دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

وظیفه شناسی، سرمایه اجتماعی و تمایل حسابرسان به گزارشدهی تخلفات در موسسات حسابرسی

نویسنده
استادیار، گروه علمی حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران(نویسنده مسئول)
چکیده
هدف پژوهش حاضر چگونگی تاثیر گذاری همزمان وظیفه شناسی و سرمایه اجتماعی بر گزارش ­دهی تخلفات توسط حسابرسان در موسسات حسابرسی ایران می­ باشد. این پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی- همبستگی است. نمونه آماری شامل 200 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی در سال 1404 می باشد که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده ­اند. سنجش متغیر های پژوهش با استفاده از پرسش­نامه­ های استاندارد صورت گرفت و در نهایت برای تحلیل داده‌ های جمع آوری شده از معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می ­دهد وظیفه­ شناسی تاثیر مثبت و معنی­ داری بر سرمایه اجتماعی و همچنین بر تمایل حسابرسان به گزارش دهی تخلفات به مدیران ارشد موسسه حسابرسی دارد. نتایج این پژوهش تاثیر مثبت و معنی دار سرمایه اجتماعی بر گزارش تخلفات را نیز تایید می­ کند. علاوه بر این، تحلیل میانجی نشان داد که سرمایه اجتماعی نقش میانجی جزئی و مثبت بین وظیفه‌ شناسی و گزارش‌ دهی تخلفات دارد. بر طبق نتایج به‌ دست‌ آمده از این تحقیق، افراد وظیفه‌ شناس به دلیل سطح بالاتر تعهد و احساس مسئولیت در انجام وظایف محوله، در مواجهه با تخلفات سازمانی واکنش فعال‌ تری نشان می‌دهند. از سوی دیگر، وظیفه‌ شناسی از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، به شکل‌ گیری محیطی حمایتی و مبتنی بر اعتماد متقابل کمک می‌کند و در چنین محیط هایی، رفتارهایی همچون گزارش تخلف با پذیرش اجتماعی بیشتری همراه است و احتمال بروز آن افزایش می‌ یابد. لذا، رویکردهای توسعه حرفه‌ ای در حوزه حسابرسی باید فراتر از دانش فنی و مقررات باشد. لازم است در کنار آموزش‌ های تخصصی، برنامه‌ هایی برای شناسایی، پرورش و تقویت ویژگی‌ های شخصیتی مثبت مانند وظیفه‌ شناسی طراحی شود. همچنین ایجاد زیرساخت‌ هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه را برای افزایش شفافیت و تقویت مکانیزم‌ های نظارتی فراهم آورد. هدف پژوهش حاضر چگونگی تاثیرگذاری همزمان وظیفه شناسی و سرمایه اجتماعی بر گزارش­ دهی تخلفات توسط حسابرسان در موسسات حسابرسی ایران می­ باشد. این پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی- همبستگی است. نمونه آماری شامل 200 نفر از حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و موسسات خصوصی حسابرسی در سال 1404 می­ باشد که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده­ اند. سنجش متغیرهای پژوهش با استفاده از پرسش­نامه ­های استاندارد صورت گرفت و در نهایت برای تحلیل داده‌ های جمع آوری شده از معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد وظیفه­ شناسی تاثیر مثبت و معنی­ داری بر سرمایه اجتماعی و همچنین بر تمایل حسابرسان به گزارش دهی تخلفات به مدیران ارشد موسسه حسابرسی دارد. نتایج این پژوهش تاثیر مثبت و معنی دار سرمایه اجتماعی بر گزارش تخلفات را نیز تایید می­کند. علاوه براین، تحلیل میانجی نشان داد که سرمایه اجتماعی نقش میانجی جزئی و مثبت بین وظیفه‌شناسی و گزارش‌دهی تخلفات دارد. بر طبق نتایج به‌ دست‌ آمده از این تحقیق، افراد وظیفه‌ شناس به دلیل سطح بالاتر تعهد و احساس مسئولیت در انجام وظایف محوله، در مواجهه با تخلفات سازمانی واکنش فعال‌ تری نشان می‌ دهند. از سوی دیگر، وظیفه‌ شناسی از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، به شکل‌ گیری محیطی حمایتی و مبتنی بر اعتماد متقابل کمک می‌کند و در چنین محیط­ هایی، رفتار هایی همچون گزارش تخلف با پذیرش اجتماعی بیشتری همراه است و احتمال بروز آن افزایش می‌یابد. لذا، رویکردهای توسعه حرفه‌ ای در حوزه حسابرسی باید فراتر از دانش فنی و مقررات باشد. لازم است در کنار آموزش‌ های تخصصی، برنامه‌ هایی برای شناسایی، پرورش و تقویت ویژگی‌ های شخصیتی مثبت مانند وظیفه‌ شناسی طراحی شود. همچنین ایجاد زیرساخت هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی می‌تواند زمینه را برای افزایش شفافیت و تقویت مکانیزم‌ های نظارتی فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Conscientiousness, Social Capital, and Auditors’ Tendency for Whistleblowing in Audit Firms

نویسنده English

samaneh Refahi Bakhsh
Assistant Professor, Department of accounting, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.(Corresponding Author)
چکیده English

The aim of the present study is to investigate how conscientiousness and social capital simultaneously affect auditors’ tendency for whistleblowing in Iranian audit firms. This is an applied and descriptive-correlational research. The statistical sample includes 200 auditors working in the audit organization and private audit firms in 2025, who were selected using the convenience sampling method. The measurement of the research variables was carried out using standard questionnaires, and finally, structural equations were used to analyze the collected data. The results of the research showed that conscientiousness has a positive and significant effect on both social capital as well as on auditors’ tendency for whistleblowing to senior managers of audit firms. The results of this study also confirm the positive and significant effect of social capital on whistleblowing. Furthermore, the mediation analysis indicated that social capital plays a partial and positive mediating role between conscientiousness and whistleblowing. According to the results obtained from this study, conscientious individuals show a more active response when faced with organizational violations due to a higher level of commitment and sense of responsibility in performing assigned tasks. On the other hand, conscientiousness, by strengthening social capital, helps to form a supportive and trusting environment, and in such environments, behaviors such as whistleblowing are associated with greater social acceptance and their likelihood of occurrence increases. Therefore, professional development approaches in the field of auditing should go beyond technical knowledge and regulations. In addition to specialized training, it is necessary to design programs to identify, cultivate, and strengthen positive personality traits such as conscientiousness. Also, creating infrastructures for the development of social capital can provide the basis for increasing transparency and strengthening supervisory mechanisms.

کلیدواژه‌ها English

Conscientiousness
Social capital
Whistleblowing by Auditors
اترک، حسین. (1389)، وظیف‌گرایی اخلاقی، اخلاق در علوم و فناوری، دوره پنجم، شماره1 و 2، صص 27-35.
بختیاری، جواد؛ پورزمانی، زهرا و رویایی، رمضانعلی. (1399)، سرمایه اجتماعی و استقلال حسابرسان؛ رویکرد حرفه ای گرایی، حسابداری مدیریت، دوره سیزدهم، شماره47، صص 13-36.
بنی مهد، بهمن؛ گل محمدی، آرش. (1396)، بررسی رابطه میان جو اخلاقی و هشداردهی در مورد تقلب از طریق مدل گزارشگری اختیاری در حرفه حسابرسی ایران، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره دوم، شماره 3‌، صص 61-86.
بیگی هرچگانی، ابراهیم؛ بنی مهد، بهمن؛ رئیس زاده، سید محمدرضا؛ رویایی، رمضانعلی. (1395)، بررسی تاثیر ویژگی رفتاری فرصت طلبی بر هشداردهی حسابرسان، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره اول، شماره 2، صص 65-95.
دریایی، مجید؛ نیکو مرام، هاشم؛ خان محمدی، محمد حامد.(1399)، تاثیر فرهنگ سازمانی بر گزارش خطاکاری سازمانی در حرفه حسابرسی، فصلنامه پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره دوازدهم، شماره 46، صص 27-50.
رضائی، سجاد؛ جهانگیرپور، مهسا؛ موسوی، سیدولی اله؛ موسوی، سیدحشمت اله. (1393)، نقش میانجی ویژگی شخصیتی وظیفه شناسی در رابطه بین گرایش به اعتیاد و عملکرد تحصیلی، اعتیاد پژوهی، دوره هشتم، شماره 30، صص 53-68.
رفاهی بخش، سمانه و محمدی، مهدی.(1401)، تاثیر ماکیاولیسم بر خشم اخلاقی حسابداران رسمی : مقایسه تطبیقی بخش دولتی و خصوصی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره هفتم، شماره 14، صص 223-250.
سعیدی، فاطمه؛ صالحی، مهدی؛ یعقوبی، محمد.(1401)، تاثیر سرمایه فکری و سرمایه اجتماعی بر کشف تقلب و خطای نوع اول و دوم حسابرسی، حسابداری مالی، دوره چهاردهم، شماره55، صص93-113.
سلطانزاده، سید علی؛ شمس، امیر؛ دستگیر، محسن. (1404)، بررسی اثر ابعاد شخصیتی مدیران مالی بر عدم تقارن اطلاعاتی با میانجی‌گری افشای داوطلبانه، مهارت های روانشناسی تربیتی، دوره شانزدهم، شماره1، صص 42—54.
شاهعلی زاده، رامین؛ نیکومرام، هاشم؛ حیدرپور، فرزانه.(1400)، نقش رهبری اخلاقی، هویت حرفه‌ای و هویت سازمانی بر قصد هشداردهی خطاکاری حسابرسان مستقل، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ششم، شماره 12، صص 213-246.
شهابی، سیده سنور؛ بنی مهد، بهمن؛ رضایی، فرزین.(1400)، عدالت سازمانی و افشاگری اخلاقی تخلفات در حرفه حسابرسی. اخلاق در علوم و فناوری، دوره شانزدهم، شماره 2، صص 156-161.
فتاحی نافچی، حسن و طهماسبی‌نیا، سمیه.(1403)، تأثیر ابعاد شخصیتی حسابرسان بر کیفیت حسابرسی، دانش حسابرسی، دوره بیست و چهارم، شماره 96، صص 201-222.
کدخدایی الیادرانی، مژده و بنی مهد، بهمن. (1400)، رابطه جهت گیری ارزشی، عواطف مثبت و درک از انصاف با تمایل حسابرسان داخلی به گزارشگری تقلب، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ششم، شماره11، صص 67-91
محمدیون، سهیلا؛ حمیدیان، محسن؛ یگانگی، محمد رضا.(1401)، ارائه مدل گزارش هشدار دهی در حرفه حسابرسی مبتنی بر عوامل ‌سازمانی مؤسسات حسابرسی در ایران، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره پنجاه و پنجم، شماره 14، صص 205-240.
مهربان پور، محمدرضا؛کرمی، غلامرضا؛ جندقی قمی، محمد. (1399)، چارچوب سرمایه اجتماعی برای مؤسسات حسابرسی ایران، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. دوره پنجم، شماره 10، صص 29-68.
وارسته، هاشم؛ جهانشاد، آزیتا؛ بنی مهد، بهمن. (1401). تأثیر منبع کنترل و خودکارآمدی حسابرس بر گزارش تخلفات با توجه به نقش میانجی رضایت شغلی، دانش حسابداری مالی، دوره نهم، شماره2، صص 215-249.
وارسته، هاشم؛ نیکومرام، هاشم؛ جهان شاد، آزیتا؛ بنی مهد، بهمن. (1400)، تمایل حسابرسان به گزارش تخلفات بر اساس نظریه شناخت اجتماعی، دانش حسابرسی، دوره بیست و یکم، شماره 89، صص 89-110 .
هادی مقدم جونقانی، داریوش؛ حقیقتیان، منصور؛ اسماعیلی، رضا. (1401)، بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی واقتصادی بر گرایش کارفرمایان به تخلفات بیمه ای در حوزه کار و شغل استان اصفهان، ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، دوره پنجم، شماره 1، صص656-672.
دوره 10، شماره 19
فروردین 1404
صفحه 173-203

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 16 اردیبهشت 1405