دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تعاملات کلامی در فرایند رسیدگی مالیاتی: رویکرد زبان شناسی اجتماعی در خصوص ارتباط حسابرسان سازمان امور مالیاتی با مشاوران رسمی مالیاتی

نویسنده
استادیار، گروه مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
چکیده
پژوهش حاضر باهدف تحلیل تعاملات کلامی در فرایند رسیدگی مالیاتی و در چارچوب زبان‌شناسی اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش حاضر کیفی، ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و روش تحلیل داده‌ها، تحلیل محتوا بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را 24 نفر از مشاوران عضو جامعه مشاوران رسمی مالیاتی فعال در سال 1403تشکیل داده­اند. نمونه آماری پژوهش حاضر به روش هدفمند به شیوه گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری بوده است. اشباع نظری در مصاحبه 19 حاصل شده است. جهت اطمینان از حصول اشباع نظری مصاحبه ها تا نفر 24 ام هم ادامه یافته است. یافته ­ها نشان می دهد که عبارات مورد استفاده مشاوران زن باید بیشتر حاوی استنادات دقیق، اصطلاحات فنی و استدلال شفاف باشد تا توسط حسابرسان مالیاتی جدی گرفته شود. اعتماد به نفس مشاور، قدرت کلامی آنان را تقویت کرده و توانایی آنها را برای ایستادگی در برابر لحن تهدیدآمیز یا دستوری، بالا برده است. مشاوران مسن‌ تر اغلب با لحن محترمانه‌تری مواجه شده‌اند، حتی اگر محتوای صحبت مشابه باشد. در مقابل، مشاوران جوان‌تر مجبور به اثبات مکرر صلاحیت خود بودند. سطح تحصیلات دانشگاهی مشاوران نیز به آنان اعتبار گفتاری می‌دهد. حسابرس مالیاتی، ناخواسته بیشتر گوش می‌کند و قدرت اقناع مشاور افزایش می‌یابد. تسلط به زبان فنی مالیاتی می‌تواند تعاملات تقابلی را به گفت‌وگوی تعاملی تبدیل کند. این عامل نه‌تنها جایگاه حرفه‌ای مشاور را تثبیت می‌کند، بلکه به حسابرسان مالیاتی هم این امکان را می‌دهد که بدون تحقیر یا عقب‌نشینی، نظر خود را بازبینی نمایند. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که تعاملات کلامی در جلسات رسیدگی مالیاتی، محصول رابطه­ای پویا میان زبان، قدرت، ویژگی‌های اجتماعی و مهارت‌های فردی است. این روابط باعث می‌شوند تعاملات کلامی در جلسات مالیاتی، به فضایی بسیار حساس، روانی و گاه نابرابر تبدیل شود. فضایی که در آن هر واژه، لحن و مکث اثرگذار می­باشد
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Verbal Interactions in the Tax Assessment Process: A Sociolinguistic Approach to the Communication between Tax Organization Auditors and Certified Tax Consultants

نویسنده English

oktay yamrali
Assistant Professor, Department of Management, Economics and accounting, Payame Noor University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
چکیده English

This study aims to analyze verbal interactions within the tax assessment process through the lens of sociolinguistics. Employing a qualitative methodology, data were collected via semi-structured interviews, and the data analysis was conducted using content analysis. The statistical population consisted of 24 certified tax consultants who were active members of the Iranian Association of Certified Tax Consultants in 2024. Participants were selected through purposive sampling using the snowball technique, and interviews continued until theoretical saturation was achieved, which occurred at the 19th participant. However, to ensure the reliability of this saturation, interviews were continued up to the 24th participant.The findings indicate that female consultants must often use more precise references, technical terminology, and well-structured arguments to be taken seriously by tax auditors. The consultants' self-confidence was found to enhance their verbal authority and their ability to resist intimidating or commanding tones. Older consultants were generally addressed with more respect, even when the content of their speech was similar to that of younger counterparts. In contrast, younger consultants felt compelled to repeatedly prove their competence. Moreover, higher academic qualifications contributed to the consultants’ verbal credibility, leading auditors to listen more attentively and increasing the consultants’ persuasive power. Mastery of technical tax language was shown to transform confrontational exchanges into constructive dialogues. This linguistic competence not only reinforced the consultant’s professional standing but also enabled auditors to reconsider their positions without feeling disrespected or defeated. The analysis reveals that verbal interactions in tax assessment meetings are shaped by a dynamic interplay of language, power, social attributes, and individual communicative skills. These interactions often create a highly sensitive, psychological, and occasionally asymmetrical environment, where every word, tone, and pause carries significant impact.

کلیدواژه‌ها English

Sociolinguistics
Spoken Interaction
Tax Auditors
Certified Tax Advisors
Tax Audit
آذرپرند، سهراب. (1398)، تغییرات راهبرد زبانی خطاب بر اساس نظریه ادب براون و لوینسون بین استادان و دانشجویان ایرانی مطالعه موردی: دانشگاه تهران، فصلنامه زبان‌شناسی اجتماعی، سال دوم، شماره 2، صص 73-98.
آغاز، عسل؛ دهقان سلماسی، سروش. (1402). ترس دانشجویان از ارتباطات کلامی در کلاس-های آنلاین: بررسی نقش ارزش های فرهنگی و ویژگی‌های شخصیتی، فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، سال هجدهم، شماره 69، صص27-54.
اکبری، فرشته؛ صداقت، مستوره؛ ایزدی، مهشید. (1399)، رابطه بین سبک‌های مقابله‌ای و پذیرش اجتماعی با مهارت‌های ارتباط کلامی زنان خانه‌دار شهر تهران، فصلنامه ایده-های نوین روان‌شناسی، سال هفتم، شماره 11، صص ۱-۸.
باغبانی، غزل؛ کرم‌پور، فاطمه. (1396)، بررسی چگونگی رابطه بین شاخص قدرت و پدیده‌ی ادب زبانی در روند بازجویی به لحاظ زبان‌شناختی: رویکردی گفتمانی و حقوقی، نشریه پژوهشهای زبانی، سال دوم، صص 1-20.
بشیر نژاد، حسن. (1397)، بررسی راهبردهای ارتباط کلامی در گفتمان استاد – دانشجو، زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، سال دهم، شماره 19، صص 119-151.
خانیان، حمید. (1402)، ساختار ارتباط کلامی جامعه امروزی ایران، فصلنامه پژوهش‌های ایران‌شناسی، سال سیزدهم، شماره 2،صص 37-52.
خواجوی، شکراله؛ صالحی، تابنده؛ کرمشاهی، بهنام. (1403)، تدوین الگوی مفهومی بالا بودن استرس در حسابرسی و راهبردهای کاهش آن: رویکرد داده‌بنیاد در فراترکیب، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال نهم، شماره 18، صص۱۲۵-۱۷۶.
رجبلو، علی؛ علیخانی، زهرا. (1394)، بررسی جامعه‌شناختی گفتار عامیانه در خرده‌فرهنگ جوانان، مجله جامعه‌شناسی ایران، سال دوم، صص 73-106.
زائری، عظیمه؛ ‌آقاگل‌‌زاده، فردوس؛ عامری، حیات. (1396)، توصیف و تحلیل شیوه‌‌های زبانی و فرازبانی وکلا جهت اقناع در دادگاه‌های علنی ایران: تحلیل گفتمان دادگاه کیفری، دو ماهنامۀ جستارهای زبانی، شال هشتم، شماره 5، صص 139- 158.
سبهانی، ثریا؛ گرجیان، بهمن؛ محمودی، خلیل؛ ویسی، الخاص. (1401)، شناسایی هویت نوشتاری و گفتاری متهمان در دادگاه از منظر زبان‌‌شناسی حقوقی، مجله پژوهش-های حقوق جزا و جرم‌‌شناسی، سال دهم، شماره 20، صص 289-316.
شفیعی، سید روح‌الله؛ گرجیان، بهمن؛ پیمان، شهرام. (1403)، تحلیل کنش‌های گفتاری قاضی و متهم در دادگاه‌های کیفری بر مبنای رویکرد سرل، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم شناسی، سال دوازدهم، شماره 24، صص 129-156.
عباس‌زاده، فرنگیس؛ گرجیان، بهمن؛ ویسی، الخاص؛ معماری، مهران. (1400)، تجزیه‌وتحلیل هنجارهای زبانی گفتمان در محاکم کیفری بر اساس نظریه مک منامین: مطالعه موردی در دادگاه کرباسچی، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، سال نهم، شماره 18، صص 407-433.
عرب نژاد، فائزه؛ خوزین، علی؛ معطوفی، علیرضا؛ گرکز، منصور. (1403)، ارائه الگوی رفتار غیرقیم‌مآبانه برخی حسابرسان در ایران با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال نهم، شماره 17، صص:۴۰۹-۴۴۶.
عسگری، متین؛ رحیمی، سجاد. (1392)، تحلیل گفتمان حقوقی: واکاوی نقش کارگفت در بافت حقوقی، مجله جستارهای زبانی، سال چهارم، شماره 4، صص 151-172.
گرجیان، بهمن؛ ویسی، الخاص؛ سبهانی، ثریا. (1403)، تحلیل کاربردشناختی گفتمان دادگاه کیفری در ایران بر مبنای اصول همکاری گرایس، پژوهش‌های حقوقی، سال بیست و پنجم، شماره 66.
فتح الهی، افشار؛ حاجی مینه، رحمت. (1402). تحلیل ماهیت اختلافات آمریکا و چین در سازمان تجارت جهانی: حقوقی- تجاری یا سیاسی- امنیتی. پژوهش های روابط بین الملل، سال سیزدهم، شماره 2، صص 83-105.
مداح شورچه، الهه؛ زندی، بهمن؛ روشن، بلقیس؛ کریمی فیروزجایی، علی. (1402)، بررسی تعاملات کلامی قضات با وکلا در شهر مشهد از دیدگاه زبان‌شناسی اجتماعی حقوقی، فصلنامه علمی - پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی، سال ششم، شماره 3، صص 1-15.
مؤمنی، نگار. (1389)، زبان‌شناسی قانونی: بررسی شهادت در دادگاه با توجه به ویژگی‌های زبانی، مجله کارآگاه، سال دهم، شماره 3، صص 60-83.
نجفی، پریسا؛ حق‌‌بین، فریده. (1399)، راهبردهای کلامی در تعامل بازجویی(جستاری در گفتمان‌‌کاوی قضایی)، مجلۀ جستارهای زبانی، سال یازدهم، شماره 4، صص391-418.
دوره 10، شماره 19
فروردین 1404
صفحه 419-441

  • تاریخ دریافت 26 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 16 اردیبهشت 1405