دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تاثیر ویژگی‌های درونی حسابرسان بر توانایی کشف تقلب با لحاظ کردن نقش میانجی‌گری رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج، یاسوج، ایران. rezvan_rh61@yahoo.com
2 دانشیار گروه حسابداری، اقتصاد و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد(نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه حسابداری، اقتصاد و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، ایران.hxsalehi@gmail.com
4 استادیار گروه حسابداری . دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران . گچساران . ایران.Hamedkargar37@gmail.com
چکیده
گزارش‌های مالی اصلی­ترین منبع اطلاعاتی در مورد عملکرد یک واحد تجاری است، سطح بالای تقلب در صورت‌های مالی بین شرکت‌ها و موارد ارائه مجدد صورت‌های مالی و ورشکستگی شرکت‌ها، نگرانی‌هایی را در مورد کیفیت گزارشگری مالی ایجاد کرده است نقش حسابرسان در این زمینه راجع به شفافیت اقلام صورت­های مالی و پاسخگویی نهایی به ذینفعان و جامعه بسیار مورد اهمیت است، بنابراین پرداختن به این مورد که عوامل درونی حسابرسان چه تاثیری بر کشف تقلب دارد از اهمیت بالایی برخوردار است. از نظر روش شناختی پژوهش حاضر پژوهشی کمی است که از لحاظ روش شناخت توصیفی از نوع معادلات ساختاری و از نظر هدف، کاربردی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر، حسابرسان هستند و دوره تحقیق سال 1403 است که از طریق پرسشنامه اطلاعات مورد نظر پژوهش از این افراد گردآوری شده است. با توجه به نبود اطلاعات دقیق راجع به کل جامعه حسابرسی حداکثر تعداد نمونه در نظر گرفته شد. بنابراین جهت اطمینان از کفایت نمونه 384 پرسشنامه توزیع گردید که در نهایت تعداد ۲۹۰ پرسشنامه سالم و قابل استفاده دریافت گردید. آزمون فرضیه­های پژوهش با رویکرد معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار PLS انجام پذیرفته است عوامل (سرسختی ذهنی، خودکارآمدی و فرسایش توان حسابرس) به عنوان عوامل درونی حسابرس در نظر گرفته شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد متغیرهای مستقل(سرسختی ذهنی و خودکارآمدی) تاثیر مثبت و معنادار همچنین (فرسایش توان حسابرس) نیز تاثیر معکوس و معناداری بر توانایی کشف تقلب حسابرسان دارند. رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی به عنوان متغیر میانجی، تاثیر معکوس و معناداری بر توانایی کشف تقلب(به عنوان متغیر وابسته) دارد. همچنین متغیر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی بر این روابط نقش میانجی‌گری دارد. یافته‌های پژوهش حاضر در توسعه ادبیات نظری کشف تقلب و وظایف حسابرسان در این زمینه و همچنین برای جامعه حسابرسان و قانون‌گذاران در این زمینه، در حیطه آموزش و پرورش حسابرسانی با سرسختی ذهنی و خودکارآمدی و همچنین فراهم آوردن زمینه‌ای در جهت کمتر شدن فرسایش توان حسابرس می‌تواند کاربردی و در این زمینه‌ می‌تواند حسابرسان را یاری نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Auditors' Intrinsic Characteristics on Fraud Detection Ability by Considering the Mediating Role of Audit Quality Reducing Behaviors

نویسندگان English

Rezvan Habza 1
Hashem Valipour 2
Hamid Salehi 3
Fariborz Evazzadeh fath 4
1 Ph.D. Student Department of Accounting, Yas.C., Islamic Azad University, Yasouj, Iran. rezvan_rh61@iau.ac.ir
2 Associate Professor, Department of Accounting, Fir.C., Islamic Azad University, Firuzabad, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Fir.C., Islamic Azad University, Firuzabad, Iran. Salehi.hamid@iau.ac.ir
4 Assistant Professor,Department of Accounting, Gac.C., Islamic Azad University, Gachsaran, Iran. Fariborz.avazzadeh.fath@iau.ac.ir
چکیده English

Financial reports­are the main source of information about the performance of a business entity, the high level of fraud in financial statements between companies and cases of financial statement resubmissions and corporate bankruptcy have raised concerns about the quality of financial reporting.­ What is the effect of auditors' internal factors on fraud detection is of great importance. From the methodological point of view, the present study is a qualitative, descriptive and applied research in terms of purpose. The statistical population of the present study is auditors and the research period is 2024, which has been collected from these people through a questionnaire. Due to the lack of accurate information about the entire audit community, the maximum number of samples was considered. Therefore, in order to ensure the adequacy of the sample, 384 questionnaires were distributed, and finally 290 healthy and usable questionnaires were received. The research hypotheses­ have been tested using a structural equation approach using PLS software, and the factors (mental hardiness, self-efficacy, and auditor power erosion) have been considered as the auditor's internal factors. The findings of the research show that independent variables (mental hardiness and self-efficacy) have a positive and significant effect and also (auditor power erosion) have an inverse and significant effect on the auditors' ability to detect fraud. Audit quality reducing behaviors as a mediating variable have an inverse and significant effect on the ability to detect fraud (as a dependent variable). Also, the variable of audit quality decreasing behaviors has a mediating role on these relationships. The findings of the present study in the development of the theoretical literature on fraud detection and auditors' duties in this field, as well as for the auditors and legislators in this field, can be applied in the field of auditing education with mental toughness and self-efficacy, as well as providing a ground for reducing the erosion of auditors' ability and can help auditors in this regard.

کلیدواژه‌ها English

Fraud Detection Ability
Audit Quality Reducing Behaviors
Internal Auditor Characteristics. Auditor power erosion
mental tenacity
self-efficacy
Emotional Intelligence
internal locus of control
external source of control
اعتمادی، حسین؛ عبدلی، لیلا. (1396)، کیفیت حسابرسی و تقلب در صورت‌های مالی. دانش حسابداری مالی، (4)، 4، صص 23-43.
اقبالی، حانیه. (1401)، بررسی تاثیر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی بر عملکرد شغلی حسابرسان با تاکید بر نقش فرسودگی شغلی. دهمین همایش علمی پژوهشی توسعه و ترویج علوم مدیریت با رویکرد ارتقای سطح مدیریت مالی در ایران،تهران. صص1-20.
امانی کوروش، نیکو مرام هاشم، بنی مهد، بهمن. (1399)، عواطف فردی و تردید حرفه ای حسابرس. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۵ (۹) صص ۳۵-۵۳.
امیرمعزی، حسین؛ پورآقاجان، عباسعلی و جعفری، علی. (1403)، کشف تقلب صورتهای مالی: قیاس توانایی مدل های مبتنی بر متغیرهای حسابداری. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 13(25)، صص 173-188.
باوقار، مرتضی و صبوری، نرگس . (1403)، اثرگذاری تعهد حرفه‌ای، تعهد اخلاقیات، منبع کنترل درونی و هوش هیجانی بر توانایی کشف تقلب از طریق رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی. چشم انداز حسابداری و مدیریت. 7(95)، صص106-121.
بشیری منش، نازنین؛ پاکدل، مریم. (1395)، بررسی اثر کیفیت گزارشگری مالی بر بندهای تعدیلی حسابرسی. همایش ملی حسابرسی و نظارت مالی ایران. صص1-15.
بیرامی، لاله؛ جهانگیرنیا، حسین؛ بنی مهد، بهمن؛ ایزد پور، مصطفی؛ مقدم، حسین. (1404)، اثرخودکارآمدی حسابرس بر ارزیابی ریسک تقلب با نقش میانجی خلاقیت بنیادی و رشد یافته حسابرس. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 14(54)، 239-25.
پاشائی فشتالی محمد، آزادی هیر، کیهان؛ وطن‌پرست، محمدرضا. (1399)، بررسی تاثیر اخلاق حرفه‌ای و فلسفه اخلاقی شخصی بر توانایی کشف تقلب حسابرس با توجه به نقش میانجی تردید حرفه‌ای. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۵ (10)، صص۳۱۹-۳۴۹
خواجوی، شکراله؛ ابراهیمی، مهرداد. (1396)، در پژوهشی با عنوان مدل‌سازی متغیرهای اثرگذار برای کشف تقلب در صورت‌های مالی با استفاده از تکنیک داده‌کاوی. حسابداری مالی، 33(5)، صص 23-50.
خواجوی، شکراله؛ صالحی، تابنده. (1401)، تأثیر فرسایش شغلی بر عملکرد در انجام وظایف پیچیده حسابرسی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. 4(8)، 243-279
دریائی، عباسعلی؛ خلوصی مشفق، لیلا. (1398)، اثر فرسایش قدرت خودکنترلی بر کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری حسابرسان (آزمون نظریه فرسایش قدرت خودکنترلی. حسابداری سلامت. 8(2)، 20-38.
دولابی، نجمه. (1398)، نقش ریسک بر رابطه بین اندازه حسابرس و کیفیت حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، (3)14، صص 32-50.
رحیمیان، نظام‌الدین و حاجی حیدری، راضیه. (1398)، کشف تقلب با استفاده از مدل تعدیل شده بینش و نسبت‌های مالی، پژوهش‌های تجربی حسابداری، (8) 21، صص 47-61.
رضائی، ناهید؛ دیانتی دیلمی، زهرا؛ غلامی جمکرانی، رضا؛ رهنمای رودپشتی، فریدون. (1401)، بررسی تأثیر سبک‌های تفکر حسابرسان بر توانایی کشف سوءاستفاده از دارایی‌ها با تبیین نقش میانجی تردید حرفه‌ای. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۷ (۱۴) صص۱۷۱-۲۲۰.
رضازاده، فرزانه؛ رضایی، فرزین؛ حمیدی، ناصر.(1399)، تاثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر گزارشگری مالی متقلبانه. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۵ (۱۰) :۱۶۷-۱۳۱
رضایی، ناهید؛ دیانتی دیلمی، زهرا؛ غلامی جمکرانی، رضا؛ رهنمای رودپشتی، فریدون. (1403)، بررسی اثر سبک‌های شناختی بر توانایی حسابرسان در کشف تقلب، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی. (16)، 2، صص 201-242.
سادات غفاری، منصوره؛ نوری، منیره؛ محمدی، شعبان. (1399)، بررسی تأثیر جهت گیری هدف، خودکارآمدی و پیچیدگی کار بر عملکرد قضاوتی حسابرسان. چشم انداز حسابداری و مدیریت. 3(24)، 69-82.
ساریخانی، مهدی؛ ایزدی نیا، ناصر؛ دائی کریم زاده، سعید. (1397)، بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. 3(6)، صص 105-۱۳۵
سلیمی، علی اکبر؛ صفری گرایلی، مهدی؛ ولیان، حسن. (1399)، بررسی تاثیر گزاره های خودکارآمدی بر کیفیت حسابرسی: تحلیلی بر فهم فرهنگ فردگرایی (کاربردی). مدیریت فرهنگ سازمانی، 18(2 )، 297-324.
شایسته شجاعی، پرویز؛ پورزمانی، زهرا؛ یعقوب نژاد، احمد. (۱۳۹۹)، تاثیر معیارهای رفتار اخلاقی (محیط اخلاقی، تعهد حرفه‌ای، ارزش‌های اخلاقی و ایدئولوژی اخلاقی) بر عملکرد حسابرسان. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۵ (10) صص ۲۸۱-۳۱۸
عالی پور، نعمت اله و زنگنه، مهسا. (1402)، مطالعه انجام شده از عوامل موثر بر توانایی کشف تقلب از طریق رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی،اولین کنفرانس ملی رهیافت های نوین مدیریت، اقتصاد، تجارت جهانی، حسابداری و بانکداری در هزاره سوم،اهواز.
علی‌زادگان، لیلا؛ صمدی لرگانی، محمود؛ ایمنی، محسن. (1402)، بررسی تحلیل توانایی حسابرسان در کشف تقلب در گزارشگری مالی با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و تأثیر تجربه حسابرس و تیپ شخصیتی باتوجه به نقش میانجی تردید حرفه‌ای. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی. 57(15)، صص 1-20.
فیل سرائی، مهدی؛ علوی‌نیا، زهره سادات. (1401)، بررسی تاثیر فرسایش توان حسابرس بر قضاوت وی با توجه به نقش تعدیل‌کننده خستگی‌شناختی حسابرس. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۷ (۱۴) صص ۳۶۵-۴۰۲
قدمیاری، نسرین؛ سلیمانی امیری، غلامرضا. (1404)، تأثیر سرسختی ذهنی بر دلبستگی شغلی و هشداردهی حسابرسان. پژوهش های حسابداری و حسابرسی عملیاتی و عملکرد. 5(1)، صص 33-52.
کمالی، سمیرا؛ کرمی، رسول؛ کارگرپور، خاطره. (1401)، بررسی تأثیر خودکارآمدی بر عملکرد شغلی با نقش میانجیگری سرسختی ذهنی حسابداران: مطالعه موردی ادارات منطقه آزاد اروند. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. 13(7)، صص ۲۹۸-۳۳۴
مجبوری، یزدی؛ هدی؛ خلیفه سلطانی، سید احمد؛ حجازی، رضوان. (1402)، تدوین مدل کشف تقلب در حسابداری دادگاهی. حسابداری دولتی.9(2)، صص 1-20.
نخعی، حبیب اله؛ لاری دشت‌بیاض، محمود؛ ملازاده، محمد. (1402)، بررسی عوامل موثر بر ارزیابی شواهد حسابرسی کشف تقلب در ایران. فصلنامه علمی کارافن. 3(1)، صص 1-18.
نعمتی کشلی، رضا. (1401)، بررسی تأثیر ایدئولوژی اخلاقی حسابرسان بر خودکارآمدی حسابرسان. پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری. 2(2)، صص 16-33.
وارسته، هاشم؛ جهانشاد، آزیتا؛ بنی مهد، بهمن. (1401)، تأثیر منبع کنترل و خودکارآمدی حسابرس بر گزارش تخلفات با توجه به نقش میانجی رضایت شغلی. دانش حسابداری مالی. 9(2)، 215-249.
واسعی چهارمحالی، مهدی؛ ولیان، حسن؛ عبدلی، محمدرضا؛ صفری گرایلی، مهدی. (1397). بررسی تأثیر فشار روانی شغلی حسابرسان بر کیفیت حسابرسی با تأکید بر نقش تعدیل کنندگی اولین حسابرسی برای مشتریان جدید. حسابداری سلامت، 7(2)، صص 82-103.
دوره 9، شماره 18
اسفند 1403
صفحه 177-217

  • تاریخ دریافت 07 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 23 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404