دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

سناریونگاری هویت حرفه ای حسابداران در عصر دیجیتالی شدن

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. Salarimohammad1363@gmail.com
2 استادیار گروه حسابداری، واحد یزد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، یزد ، ایران.(نویسنده مسئول).
3 دانشیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. Taftiyan@iauyazd.ac.ir
10.22034/aapc.2026.3591
چکیده
فناوری به‌ سرعت در حال تکامل است و این شرایط منجر به تغییر محیط کسب و کارها ازجمله در حسابداری گردیده است. دیجیتالی شدن حرفه چالش‌های متفاوتی را برای حسابداران ایجاد می‌کند که شناسایی و همگامی با آن‌ها بسیار مهم می‌باشد. این مطالعه باهدف ارائه سناریوهای ممکن در حرفه حسابداری در صورت ادامه روند دیجیتالی شدن انجام‌شده است. این پژوهش از رویکرد سناریونویسی بهره می‌گیرد، در ابتدا با استفاده از اسناد کاوی و مطالعات کتابخانه‌ای، از بین مقالات علمی منتشرشده در این حوزه فهرست پیشران‌ها استخراج گردیده و در ادامه با استفاده از دلفی فازی، 34 پیشران اصلی با نظر خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی حسابداری که سابقه فعالیت در حوزه دیجیتالی شدن حرفه را دارا بودند، اولویت‌بندی و ارزیابی شدند. برای پایایی از ضریب کاپای فلیس بهره گرفته شد که نشان دهنده پایایی مطلوب پرسشنامه بود. به‌منظور بررسی اثرات متقابل در این پژوهش، از روش تحلیل اثرات متقاطع بهره گرفته شد. بدین منظور، پرسشنامه‌های مقایسات زوجی میان 41 نفر از خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی حسابداری توزیع گردیده و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار میک مک انجام می‌شود که منجر به ترسیم مدل ساختاری تفسیری هویت حرفه‌ای حسابداران در مواجهه با دیجیتالی شدن حرفه خواهد شد. همچنین، نمودار نفوذ قدرت-وابستگی، مدلی لایه‌ای از پیشران‌های مؤثر بر آینده هویت حرفه‌ای حسابداران در عصر دیجیتال شدن حرفه را آشکار می‌گردد و شناسایی عدم قطعیت‌ها بر مبنای تحلیل پیشران‌های کلیدی انجام می‌گردد. سه پیشران راهبردهای دیجیتال، پارادوکس دیجیتال و اکوسیستم حرفه‌ای با بالاترین درصد اجماع و کمترین مقدار همگرایی نظرات به‌عنوان نهایی‌ترین عوامل اثرگذار انتخاب‌شده‌اند. در ادامه، سناریوهای آینده با استفاده از روش‌های سناریو نگاری و تحلیل سازگاری طراحی گردیده است. بازه زمانی انجام این پژوهش سال 1403 بوده است. نتایج نشان می‌دهد دیجیتالی شدن درصورتی‌که به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند منجر به افزایش راهبردهای دیجیتال، پارادوکس دیجیتال و اکوسیستم حرفه‌ای در حرفه حسابداری شود. از یک‌ سو افزایش تحلیل احساسات می‌تواند به حسابداران کمک کند تا بهتر درک کنند که عموم مردم و ذینفعان چه احساسی نسبت به آینده حرفه حسابداری دارند از سوی دیگر همکاری حسابداران با متخصصان، مشتریان و سایر ذینفعان هموارتر می‌شود. این اطلاعات قادر است به حسابداران و سازمان‌های حرفه‌ای کمک کند تا استراتژی‌های مناسبی را برای مواجهه با چالش‌ها و بهره‌برداری از فرصت‌ها تدوین کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Scenario Planning Of The Professional Identity Of Accountants In The Era Of Digitalization

نویسندگان English

Mohammad Salari Abarghoei 1
Nasim Shahmoradi 2
Akram Taftiyan 3
1 PhD Candidate, Department of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran, salarimohammad1363@gmail.com
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran. (Corresponding Author)
3 Associate Professor,Department of Accounting,Yazd Branch,Islamic Azad University,Yazd, Iran, Taftiyan@iauyazd.ac.ir
چکیده English

Technology is evolving rapidly, and this has led to changes in the business environment, including accounting. The digitalization of the profession poses different challenges for accountants, which are very important to identify and keep up with. This study aims to present possible scenarios in the accounting profession if the digitalization process continues. This research uses a scenario-writing approach. Initially, a list of drivers was extracted from scientific articles published in this field using document mining and library studies. Then, using Fuzzy Delphi, 34 main drivers were prioritized and evaluated with the opinions of professional and academic accounting experts who had a history of working in the field of digitalization of the profession. In order to examine the mutual effects in this research, the cross-effects analysis method was used. For reliability, the Felice Kappa coefficient was used, which indicated the desirable reliability of the questionnaire. For this purpose, paired comparison questionnaires were distributed among 41 professional and academic accounting experts and data analysis was performed using MicMac software, which led to the drawing of an interpretive structural model of accountants' professional identity in the face of the digitalization of the profession. Also, the dependency power influence diagram reveals a layered model of drivers affecting the future of accountants' professional identity in the era of digitalization of the profession, and uncertainties are identified based on the analysis of key drivers. The three drivers of digital strategies, digital paradox, and professional ecosystem with the highest percentage of consensus and the lowest amount of convergence of opinions have been selected as the final most influential factors. Subsequently, future scenarios have been designed using scenario planning and compatibility analysis methods. The time frame of this research was 2025.The results show that digitalization, if properly managed, can lead to an increase in digital strategies, digital paradoxes, and professional ecosystems in the accounting profession. On the one hand, increased sentiment analysis can help accountants better understand how the public and stakeholders feel about the future of the accounting profession, and on the other hand, accountants' collaboration with professionals, clients, and other stakeholders will become smoother. This information can help accountants and professional organizations develop appropriate strategies to address challenges and exploit opportunities.

کلیدواژه‌ها English

Digitalization
Accounting
professional identity
future research
driving force
scenario writing
اسماعیلی کیا، غریبه؛ سبز علی پور، فرشاد؛ باقری زاده، منظر؛ امیدی، مهدی. (1400)، بررسی اثرات تحولات حسابداری بخش عمومی بر هویت حسابداران بخش عمومی با تمرکز بر نظریه شبکه کنشگران، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 18، شماره 72، صص 139-168.
اعتمادی، حسین؛ الهی، شعبان؛ آقائی، کامران حسن. (1385)، بررسی تأثیر فناوری اطلاعات بر ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، دوره، شماره 1، صص 2 -24.
تقوی، سید روح‌الله؛ فخاری، حسین. (1403)، آینده‌پژوهی فناوری‌های نوظهور در حرفه حسابرسی مالی ایران: تحلیل سناریو مبتنی بر روش دلفی، پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، شماره 4، دوره 16، صص 92-123.
تقیلو، علی‌اکبر؛ سلطانی، ناصر؛ آفتاب، احمد. (1395)، پیشران‌های توسعه روستاهای ایران. آمایش فضا و ژئوماتیک، دوره ۲۰، شماره ۴، صص ۱-۲۸.
ثابتی بیلندی، حجت؛ فاضلی، نقی؛ فغانی ماکرانی، خسرو. (1402)، طراحی مدل عوامل اثرگذار بر کیفیت حسابرسی و هویت حرفه‌ای حسابرسان عضو جامعه حسابداران رسمی به روش داده بنیاد، نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دوره 12، شماره 42، صص ۴۰۷-۴۱۳.
ثقفی، علی؛ جمالیان پور، مظفر. (1397)، بلاکچین و آیندهٔ حسابداری و حسابرسی، ماهنامه حسابدار، شماره ۴.
خدایی میدانشاه، محسن؛ مالکی نژاد، پوریا. (1398)، بررسی تحلیلی مدیریت کیفیت زنجیره تأمین پایدار در صنعت محصولات کنجدی، فصلنامه مدیریت استاندارد و کیفیت، شماره 2، صص 34-45.
دانایی‌فرد، حسن؛ الوانی، سید مهدی؛ آذر، عادل. (1383)، روش‌شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع، انتشارات صفار، صص 11-12.
رؤیایی، رمضانعلی؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ جباری، حسین. (1388)، تأثیر فرهنگ بر استنباط اخلاقی دانشجویان حسابداری، مدیریت فرهنگی، شماره 3، دوره 5، صص 85-101.
رؤیایی، رمضانعلی؛ کدخدایی الیاری، مژده. (1397)، زمینه‌های بروز معضلات اخلاقی در حرفهٔ حسابداری و راهکارهای مقابله با آن‌ها، نشریهٔ انجمن حسابداران خبرهٔ ایران، شماره 313.
سرلک، نرگس. (1387)، اخلاق حسابداری، فصل‌نامه اخلاق در علوم و فن‌آوری، دوره سوم، شماره 1 و 2، صص 71-83.
صابری نوقابی، علیرضا؛ معقول، علی؛ اکبری، احمد؛ جباری نوقانی، مهدی. (1399)، آینده‌پژوهی مطالعات مدیریت آموزشی با الگو گیری از روش سناریو پردازی و مدل شبکهٔ جهانی کسب‌وکار (GBN)، مجله علوم روان‌شناختی، دوره ۱۹، شماره ۹۳، صص ۱۱۹۶-۱۱۸۵.
صدیقی عبدالمجید، ربانی طاها. سناریوهایی برای آینده جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۱۴۰۳; ۹ (۱۷): ۳۲۱-۳۶۱
صدیقی, عبدالمجید, ربانی, طاها و باباجانی, جعفر. (1402). شناسایی پیشران‌های مؤثر بر آینده جایگاه اجتماعی حرفه حسابرسی در ایران. حسابداری و منافع اجتماعی, 13(3), 1-36.
طرقه، سهیلا؛ رضایی، فرزین؛ کردستانی، غلامرضا. (1400)، الگوی ماهیت شناسی رفتار شهروندی حسابداری، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 12، صص 6-7.
عبدلی اباتری، زهرا؛ کمالی، احسان؛ رستمی، امین؛ آقایی چادگانی، آرزو. (1403)، آینده‌پژوهی حسابرسی از منظر فناوری اطلاعات، تغییر ارتباط حسابرس و مشتری و تغییر مفهوم حسابرسی، پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، دوره 4، شماره 16، صص 66-91.
عضدی، زهرا؛ معین‌الدین، محمود؛ شاه مرادی، نسیم. (1402)، مروری بر مقالات بین‌المللی پیرامون نقش اخلاق در مسیر پیشرفت حرفه‌ای حسابداران، مطالعات اخلاق و رفتار در حسابداری و حسابرسی، دوره 6، شماره 23، صص 121-142.
کاشانی پور محمد، فتحی محمدرضا، فرجی امید، رحمانی محمد. (1399)، آینده‌پژوهی گزارشگری پایداری با به‌کارگیری رویکرد سناریونویسی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ۵، شماره 10، صص ۶۹-۱۰۱.
محمدزاده سالطه، حیدر و لیثی، علیرضا. (1398). آینده حرفه حسابداری در بخش عمومی با روش تحلیل سناریو، حسابداری دولتی، شماره 5، دوره 2، صص 109-120.
محمدی نوره، شاکر؛ رحیمیان، نظام‌الدین؛ احمدی دهرشید، جمیل. (1400)، بررسی تأثیر دیجیتالی شدن بر حسابرسان مستقل و مؤسسات حسابرسی در ایران، پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، شماره 1، دوره 3، صص 150-176.
محمودخانی، مهناز؛ رحمانی، علی؛ همایون، سعید و نیاکان، لیلی. (1401). وضعیت افشای ابعاد زیست‌محیطی، حسابداری و منافع اجتماعی. اجتماعی و راهبری در صنعت بیمه ایران، شماره 4، صص 1-32.
نادری بنی، محمود؛ ابراهیم‌زاده پزشکی، رضا؛ ابوالقاسمی، مهدی؛ مالکی نژاد، پوریا. (1396)، طراحی مدل مفهومی دستیابی به کارآفرینی سازمانی با رویکرد تلفیقی تحلیل سلسله مراتبی فازی میخایلوف و مدلیابی ساختاری تفسیری (موردمطالعه: سازمان ورزش و جوانان استان یزد)، فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت ورزشی، شماره 6، صص 127-139.
نامور، فهیمه؛ حاجی پور، خلیل؛ شبانی، امیرحسین؛ محمدی، محمود. (1401)، شناسایی عوامل مؤثر بر فرآیند تنظیم مجدد زمین در بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: شهر شیراز)، فصلنامه مطالعات شهری، دوره 11، شماره 43، صص 65-76.
یزدانی، شهرام؛ صادقی اول شهر، هما؛ افشار، لیلا. (1399)، مروری نقادانه بر مدل‌های جامعه‌پذیری حرفه‌ای دانشجویان علوم پزشکی، نشریه پرستاری ایران، دوره 33، شماره 126، صص ۸۲-۱۰۲.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 31 شهریور 1405