دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

بهزیستی ذهنی حسابرسان: شواهدی از نقش تجاری‌سازی مؤسسات حسابرسی با تأکید بر ویژگی‌های حسابرس

نویسندگان
1 دانشیارگروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران( نویسنده مسئول)
2 استادیارگروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران(h_asnaashari@sbu.ac.ir)
3 کارشناس ارشد حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.j.gezderazi@sbu.ac.ir
چکیده
زیست‌بوم موسسات حسابرسی به‌ گونه ای تغییر کرده که با الزامات شغلی بالا و منابع شغلی پایین همراه هست که این موضوع با افزایش استرس و فرسودگی شغلی می‌تواند آثار مخربی بر سلامت و بهزیستی ذهنی حسابرسان داشته باشد. از این رو، پژوهش حاضر بر آن است رابطه بین تجاری‌ سازی مؤسسات حسابرسی و بهزیستی ذهنی حسابرسان را با لحاظ نقش تعدیلگری ویژگی‌های حسابرس بررسی نماید. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی است و نمونه پژوهش نیز با روش نمونه‌ گیری تصادفی طبقه‌ای (تعداد ۳۸۳) در سال ۱۴۰۱ انتخاب شد. داده‌های پژوهش با استفاده از ابزار پرسش‌نامه جمع‌آوری و با روش همبستگی (روش حداقل مربعات تعمیم‌یافته و معادلات ساختاری) و روش زیرگروه (آزمون z فیشر) تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد تجاری‌سازی مؤسسات حسابرسی با بهزیستی ذهنی حسابرسان رابطه مثبت معناداری دارد و هیچ یک از ویژگی‌های حسابرس (نوع مؤسسه حسابرسی، رده سازمانی، جنسیت، سن و سطح تحصیلات) شدت این رابطه را تعدیل نمی‌کنند. این نتایج با پیش‌بینی‌ های مطرح در نظریه‌ های حِفظ منابع، تقاضاها-منابع شغلی و نیز هویت اجتماعی سازگار می‌باشد. بنابراین، مؤسسات حسابرسی می‌توانند سطح بهزیستی ذهنی و به تبع میزان ماندگاری حسابرسان مستعد و توانمند در حرفه حسابرسی را با تقویت منابع شغلی افزایش دهند که این خود انتظار می‌رود به حفظ و ارتقای کیفیت حسابرسی منتهی شود. یافته‌ های حاصل از پژوهش حاضر علاوه بر پوشش خلاء مطالعات موجود در این زمینه، می‌تواند برای مؤسسات و سازمان حسابرسی و نهادهای ناظر بر حرفه حسابرسی با هدف بهبود نتایج شغلی و توسعه پایدار حرفه حسابرسی مفید باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Auditors' Subjective Well-being: Evidence from the Role of Commercialization in Audit Firms With Emphasis on Auditor Characteristics

نویسندگان English

Mohammad Hossein Safarzadeh 1
Hamideh Esnaashari 2
Javad Gezderazi 3
1 Associate Professor of Accounting, Faculty of Management and Accounting, Shahid Beheshti University,Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Assistant Professor of Accounting, Faculty of Management and Accounting, Shahid Beheshti University,Tehran, Iran(h_asnaashari@sbu.ac.ir)
3 Msc of Accounting, Faculty of Management and Accounting, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.(j.gezderazi@sbu.ac.ir)
چکیده English

The ecosystem of auditing firms has changed in such a way that it is associated with high job demands and low job resources, which can have destructive effects on the health and subjective well-being (SWB) of auditors by increasing stress and job burnout. Therefore, this study investigated the relationship between the commercialization of auditing firms and the SWB of auditors, with an emphasis on the moderating role of the auditor's characteristics. The statistical population of the research includes all the auditors working in the audit organization and member institutions of the Iranian Association of Certified Public Accountants (IACPA), and the research sample was selected by stratified random sampling method (383 in number) in 2022. Research data were collected using a questionnaire tool and analyzed by correlation method (generalized least squares method and structural equations) and subgroup method (Fisher's z test). The results implied a significant and positive relationship between the commercialization of audit firms and the SWB of auditors, and none of the auditor's characteristics (audit firm type, organizational position, gender, age, and education level) moderate this relationship. These results are aligning with predictions from the conservation of resources (COR), job demands-resources (JDR) and social identity theories. Therefore, audit firms can increase the level of SWB and, consequently, the retention rate of talented and capable auditors in the auditing profession by strengthening job resources, which is expected to lead to the maintenance and improvement of audit quality. The findings of the current research, in addition to covering the gap in existing studies in this field, can be useful for audit firms and organizations and institutions supervising the auditing profession with the aim of improving job results and sustainable development of the auditing profession.

کلیدواژه‌ها English

Commercialization
Subjective Well-being
Auditor Characteristics
Conservation of Resource Theory
Job Demands-Resources Theory
Social identity theory
آراد، حامد؛ خلعتبری، عبدالصمد؛ پوررضا تمیجانی، معصومه.(1400)، توسعه تجاری‌سازی حرفه حسابرسی در ایران: تحلیلی از جایگاه هویت حسابرسان، دانش حسابرسی، دوره 21، شماره 84، صص 119-149.
آراد، حامد؛ مشعشعی، سید محمد؛ بیان‌فر، فاطمه.(1401)، تجاری‌سازی حسابرسی و بهزیستی روانی حسابرسان: تحلیلی از محیط حسابرسی ایران، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 29، شماره 1، صص 1-25.
ابراهیمی، مینا؛ اخوان، امیر ناصر.(1394)، مروری بر مفهوم تجاری‌سازی و مدل های آن، ماهنامه علمی - آموزشی تخصصی مدیریت تدبیر، دوره 26، شماره 282، صص 21-27.
امینی، سعید؛ جهانشاد، آزیتا؛ جنانی، محمدحسن؛ طالب نیا، قدرت الله.(1403)، ارزش‌های انگیزشی و تجاری‌سازی در مؤسسات حسابرسی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 13، شماره 2، صص 213-230.
باقرپور ولاشانی، محمد علی؛ ساعی، محمد جواد؛ شعنی، سید اسماعیل.(1391)، تحلیل دیدگاه حسابرسان در رابطه با عوامل موثر بر رضایت‌مندی شغلی آنها، پژوهش های تجربی حسابداری، دوره 2، شماره 4، صص 65-94.
بشیری‌منش، نازنین و داوودی، شیما.(1401)، تأثیر بهزیستی ذهنی بر تعهد شغلی و تردید حرفه‌ای حسابرسان مستقل بخش عمومی، دو فصلنامه حسابداری دولتی، دوره 9، شماره 1، صص 153-182.
حدادی، مهدی؛ کلدی، علیرضا؛ سجادی، حمیرا؛ صالحی، مسعود.(1390)، ارتباط رده شغلی و سلامت روان در زنان شاغل، فصلنامه رفاه اجتماعی، دوره 11، شماره 40، صص 107-127.
حصارزاده، رضا.(1401)، اصول نگارش مبانی نظری و آزمون فرضیه‌های دارای متغیر تعدیل‌گر (چاپ اول)، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
خدائی، علی و شکری، امید.(1388)، مدل‌یابی روابط ساختاری بین صفات شخصیت، سبک‌های مقابله با تنیدگی و بهزیستی ذهنی دانشجویان دختر و پسر، فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، دوره 4، شماره 16، صص 120-157.
دهدشتی شاهرخ، زهره؛ محمدیان محمودی‌تبار، محمود؛ تقوا، محمدرضا؛ فرج شوشتری پور، حمیدرضا.(1398)، الگوی فرآیند تجاری‌سازی خدمات در شرکتهای دانش بنیان صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات، مدیریت فرهنگ سازمانی، دوره 17، شماره 1، صص 1-20.
رجبعلی‌زاده، جواد؛ حصارزاده، رضا؛ باقرپور ولاشانی، محمدعلی.(1397)، رضایت حسابرسان از حقوق و مزایای دریافتی از مؤسسات حسابرسی و تأثیرپذیری آن از ویژگی‌های روان‌شناختی (شکاکیت و بی-طرفی حسابرس)، حسابداری سلامت، دوره 7، شماره 1، صص 57-79.
سیدنژاد فهیم، سیدرضا و حسین‌نیا دیلمان، خدیجه.(1402)، تحلیلی بر بهزیستی روانی حسابداران بخش عمومی ‌بر مبنای نظریه خودتعیین‌گری؛ واکاوی نقش عاطفه مثبت و امنیت روان‌شناختی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 8، شماره 16، صص 211-238.
شهبازی، وحید؛ زلقی، حسن؛ شیخی، مریم.(1401)، بررسی نقش میانجی بهزیستی شغلی در رابطه بین حجم کاری بیش از حد و استرس کاری بر قصد جابه‌جایی حسابرس، دانش حسابداری مالی، دوره 9، شماره 3، صص101-121.
صادقیان کردآبادی، علیرضا؛ چیت ساز اصفهانی، علی؛ علامه، سیدمحسن.(1399)، الگویابی بهزیستی ذهنی کارکنان در سازمان: مورد مطالعه، سازمان آموزش فنی و حرفه ای، پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، دوره 6، شماره 2، صص 17-34.
صحت، سعید؛ عطوفی، امین؛ جعفری، فربد.(1391)، رابطه بین رضایت شغلی، نیاز به کنترل، نیاز به کسب موفقیت و نیاز به کسب قدرت کارکنان، مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، دوره 22، شماره 68، صص 17-32.
صفرزاده، محمدحسین؛ هوشمند کاشانی، عباس؛ غلامی فتیده، اشکان.(1402)، بررسی رابطه بین تجاری‌سازی مؤسسه‌های حسابرسی و رفاه شخصی حسابرسان، دانش حسابداری، دوره 14، شماره 1، صص 191-214.
طالاری، شهلا؛ بهزادیان، فتاح؛ صفری گرایلی، مهدی؛ ساعدی، رحمان.(1402)، ارائه مدل بهزیستی روان‌شناختی حسابرسان و ارزیابی مضامین شناسایی شده در حرفه حسابرسی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 20، شماره 78، صص 221-272.
گنجی، کیانوش؛ عرب‌‌مازار یزدی، محمد؛ هشی، عباس؛ اثنی‌عشری، حمیده.(1400)، شناسایی و مفهوم‌پردازی عوامل موثر بر تمایل خروج حسابرسان از حرفه حسابرسی، پیشرفت‌های حسابداری، دوره 13، شماره 2، صص 269-309.‎
محمدرضائی، فخرالدین و فرجی، امید.(1398)، معمای سنجش کیفیت حسابرسی در پژوهش‌های آرشیوی: نقد و ارائه پیشنهادهایی برای محیط پژوهشی ایران، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 26، شماره 1، صص 87-122.
مران‌جوری، مهدی.(1399)، شناسایی و رتبه بندی استراتژیهای بازاریابی در حرفه حسابرسی، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 27، شماره 1، صص 114-131.
مران‌جوری، مهدی؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ پورزمانی، زهرا؛ رئیسزاده، سید محمدرضا.(1397)، آزمون رفتار حسابرسان در برقراری توازن بین وظایف ذاتی حسابرسی و فعالیت‌های بازاریابی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 7، شماره 28، صص 15-28.
معین‌الدین، محمود؛ نایب‌زاده، شهناز؛ دین پژوه، فاطمه.(1394)، بررسی تاثیر ویژگی‌های منتخب فردی بر رفاه حسابداران حرفه‌ای و نقش میانجی اخلاق اسلامی و جو اخلاقی سازمان، حسابداری مدیریت، دوره 8، شماره 24، صص 25-41.
موسوی کاشی، زهره و زاهدی قره بابا، داود.(1395)، رابطه بین سبک‌های رهبری و رضایت شغلی در حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره 5، شماره 20، صص 103-116.
موسوی، سید نجم‌الدین؛ سپهوند، رضا؛ باقرزاده خداشهری، راضیه.(1399)، شناسایی الگوهای ذهنی مدیران در خصوص بهزیستی ذهنی کارکنان با کاربست روش کیو، فصلنامه رفاه اجتماعی، دوره 20، شماره 78، صص 9-46.
موسوی، مهری سادات؛ یزدخواستی، بهجت؛ محسنی تبریزی، علیرضا.(1397)، طراحی مدل سنجش ابعاد اجتماعی بهزیستی ذهنی، فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، دوره 18، شماره 31، صص 113-150.
مهدوی، غلامحسین و زمانی، رضا.(1397)، تاثیر ویژگی‌های فردی حسابرسان بر رضایت شغلی آنان، دانش حسابرسی، دوره 18، شماره 71، صص 37-56.
مهدوی، غلامحسین و زمانی، رضا.(1400)، تأثیر سبک‌های رهبری ملاحظات و ساختار بر رضایت شغلی حسابرسان: با توجه به نقش تعدیلکنندگی رده سازمانی، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، دوره 13، شماره 50، صص 5-22.
ولیان، حسن؛ صفری گرایلی، مهدی؛ حسن پور، داوود.(1399)، هویت حرفه‌ای و سازمانی حسابرسان و تجاری‌سازی در موسسات حسابرسی، دانش حسابرسی، دوره 20، شماره 78، صص 356-391.
هاشمیان، کیانوش؛ پورشهریاری، مه سیما؛ بنی جمالی، شکوه السادات؛ گلستانی بخت، طاهره.(1386)، بررسی رابطه بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی با میزان بهزیستی ذهنی و شادمانی در جمعیت شهر تهران، مطالعات روانشناختی، دوره 3، شماره 3. صص 139-163.
دوره 9، شماره 17
شهریور 1403
صفحه 97-151

  • تاریخ دریافت 15 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 31 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 31 شهریور 1403