companies in the 10-year period (2013 to 2022) has been investigated. To measure the social responsibility capability and marketability efficiency of the company by purposefully determining the input and output variables, the stochastic frontier function approach (SFA) has been used. Also, multiple regression has been used to test the research hypotheses. The findings of the research showed at the 95% confidence level, firm size has a negative effect on social responsibility capability, while firm age and marketing power have a positive effect on company social responsibility capability. Also, the results showed that the variables of firm size and firm age have a positive effect on its marketability. However, no significant relationship was observed between cost leadership and differentiation strategies with both variables of social responsibility capability and marketability efficiency. This research, in the framework of the stakeholder theory and with the aim of increasing the responsiveness to the society and the success of the companies, introduced the factors, characteristics and strategies affecting social responsibility and determined their role in the marketing and marketability of the companies, which is of special importance for researchers. Based on the results of evaluating social responsibility capability and marketability efficiency, as well as explaining the role of contingency factors affecting social responsibility and the firm's performance in the competitive market, management can adjust the firm's strategic plan and focus or invest specifically on factors such as marketing strength and increasing capital assets that can play a significant role in the firm's success.

کلیدواژه‌ها English

Social Responsibility Capability
Marketability Efficiency
Contingent Factors
Stochastic Frontier Analysis
Competitive advantage
بایگان، فاطمه. (1399)، تبیین تأثیر محافظه کاری حسابداری بر استراتژی‌های رقابتی با تاکید بر بیش‌اطمینانی مدیریت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، موسسه آموزش عالی سراج، دانشکده فنی و مهندسی.
برزگر، قدرت‌اله؛ حسن‌نتاج‌کردی، محسن؛ ملکی، دنیا. (1398)، بررسی اثر ویژگی‎های کمیته حسابرسی بر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‎ها، بررسی‌‌های حسابداری و حسابرسی، سال بیست و ششم، شماره 1، صص 19-38.
تفقدی، حمیدرضا؛ رمضانیان، محمدرحیم؛ یاکیده، کیخسرو. (1399)، بررسی تأثیر استراتژیهای رقابتی بر نظام مسئولیت اجتماعی در شرکت‌های برتر تولیدی و خدماتی ایران، پژوهش‌های پیشرفت سیستم‌ها و استراتژیها، سال یکم، شماره 1، صص 35-60.
جدی، سوگند. (1397). بررسی رابطه بین ویژگی‌های شرکت و افشای مسئولیت اجتماعی در گزارشگری مالی. کنفرانس ملی اندیشه‌های نوین و خلاق در مدیریت، حسابداری مطالعات حقوقی و اجتماعی، ارومیه؛ ایران.
جرگونی، فاطمه؛ ابراهیمی، سیدکاظم؛ امری‌اسرمی، محمد؛ جلالی، فاطمه. (1401)، نقش تعدیل‌کننده رقابت بازار محصول بر رابطه بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی با عملکرد عملیاتی، حسابداری، حسابرسی و تامین مالی در محیط‌های اسلامی، سال یکم، شماره 2، صص 158-190.
حاجیها، زهره. (1397)، استراتژیهای رقابتی، عملکرد شرکت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی به عنوان استراتژی سوم، حسابداری مدیریت، سال یازدهم، شماره 26، صص 31-43.
حسنی، محسن، لعل‌بار، علی. (1400). تأثیر راهبرد‌های رقابتی (رهبری هزینه و تمایز) و توانایی مدیریت برکیفیت سود و چسبندگی هزینه در شرکت‌های بورسی. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، سال پنجم، شماره 18، صص 262-229.
حعمری، محعمر و لعل‌بار، علی. (1400)، تأثیر استراتژی‌های رقابتی (رهبری هزینه و تمایز) و توانایی مدیریت برکیفیت سود و چسبندگی هزینه در شرکت‌های بورسی، مطالعات مدیریت استراتژیی دفاع ملی، سال پنجم، شماره 18، صص 229-262.
حقیقی، محمد؛ کریمیان‌کاکلکی، مهدی؛ غلامی‌چنارستان‌علیا، عبدالخالق. (1399)، طراحی الگوی رقابت‌پذیری بانک رفاه به روش کیفی با رویکرد بازاریابی اجتماعی، علوم اجتماعی.
خلیلی، محمد، ذبیحی، علی، فغانی‌ماکرانی، خسرو. (1403). تبیین مدلی برای تأثیر فرهنگ سازمانی و عوامل اقتضایی بر گزارشگری پایداری با رویکرد عملکرد اقتصادی (GRI201). دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال سیزدهم، شماره50، صص 338-319.
سبزعلی‌پور، فرشاد، صیادی‌سومار، علی، رضایئ، اسماء، کاظمی، کریم. (1403). ساختار هیات‌مدیره و مسئولیت اجتماعی شرکت: تقابل تئوری اقتضایی و نمایندگی. دانش حسابداری مالی، سال یازدهم، شماره 1، صص 137-113.
سرلک، نرگس، زارع‌بهنمیری، محمدجواد، رامشه، منیژه، میرزائی، بهاره. (1402). بررسی رابطه گزارشگری مسئولیت اجتماعی و عملکرد شرکت‌ها با رویکرد فراتحلیل. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال هشتم، شماره 15، صص 247-211.
سهمانی‌اصل، محمدعلی؛ نصیری‌فر، هاشم؛ ویسی‌حصار، ثریا. (1400)، تأثیر رقابت در بازار محصول بر ارتباط بین مسئولیت‌پذیری اجتماعی و اهرم مالی شرکت‌ها، نشریه پژوهش‌های حسابداری مالی، سال سیزدهم، شماره 4، صص 93-114.
شریف‌آزاده، محمدرضا و بصیرت، مهدی. (1392). تخمین کارایی فنی صنعت لوله‌های گاز و نفت ایران بر اساس برآورد تابع مرزی تصادفی. دو فصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، شماره 24، 200-181.
صراف، فاطمه و ناصری‌نسب، سارا. (1401)، تأثیر نقدینگی، نسبت بدهی، اندازه و عمر شرکت بر تأخیر گزارش حسابرسی، چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، سال پنجم، شماره 74، صص 136-147.
فریدنیا، امیر، لطفی، محسن، اسکندرپور، بهروز. (1402). تبیین نقش ویژگی‌های شخصیتی و ساختاری مدیریت بر توان رقابت‌پذیری در بازار محصولات شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران: تاکیدی بر مدل‌های داده‌کاوی و تحلیل پوششی داده‌ها. دانش سرمایه گذاری، سال دوازدهم، شماره 48، صص 46-21.
قادرزاده، سیدکریم؛ کردستانی، غلامرضا؛ حقیقت، حمید. (1396)، شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر سطح افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها با رویکرد داده‌کاوی، پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، سال ششم، شماره 2، صص 7-46.
قیلاوی، منی، حاجیها، زهره، مرادی، زهرا، خان‌محمدی، محمدحامد. (1399). ارائه چشم‌انداز جدید برای نقش منابع نامشهود در استراتژی‌های کسب وکار و مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال نهم، شماره 34، صص 227-207.
قیلاوی، منی؛ حاجیها، زهره؛ مرادی، زهرا؛ خان‌محمدی، محمدحامد. (1399)، ارائه چشم‌انداز جدید برای نقش منابع نامشهود در استراتژی‌های کسب وکار و مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال نهم، شماره 34، صص 207-227.
کاشانی‌پور، محمد و قربانی، راضیه. (1401). تأثیر استراتژی کسب‌وکار بر رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت و ارزش شرکت در جهت ارتقای سرمایه اجتماعی. مجله علمی مدیریت سرمایه اجتماعی، سال نهم، شماره 2، صص 186-155.
کرزبر، بهرام و شاهوردیانی، شادی. (1396)، آزمون شاخص‌های هرفیندال-هیرشمن و Q توبین بر تحلیل ساختار سرمایه، کارایی و رقابت بازار محصول، دانش سرمایه‌گذاری، سال ششم، شماره 23، صص 299-283.
کرمی، مسعود؛ نصر اصفهانی، علیرضا؛ دانشیار، فاطمه. (1402)، بررسی تأثیر ویژگی‌های هیئت مدیره بر رابطه مسئولیت اجتماعی و عملکرد مالی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، مطالعات حسابرسی مطهر، سال یکم، شماره 2، صص 71-91.
کلانتر، فاطمه؛ معین‌الدین، محمود؛ ابطحی، سیدیحیی. (1401)، بررسی نقش تعدیلی حاکمیت شرکتی در ارتباط بین اهرم مالی و رشد شرکت‌ها با استفاده از رهیافت رگرسیون سوئیچینگ، سیاست‌گذاری اقتصادی، سال چهاردهم، شماره 28، صص 285-313.
کوهی، ابراهیم. (1401)، بررسی رابطه بین رقابت بازار محصول و مسئولیت اجتماعی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، سال پنجم، شماره 70، صص 67-84.
مرادی، مهسا و قنبری، مهرداد. (1402)، بررسی مدل‌های تأثیرپذیری انواع جریان‌های نقدی از استراتژی تمایز و رهبری هزینه با تأکید بر ساختار سرمایه، دانش سرمایه‌گذاری، سال دوازدهم، شماره 47، صص 67-92.
ملانظری، مهناز؛ نوری‌فرد، یداله؛ قشقایی‌عبدی، شقایق. (1391)، اثرات متفاوت اندازه شرکت و نوع صنعت بر سودآوری، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال چهارم، شماره 16، صص 157-183.
وقفی، سیدحسام؛ جوی‌آبکنار، محمدرضا؛ فیاض، علی؛ قمیان، محمدمهدی. (1400)، تأثیر کیفیت وب سایت بر قدرت بازاریابی، مدیریت کسب وکار نوآورانه، سال دهم، شماره 40، صص 111-132.
دوره 9، شماره 17
شهریور 1403
صفحه 47-96

  • تاریخ دریافت 28 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 31 شهریور 1403