دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تأثیر حیا بر کیفیت حسابرسی از طریق اخلاق حرفه‌ای و عملکرد حرفه‌ای: نقش تعدیلگر فشار بودجه زمانی

نویسندگان
1 استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(iman.accounting@pnu.ac.ir)
2 استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
حیا به عنوان یکی از مهم‌ترین کمالات اخلاقی بر رفتار و عملکرد افراد تأثیرگذار است، از این رو انتظار می‌رود کیفیت حسابرسی نیز در سایه اخلاق و عملکرد حسابرسان متأثر از حیای حسابرسان باشد. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر حیا بر کیفیت حسابرسی با نقش میانجی اخلاق حرفه‌ای و عملکرد حرفه‌ای است. پژوهش حاضر از لحاظ شیوه اجرا کمی است. داده­های جمع­آوری شده با روش معادلات ساختاری توسط نرم افزار Smart PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. متغیرهای پژوهش توسط پرسشنامه‌ مورد تأیید 20 نفر از خبرگان دانشگاهی و حرفه‌ای حسابرسی، ارزیابی شدند. جامعه آماری پژوهش در قلمرو زمانی سال 1403 شامل حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی خصوصی و دولتی است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 384 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حیا برکیفیت حسابرسی با میانجی‌گری اخلاق حرفه‌ای و عملکرد حرفه‌ای تأثیر مثبت و معنی‌دار دارد. همچنین تأثیر منفی و معنی‌دار فشار بودجه زمانی بر میزان تأثیر حیا بر عملکرد حرفه‌ای مورد تأیید قرار گرفت. علاوه بر این تأثیر مثبت و معنی‌دار حیا بر کیفیت حسابرسی؛ اخلاق حرفه‌ای و نیز عملکرد حرفه‌ای تایید شده است. همچنین تأثیر مثبت و معنی‌دار اخلاق حرفه‌ای و عملکرد حرفه‌ای بر کیفیت حسابرسی مورد تأیید قرار گرفته است. با توجه به اینکه تاکنون پژوهشی با این محتوا و به طور خاص با بکارگیری متغیر حیا در حوزه حسابرسی انجام نشده است، نتایج پژوهش ضمن توسعه مبانی نظری، با شناسایی و معرفی مکارم اخلاقی مؤثر بر کیفیت حسابرسی، از یکسو به مدیران و شرکای حسابرسی در بالا بردن کیفیت حسابرسی، صیانت از حرفه حسابرسی و افزایش رقابت‌پذیری کمک نموده و از سوی دیگر بهبود کیفیت موجب کاهش ریسک تقلب و افزایش شفافیت مالی در سازمان‌ها شده و میزان اعتماد به اطلاعات مالی را در ذینفعان افزایش می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact Of Modesty On Audit Quality Through Professional Ethics And Professional Performance: The Moderating Role of Time Budget Pressure

نویسندگان English

Iman Zare 1
Sayed mohsen Madineh 2
1 Assistant Professor of Accounting, payameNoor University, Tehran, Iran (iman.accounting@pnu.ac.ir)
2 Assistant Professor of Accounting, payameNoor University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
چکیده English

Modesty, as one of the most important moral virtues, affects the behavior and performance of individuals, so it is expected that audit quality will also be affected by auditors' modesty in the light of auditors' ethics and performance. Accordingly, the purpose of the present study is to investigate the effect of modesty on audit quality with the mediating role of professional ethics and the implementation of professional operations. The present study is quantitative in terms of its implementation method. The data collected were analyzed using the structural equation method using Smart PLS software. The research variables were assessed using a questionnaire approved by 20 academic and professional auditing experts. The statistical population of the study in the time period of 2024 includes auditors working in private and public auditing firms, of whom 384 people were selected as the research sample using the Cochran formula. The research findings show that modesty has a positive and significant effect on audit quality through the mediation of professional ethics and professional performance.Also, the negative and significant effect of time budget pressure on the effect of modesty on professional performance was confirmed.In addition, the positive and significant effect of modesty on audit quality; the positive and significant effect of modesty on professional ethics and professional performance; and the positive and significant effect of professional ethics and professional performance on audit quality were confirmed in other hypotheses.Given that no research with this content and specifically using the modesty variable has been conducted in the field of auditing, the results of the present study, while developing theoretical foundations, by identifying and introducing ethical virtues affecting audit quality, on the one hand, help managers and audit partners to improve audit quality, protect the audit profession, and increase competitiveness. On the other hand, improving quality reduces the risk of fraud and increases financial transparency in organizations, and increases the level of trust in financial information among stakeholders.



کلیدواژه‌ها English

professional ethics
modesty
professional performance
Audit Quality
احمدی، خدیجه؛ کریمی‌نیا، محمد مهدی و انصاری‌مقدم، مجتبی.(1401)، تحلیل آثار عفت و حیا بر رفتار و شخصیت اجتماعی با تاکید بر مستندات قرآنی-روایی، پژوهش و مطالعات اسلامی، 34(4)،صص 86-104.
احمدی، زانیار و پورزمانی، زهرا.(1402)، نقش هوش های چندگانه در قضاوت و تصمیم‌گیری حسابرسان، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 14(56)، صص206-193.
اسکندری، کریم.(1398)، شناسایی و اولویت بندی مؤلفه های اخلاق حرفه ای اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی بر اساس آموزه های اسلامی، مدیریت در دانشگاه اسلامی، 8(17)،صص 148-121.
افشار ایمانی، یگانه السادات و مرادی، مهدی.(1396)، رابطه بین هوش هیجانی، هوش معنوی و عملکرد حسابرس، فصلنامه پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 9(35)،صص 41-64.
امیرکبیری، علیرضا و داروییان، سهیلا..(1390)، برداشت‌های اخلاق حرفه ای مدیران در کسب و کارهای کوچک و متوسط، اخلاق در علوم و فناوری، 6(1)،صص 93-84.
باقیان، حجازی و امام‌وردی، ‌قدرت.(2020)، ارائه مدل کیفیت حسابرسی بر اساس رویکرد رفتاری (تحلیل داده بنیان)، دانش حسابرسی،79(20)، 200-178.
بنابی قدیم، رحیم و حافظی، بابک.(1400)، تأثیر معنویت در محیط کار بر رفتارهای ناکارآمد حسابرس، حسابداری و منافع اجتماعی،11(2)، صص 101-83.
بیگ پناه، بهزاد؛ اثنی عشری، حمیده؛ هشی، عباس و اسدی، غلامحسین.(2021)، تأثیر وضعیت سرمایه انسانی در مؤسسات حسابرسی بر کیفیت حسابرسی، فصلنامه پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای،1(3)، صص149-128.
پاک نیا، عبدالکریم.(1390)، عفاف سرچشمه زیبایی. قم: نورالزهراء.
پسندیده، عباس(1383)؛ پژوهشی در فرهنگ حیا. قم: دارالحدیث.
تحریری، آرش و پیری سقرلو، مهدی.(1397)، مفهوم استقلال در کار حسابرسی: شواهدی از شاغلین مؤسسات عضو جامعه حسابداران رسمی ایران، دانش حسابرسی، 18(70)، صص 44-25.
تیزرو، علی؛ فتحی، محمد رضا؛ رضائی، عاطفه و عارفی، امین.(1402)، بررسی تأثیر نقش تعدیل کنندگی فرهنگ سازمانی بر رابطه بین اقدامات ناب و عملکرد عملیاتی در شرکت حمل و نقل بین المللی خلیج فارس، فصلنامه جاده،31(116)، صص14-1.
جباری، کامران؛ محمدیاری،قاسم و اطمینان زره ناس، زهرا.(1401)،حیا از منظر قرآن و روایات و جایگاه آن در تعلیم و تربیت، فصلنامه علمی تربیت اسلامی،17(40)، صص 33-23.
جدیدی، محسن؛ برازنده، فاطمه و آقاجانی, طهمورث. (1402)، تدوین و رواسازی پرسشنامه حیا و بررسی ویژگی‎های روان‎سنجی آن، مطالعات اسلام و روانشناسی، 17(33)، صص90-61.
جعفری، کرامت؛ آزادی، کیهان و فدائی، مهدی.(2021)، ارایه الگویی برای شناسایی عوامل تأثیر‌گذار بر کیفیت حسابرسی با بکارگیری روش دلفی و منطق فازی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 10(38)، صص269-284.
جعفری، کرامت؛ آزادی، کیهان؛ فدایی، مهدی. (1400). ارایه الگویی برای شناسایی عوامل تاثیرگذار بر کیفیت حسابرسی با بکارگیری روش دلفی و منطق فازی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 10(38)، صص 269-284.
حجازی، رضوان؛ فرج زاده، علی اصغر و کنعانی، اکبر.(1396)، بررسی آیین رفتار حرفه ای حسابرسان از دیدگاه قرآن، مطالعات حسابداری و حسابرسی، 6(22)، 10-1.
حجازی، رضوان؛ مسافری، جنت. (1391).رابطه جنسیت با اخلاق حرفه‌ای در جامعه دانشگاهی و حرفه حسابرسی.نشریه اخلاق در علوم و فناوری، 7(1)، صص 47-40.
حرانی، حسن ابن شعبه(1382)، تحف العقول، ترجمه حسن زاده. قم: آل علی(ع).
حساس یگانه، یحیی؛ صدیقی، روح اله و حسن زاده، فاطمه.(1396)،رابطه کیفیت حسابرسی مستقل و کمیته حسابرسی با مدیریت سود و مدیریت جریانات نقدی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 6(22)، صص24-13.
حکاکان، محیا؛ فیاض بخش، نفیسه، سوادی، عصمت و شاهرودی، محمد رضا. (1401)، نقش محوری استحیاء در راهبردهای فرهنگی جامعه، راهبرد اجتماعی فرهنگی، 11(42)، صص 263-236.
خادم پیر، علی.(1394)، خاستگاه، عوامل و آثار شرم و حیا در نگاه قرآن و حدیث، بصیرت و تربیت اسلامی،12(32)، صص 153-127.
خوش‌طینت، محسن و بستانیان، جواد.(1386)، قضاوت حرفه‌ای در حسابرسی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، 5(18)، صص 57-25.
دانشمندی، نجمه و زارع، ایمان. (1403). بررسی تأثیر دین‌داری بر کیفیت افشای اختیاری اطلاعات حسابداری: با تاکید بر نقش میانجی خودشیفتگی مدیران. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 19(76)، صص 189-219.
راغب اصفهانی، حسین.(1412 ق)، المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
رجب دری، حسین؛ وکیلی فرد، حمیدرضا، سالاری، حجت الله و امیری، علی.(1401)، رابطه نظریه‌های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان، قضاوت و تصمیم گیری در حسابرسی،1(1)، صص142-113.
رسولی، نسرین و ترابی، محمد امین.(1397)، گام به گام با پی ال اس. تهران: پویندگان دانش.
رضازاده، آرش و داوری، علی. (1393)، مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران: جهاد دانشگاهی.
رمضانی، حسین رضا؛ آذین فر،کاوه، غلام نیا روشن، حمید رضا و فلاح، رضا.(2022)، نقش فرهنگ اسلامی و تجربه حسابرس در رابطه بین انصاف متقابل و کیفیت حسابرسی در شرایط محیطی ایران. قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری و حسابرسی1(2)، صص 163-143.
رنجبریان، لیلا؛ عبدی، رسول، رضایی میاندواب، نادر و پاک مرام، عسگر.(1399)، نقش تعدیل‌کنندگی شک و تردید حرفه‌ای در مدل قضاوت حرفه‌ای حسابرس، ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، 3(4)، صص1636-1621.
رویایی، رمضانعلی؛ طالب نیا، قدرت اله، حساس یگانه، یحیی،جلیلی، صابر.(2013)، بررسی رابطه بین فلسفه اخلاق فردی و ویژگی‌های جمعیت شناختی با رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی، حسابداری مدیریت،6(16)، صص 26-15.
ستوده، مسعود؛ پورحیدری، امید و خدامی‌پور، احمد.(1402)، بررسی تأثیر فشار شغلی حسابرسی بر قضاوت و هنجارهای ذهنی حسابرسان با در نظر گرفتن نقش میانجی گری هوش هیجانی و هوش اخلاقی، دانش حسابداری، 14(52)، صص 50-25.
سلیمی، مهدی و خداپرست، محبوبه.(1396)، اثر فرهنگ سازمانی بر اخلاق حرفه‌ای و عملکرد شغلی اعضای هیئت علمی تربیت بدنی و علوم ورزشی، پژوهش در ورزش تربیتی، 5(13)، صص 58 -39.
شفیعی سروستانی، ابراهیم و میرشفیعی، سید روح الله.(1399)، تحلیل روایی ارتباط جنسیت و فضایل اخلاقی با تکیه بر آموزه‌ های شیعی (مطالعه‌ موردی صبر و حیا در برابر شهوت)، فصلنامه علمی علوم حدیث، 26(4)، صص180-157.
صالحی، تابنده.(1395)، رابطۀ اخلاق حرفه‌ای حسابرس و کیفیت حسابرسی، اخلاق در علوم و فناوری، 11(3)، صص 86-77.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه.(1402ق)، خصال. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
صفرزاده، محمدحسین وهوشمند کاشانی، عباس.(1399)، ویژگی‌های حسابرس، گرایش‌های حرفه‌ای و تجاری، و تأثیر آنها بر کیفیت حسابرسی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، 17(68)، صص 165-145.
طرفی اردکانی، حمیده.(1389)، مفهوم شناسی عفاف.تهران: فرهنگ پویا.
علوی طبری، سیدحسین؛ مجتهدزاده، ویدا؛ بختیاری، نغمه. (1391). تأثیر جنسیت حسابرس بر کیفیت حسابرسی مستقل. پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی (پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی)، 4(13)، صص 21-42.
فتحی، زهرا؛ بهارمقدم، مهدی و پورحیدری، امید . (1400). بررسی تأثیر فشار بودجه زمانی بر رابطه ابعادابعاد ذهنیت فلسفی و قضاوت حرفه‌ای حسابرس: رویکرد معادلات ساختاری، مطالعات تجربی حسابداری مالی، 18(69)، صص 28-1.
فرحانی زاده، مجید؛ محمدیان، عباس، خواجه ایم، احمد، تسنیمی، علی.(1399)، تحلیل تحول و تبدل صفت عارفانۀ حیا بر اساس مراتب ‌سه‌گانۀ سِیروسلوک، مجله ادیان و عرفان،53(1)، صص 140-125.
قرآن کریم.مترجم: حسین انصاریان.(1389)، قم، آیین دانش.
قربانی، حمید؛ آقاپور، هانیه. (1401).بررسی تأثیر جنسیت حسابرس بر آگاهی اخلاقی حسابرسان، هفتمین همایش ملی پژوهش های نوین در مدیریت ، اقتصاد و حسابداری ایران، تهران، صص 11-1.
کریم آبادی، محمد؛ جهانگیرنیا، حسین، حاجیها، زهره و غلامی جمکرانی، رضا.(1401)، ارزیابی معیارهای آیین رفتار حرفه‌ای در کیفیت حرفه حسابرسی مستقل، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، 14(55)، صص 101-79.
محمدرضائی، فخرالدین و فرجی, امید . (1398). معمای سنجش کیفیت حسابرسی در پژوهش‎های آرشیوی: نقد و ارائه پیشنهادهایی برای محیط پژوهشی ایران. بررسی‌‌های حسابداری و حسابرسی، 26(1)، صص87-122.
محمدی آشنایی، علی(1373)؛ حجاب در ادیان الهی. تهران: اشراق.
محمدی، جواد و فخاری، حسین.(1395)، تأثیر خودکنترلی و تعهدات دینی مدیران مالی بر کیفیت افشای اطلاعات، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 1(۲)، صص 41-63.
مدینه، سید محسن و زارع، ایمان.(1402)، تأثیر باورهای دینی بر تردید حرفه‌ای و ارزیابی حسابرسان از خطر تحریف با اهمیت: رویکرد مراتب دین‌داری از منظر اسلام، مجله دانش حسابداری، 14(4)، صص111-132.
مدینه، سید محسن؛ علی احمدی، سعید و سروش یار، افسانه.(1401)، تأثیر یادگیری سازمانی بر تردید حرفه‌‌ای و ارزیابی ریسک تقلب در بین حسابرسان سازمان حسابرسی: نقش تعدیلی متغیرهای جمعیت شناختی، حسابداری دولتی9(1)، صص 76-37.
مرادزاده فرد، مهدی؛ عدیلی، مجتبی، ابراهیمیان، سید جواد.(2012)،کیفیت حسابرسی، کیفیت سود و هزینه حقوق صاحبان سهام، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی4(14)، صص 110-91.
مرادی، مهدی، افشار ایمانی، یگانه السادات.(1396)، رابطه بین هوش هیجانی، هوش معنوی و عملکرد حسابرس، پژوهش‌های حسابداری مالی وحسابرسی، 9(35)، صص 64-41.
مشایخی، بیتا؛ مهرانی، کاوه، رحمانی، علی، مداحی آزاده.(1392)، تدوین مدل کیفیت حسابرسی، بورس اوراق بهادار، 6(23)، صص 137-103.
ملک، فاطمه؛ اخوان مقدم، زهره وقطبی، ثریا.(1399)، مؤلفه‌های شناختی خودکنترلی در روایات امام رضا(علیه السلام) با روش تحلیل محتو، فرهنگ رضوی،8(32)، صص 208-175.
موسوی کاشی، زهره، محسنی کبیر، زهره.(1398)، بررسی تأثیر ابعاد سکوت سازمانی بر عملکرد حرفه‌ای و اخلاقی حسابرسان، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری،۴(۷)، صص 180-135.
مومنی، مرضیه و ذبیحی، علی. (1402)، رویکرد مدل معادلات ساختاری در آزمون ابعاد اخلاقی حسابرسان (صداقت، شایستگی و بی‌طرفی) تحت تأثیر فرسودگی شغلی و هوش معنوی، مطالعات حسابداری و حسابرسی،12(46)، صص 142،-115.
مهدوی، غلامحسین؛ بهمنی، رضا، نمازی، نویدرضا.(1401)، نقش میانجی‌گری رفتار ناکارآمد حسابرس در تبیین رابطه بین دین‌داری و تعهد حرفه‌ای با کیفیت حسابرسی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری.۷ (۱۳)، صص 153- 117.
نصراصفهانی، علی؛ امیری، زینب، , فرخی، مجتبی، سیفی،محسن. (1396)، تأثیر معنویت در محیط کار بر سایش اجتماعی با نقش میانجی: جوّ اخلاقی سازمانی (مورد مطالعه: سازمان تأمین اجتماعی شهر اصفهان)، جامعه شناسی کاربردی28(2)، صص 34-17.
نظری پور, محمد و زکی زاده، بابک. (1401)، بررسی تأثیر‌های فشار زمانی، تعارض کار ـ خانواده و ابهام نقش بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی با میانجیگری استرس شغلی، بررسی‌‌های حسابداری و حسابرسی،29(4)، صص 737-714.
نعمتی کشتلی، رضا.(1400)، بررسی تأثیر سبک‌های حل مساله بر بی‌طرفی حسابرس: آزمون نظریه روان شناختی- رفتاری، مطالعات حسابداری و حسابرسی، 10(40 )، صص 130-113.
نمازی، محمد و ممتازیان، علیرضا. (1401)، شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر قضاوت حرفه ای و تصمیم گیری حسابرسان، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت11(43)، صص 207-189.
نمازی، محمد، رجب‌دُری، حسین.(1397)، اخلاق حرفه‌ای حسابرسی در ایران: تحلیل محتوا، مطالعات تجربی حسابداری مالی،15(59)، صص 34-1.
نمازی، محمد؛ رجب دری، حسین، روستامیمندی، اعظم.(1396)،تدوین الگوی توسعه پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری، اخلاق در علوم و فناوری،12(4)، صص 80-70.
نویدی عباسپور، ابراهیم و سلحشور،سولماز.(1401)،بررسی تأثیر تضاد نقش، باور به خودکارآمدی و حساسیت اخلاق حرفه‌ای حسابرسان بر عملکرد آنها با تأکید بر هوش عاطفی حسابرس، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 14(55)، صص 96-77.
هاشمی تیله نوئی، مصطفی و نیک کار، جواد.(1400)، تأثیر شاخص‌های کیفیت حسابرسی، محیط رقابتی و راهبری شرکتی بر رفتارهای غیراخلاقی مدیران با تأکید بر دو بند افق تصمیم‌گیری و نوع پیش‌بینی در رفتار مدیران، مجله دانش حسابداری، 12(3)، صص 24-1.
دوره 9، شماره 18
اسفند 1403
صفحه 79-123

  • تاریخ دریافت 15 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 07 فروردین 1404
  • تاریخ انتشار 29 اسفند 1403