دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

شناسایی ابعاد و شاخص‌های موثر بر تقلب مدیران در گزارشگری مالی بر مبنای تئوری شش ضلعی تقلب: کاربست فراترکیب

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (ziba.abdollahi24@gmail.com)
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (h.didar@urmia.ac.ir)
4 استاد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران (rahmani@alzahra.ac.ir)
10.22034/aapc.2026.3593
چکیده
امروزه اعمال رویه­های موثر برای کنترل بر کارگذاران براساس تئوری نمایندگی ضروری است. با این بیان هدف پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد و شاخص­های موثر بر تقلب مدیران در گزارشگری مالی با رویکرد تئوری شش ضلعی تقلب می­باشد. به این ترتیب با بهره­گیری از روش فراترکیب و الگوی سندلواسکی و باروسو که شامل گام­های هفتگانه­ای است، 198 پژوهش منتشر شده در مجلات معتبر داخلی و خارجی را در بازه زمانی 1397 تا 1403 شمسی و 2015 تا 2025 میلادی مورد بررسی قرار داده است. با تحلیل محتوای این پژوهش­ها، کدهای مربوطه و سنجش میزان اهمیت و اولویت هر یک با استفاده از ابزار پرسشنامه و نظر سنجی از 15 نفر از خبرگان و اساتید حرفه­ای و با استفاده از روش آنتروپی شانون تعیین شد. در این پژوهش، 6 مقوله اصلی (انگیزه، فرصت، توانایی، توجیه، تکبر و تبانی)، 19 مقوله فرعی، 38 مفهوم و 158 کد استخراج گردیده است. نتایج تکنیک آنتروپی شانون نشان می­دهد که عامل توجیه (کیفیت موسسات حسابرسی، کاهش کیفیت حسابرسی و تغییر حسابرس برای پنهان کردن تقلب)، توانایی (تحصیلات مدیران و جاگزینی مدیران با مدیران با صلاحیت­تر)، انگیزه (رشد کمتر دارایی‌ها و مالکیت نهادی خرد و عمده)، تکبر (تصاویر مکرر مدیرعامل) و تبانی (حق­الزحمه حسابرس) به ترتیب مهمترین شاخص­های موثر بر تقلب مدیران در گزارشگری مالی هستند. یافته­های این پژوهش مبنای نظری و شواهد صریحی را برای اطلاع‌رسانی به ارزیابی‌های سیاست‌گذاری و بررسی‌های مربوط به ابعاد و شاخص­های موثر بر تقلب مدیران در گزارشگری مالی فراهم می­کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying The Dimensions And Indicators Affecting Managers' Fraud In Financial Reporting Based On The Hexagon Theory Of Fraud: A Meta-Synthesis

نویسندگان English

ziba abdollahi 1
parviz piri 2
hamzeh didar 3
ali rahmani 4
1 Ph.D Student of Accounting, Faculty of Economics and management, Urmia University, Urmia, Iran (z.abdollahi@urmia.ac.ir)
2 Associate Professor of Accounting, Faculty of Economics and management, Urmia University, Urmia, Iran (Corresponding Author)
3 Associate Professor of Accounting, Faculty of Economics and management, Urmia University, Urmia, Iran (h.didar@urmia.ac.ir)
4 Professor of Accounting, Faculty of Social and Economic Sciences, Alzahra University, Tehran, Iran (rahmani@alzahra.ac.ir)
چکیده English

Today, it is necessary to apply effective procedures to control employees based on agency theory. With this statement, The aim of the present research is to identify the dimensions and indicators affecting managerial fraud in financial reporting based on the hexagonal theory of fraud. Thus, using the meta-synthesis method and the Sandelowski and Barroso model, which includes seven steps, 198 studies published in reputable domestic and foreign journals were examined in the period from 1397 to 1403 AH and from 2015 to 2025 AD. By analyzing the content of these studies, the relevant codes, and measuring the importance and priority of each using a questionnaire and survey of 15 experts and professional professors and using the Shannon entropy method, 6 main categories (pressure, opportunity, ability, justification, arrogance, and collusion), 19 subcategories, 38 concepts, and 158 codes were extracted. The results of the Shannon entropy technique indicate that the justification factor (quality of auditing firms, reduced audit quality, and changing auditors to conceal fraud), ability (education of managers and replacing managers with more qualified ones), motivation (lower asset growth and institutional ownership), arrogance (frequent images of the CEO), and collusion (auditor remuneration) are the most significant indicators affecting managerial fraud in financial reporting. The findings of this research provide a comprehensive theoretical basis and explicit evidence for informing policy evaluations and investigations related to the dimensions and indicators affecting managerial fraud in financial reporting.

کلیدواژه‌ها English

Hexagon Theory Of Fraud
Pentagon Theory Of Fraud Fraudulent Financial Reporting
Metasynthesis
پسندیده فرد، فایزه؛ وادی زاده، کاظم؛ سپاسی، سحر. (1399). شناسایی عوامل مؤثر بر دیدگاه حسابداران، حسابداری ارزشی و رفتاری، سال سوم، شماره6: 105-135
دیانتی دیلمی، زهرا. (1398). روش تحقیق کمی و کیفی در حسابداری، تهران، انتشارات عدالت نوین
رضایی پینه نوئی، یاسر؛ عبداللهی، احمد. (1398). قابلیت مقایسه صورت‌های مالی و احتمال گزارشگری مالی متقلبانه، پژوهش‌های حسابداری مالی، شماره یازدهم، شماره دوم، پیاپی 40: 89-104
ساریخانی، مهدی؛ ایزدی نیا، ناصر؛ دائی کریم زاده، سعید. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر قصد گزارشگری تقلب با استفاده از مثلث تقلب و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده: از دیدگاه حسابداران، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره 6: ۱۰۵-۱۳۵
ستایش، محمدحسین؛ رضا، منفرد. (1402). گزارشگری مالی متقلبانه از دیدگاه نظریه پنج ضلعی تقلب، پژوهش‌های کاربردی در حسابداری مالی، دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 22: 267-300
فیضی زاده، احمد. (1399). شناسایی و اولویت بندی روش‌های تقلب در صورت‌های مالی از دیدگاه حسابرسان، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 9: 1-8
ملکی کاکلر، حسن؛ بحری ثالث، جمال؛ جبارزاده کنگرلویی، سعید؛ اشتاب، علی؛ کاظمی، توحید؛ (۱۴۰۰). ارائه مدل توسعه یافته پنج‌ضلعی تقلب در گزارشگری مالی با تاکید بر ساختار کنترل‌های داخلی، دانش حسابرسی، سال 21. شماره 84: 79-56
نجات بخش، زهرا؛ سروری، فرید، نعمتی، زهرا. (1400). بررسی شاخص‌های تقلب در صورت-های مالی،هشتمین کنفرانس بین المللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب و کار.
نمازی، محمد؛ و حسینی نیا، سمیه. (1398). تحلیل محتوای نظریه های تقلب مالی و ارائه فراالگوی چندبعدی تقلب، دانش حسابداری مالی، سال 6 شماره 1: 1-36.
نیکبخت، محمدرضا؛ شیخ، محمدجواد. (1383). بررسی تاثیر شاخص‌های تقلب بالقوه مالی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 2، شماره 5: 61-94

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 10 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 10 خرداد 1405