دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

مضامین کلیدی ابهامات، دوگانگی و تضاد نقش موثربر مخدوش شدن استقلال حسابرسی داخلی: یک مطالعه تحلیل مضمون

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدگان مدیریت ، پردیس البرز دانشگاه تهران ،تهران، ایران khanmohammadi60@gmail.com
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران ، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران ، ایران anargesian@ut.ac.ir
چکیده
ضرورت انجام این تحقیق، کشف و تحلیل موانع پنهان و پیچیده‌ای است که استقلال حسابرسی داخلی را تضعیف می‌کند. این مطالعه با شناسایی مضامین کلیدی در حوزه ابهامات، دوگانگی‌ نقش و تضاد نقش، راهکارهای عملی برای تقویت این استقلال و بهبود حاکمیت شرکتی ارائه می‌دهد. مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از کارکنان واحدهای حسابرسی داخلی گروه مالی یک بانک خصوصی از طریق روش نمونه گیری در دسترس در سال1403جمع‌آوری شده است.

یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که استقلال حسابرسی داخلی تحت تأثیر سه چالش اصلی ابهام، دوگانگی و تضاد نقش قرار دارد. ابهام در ساختار حاکمیت شرکتی و جایگاه حسابرسی داخلی، همراه با نبود استانداردهای مشخص، منجر به تضعیف حمایت هیئت مدیره و سردرگمی در وظایف این واحد می‌شود. دوگانگی نقش حسابرسان داخلی در سطح فردی و سازمانی، بین تعلق سازمانی و مسئولیت حرفه‌ای، و همچنین تعارض میان صداقت حرفه‌ای و مصلحت‌سنجی سازمانی، استقلال حسابرسی داخلی را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. علاوه بر این، تضادهای ناشی از فشارهای سازمانی بر اخلاق حرفه‌ای و تعارض میان نقش ناظری مستقل و مشاوره‌ای، پیچیدگی‌های بیشتری ایجاد کرده است. به طور کلی، این یافته‌ها نشان می‌دهد که رفع این چالش‌ها نیازمند بازتعریف حاکمیت شرکتی ، تدوین و اجرای استانداردهای کاری و تقویت فرهنگ شفافیت و پاسخگویی در سازمان‌ها است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای اصلاح مقررات، ارتقای استانداردهای حرفه‌ای و تقویت نظارت در حوزه حسابرسی داخلی ایران باشد و نقش مهمی در بهبود شفافیت مالی و مقابله با فساد ایفا کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Key Themes of Ambiguity, Duplicity, and Role Conflict in the Impairment of Internal Audit Independence: A Thematic Analysis

نویسندگان English

mohammad khanmohammadi 1
mohammad moradi 2
abbas Nargesian 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, College of Management, Alborz Campus, University of Tehran, tehran, Iran, khanmohammadi60@gmail.com
2 Associate Prof., Department of Accounting, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran, (Corresponding Author)
3 Associate Prof, Department of Leadership and Human Capital, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran, anargesian@ut.ac.ir
چکیده English

This study aims to uncover and analyze the latent and complex obstacles that impair internal audit independence. By identifying key themes related to ambiguity, duplicity, and role conflict, it proposes practical solutions to strengthen this independence and enhance corporate governance. Employing a qualitative approach and thematic analysis method, the research collected data through semi-structured interviews with 20 employees from the internal audit units of a private banking financial group, using a convenience sampling method in 2024. The findings indicate that internal audit independence is compromised by three primary challenges: ambiguity, duplicity, and role conflict. Ambiguity in the corporate governance structure and the positioning of the internal audit function, coupled with a lack of clear standards, results in weakened board support and confusion regarding the unit's responsibilities. The duplicity faced by internal auditors—torn between organizational affiliation and professional duty, as well as between professional integrity and organizational expediency—poses significant threats to their independence. Furthermore, conflicts arising from organizational pressures on professional ethics, and the tension between the roles of independent overseer and internal consultant, create additional complexity. Overall, these findings suggest that addressing these challenges requires redefining corporate governance frameworks, developing and implementing explicit professional standards, and fostering a culture of transparency and accountability within organizations. The insights from this study can serve as a foundation for regulatory reform, the promotion of professional standards, and enhanced oversight in the field of internal audit in Iran, thereby playing a crucial role in improving financial transparency and combating corruption

کلیدواژه‌ها English

Internal audit
professional independence
role ambiguity
role duality
role conflict
ابراهیمی ، فهیمه و ساریخانی، مهدی.(1402)، بررسی تأثیر تعارض نقش و ابهام نقش بر سکوت حسابرسان داخلی با در نظر گرفتن متغیر میانجی تعهد استقلال، پیشرفت‌های حسابداری، 15(1)، صص 31-62.
بابایی خلیلی، جواد؛عبدلی، محمدرضا؛ و ولیان، حسن. (1400)، استقلال حسابرس داخلی؛ رویکرد فرایندهای کاهنده سکوت و شجاعت حسابرسان داخلی، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی (پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی)، 13(51)، صص 133-153.
پورعلی ، محمدرضا؛ رجبی، علی اکبر؛ تقی پوریان ، یوسف و فلاح، رضا. (1400)، تاثیر عوامل کلیدی موفقیت بر عملکرد نظام حسابرسی داخلی ،تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 13(51)، صص 127-142.
تقی نتاج، غلامحسن و نجمی، غلامرضا. (1399)، چالش‌های استقرار حسابرسی داخلی اثربخش در موسسات اعتباری (مطالعه موردی یکی از بانک‌های ایران)، تحقیقات حسابداری و حسابرسی ، 12(47)، صص 21-36.
خوئینی ، مهین و مشایخ، شهناز. (1402)، الگوی مدیریت تضاد نقش حسابرسان داخلی ، پژوهش های تجربی حسابداری، 13(3)، صص 1-26.
مدیرکیا،پروانه؛ فغانی ماکرانی؛ خسرو و فاضلی, نقی.(1401)، فراتحلیل بررسی تاثیر استقلال واحد حسابرسی داخلی بر عملکرد حسابرسی داخلی ،تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 14(55), صص 21-38.
مرادی, بابک و بحری ثالث, جمال. (1397)، عوامل موثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی در بهبود کنترل‌های داخلی مطالعه موردی: بانک‌ها و شرکت‌های دولتی آذربایجان‌غربی، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 7(28)، صص 107-122.
مشتری دوست ،تورج و دستگیر، محسن. (1398)، بررسی عوامل موثر بر کیفیت حسابرسی داخلی ، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 11(41)، صص 129-146.
منتی ، وحید و زمان ، الهه. (1398)، عوامل مؤثر بر اثربخشی حسابرسی داخلی ،پژوهش های تجربی حسابداری, 9(4), صص 247-270.
مومنی مرضیه؛ ذبیحی، علی؛فغانی خسرو.(۱۴۰۲)، بررسی تأثیر ابهام نقش بر صداقت و شایستگی حسابرسان با توجه به نقش تعدیلی هوش معنوی ،دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ، ۸ (۱۵)، صص ۱۷۵-۲۱۰.
نقدی, سجاد؛ سلمانزاده اقدم ؛ الهه, اسماعیلی, جواد و احمدیان, وحید.(1404)، تاثیر نفوذ مدیریت و کمیته حسابرسی بر حسابرسان داخلی و ماهیت ضعف کنترل‌های داخلی بر ارزیابی حسابرسان داخلی. پژوهش های تجربی حسابداری, 15(2)، صص38-55.
نیکبخت, محمدرضا؛ منتی, وحید؛ رضایی, ذبیح الله و رحمانی, علی. (1397)،کیفیت حسابرسی داخلی در ایران: چالش‌ها و موانع. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت, 7(27), صص 1-28.
نیکخواه آزاد, علی ، قناد, حمیدرضا . (1376). عوامل عدم توسعه و روشهای ارتقاء حسابرسی داخلی در ایران. بررسی‌‌های حسابداری و حسابرسی, 6(1), صص35-59
دوره 10، شماره 19
فروردین 1404
صفحه 379-417

  • تاریخ دریافت 13 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 23 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 16 اردیبهشت 1405