دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تأثیر اخلاق تجاری بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان: نقش میانجی‌گری شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل گری انعطاف‌پذیری منابع انسانی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.ho.zangiabadi@aem.uk.ac.ir
2 استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران (نویسنده مسئول).
3 استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران. khodamipour@uk.ac.ir
چکیده
پایبندی به اصول اخلاقی، زیربنای توسعه پایدار حرفه حسابداری و حسابرسی به‌شمار می‌رود؛ زیرا با ارتقای کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری حرفه‌ای، کارکرد فنی این حرفه‌ها را بهبود داده و از طریق تقویت اعتماد عمومی، مشروعیت نهادی آن‌ها را استحکام می‌بخشد. در این راستا، اخلاق تجاری به‌عنوان چارچوبی محوری برای تبیین رفتار حرفه‌ای و استدلال اخلاقی اهمیت ویژه‌ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر اخلاق تجاری بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان، با درنظرگرفتن نقش میانجی شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل‌گر انعطاف‌پذیری منابع انسانی انجام شده است. مطالعه از نوع کاربردی و پیمایشی بوده و داده‌های ۳۳۷ حسابدار و ۲۵۳ حسابرس در سال ۱۴۰۳ گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS تحلیل گردیده است. نتایج نشان می‌دهد اخلاق تجاری به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم موجب تقویت استدلال اخلاقی در هر دو گروه می‌شود. اثر میانجی در حسابرسان از مسیر شجاعت اخلاقی و در حسابداران از طریق مهار گرایش‌های ماکیاولیستی بروز می‌یابد. همچنین، انعطاف‌پذیری منابع انسانی شدت این اثر را در هر دو گروه افزایش می‌دهد. در مجموع، نتایج پژوهش بر ضرورت توجه هم‌زمان به سازوکارهای فردی و بسترهای سازمانی در طراحی سیاست‌های اخلاق‌محور و مدیریت منابع انسانی در شرکت‌ها و مؤسسات حسابرسی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Business Ethics on the Moral Reasoning Ability of Accountants and Auditors with the Mediating Role of Moral Courage and Machiavellianism and the Moderating Role of Human Resource Flexibility

نویسندگان English

Hojatollah Zangiabadi 1
Omid Pourheidari 2
Ahmad Khodamipour 3
1 PhD student of Accounting, Faculty of Management and Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran. ho.zangiabadi@aem.uk.ac.ir
2 Professor of Accounting, Faculty of Management and Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran. (Corresponding Auther)
3 Professor of Accounting, Faculty of Management and Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran. khodamipour@uk.ac.ir
چکیده English

Adherence to ethical principles is a core driver of the sustainable development of the accounting and auditing professions, enhancing professional judgment and decision making while strengthening institutional legitimacy through public trust. Within this framework, individual-level business ethics provides a key lens for understanding professional behavior and ethical reasoning. This study examines the influence of business ethics on accountants’ and auditors’ ethical reasoning, incorporating the mediating effects of moral courage and Machiavellianism and the moderating role of human resource flexibility. Using an applied, survey-based design, data were collected in 2024 from 337 accountants and 253 auditors and analyzed using structural equation modeling via SmartPLS. The findings show that business ethics enhances ethical reasoning both directly and indirectly across both professions. For auditors, the indirect effect operates primarily through moral courage, whereas for accountants it functions mainly through reduced Machiavellian tendencies. Moreover, human resource flexibility strengthens the positive relationship between business ethics and ethical reasoning in both groups. Overall, the results underscore the importance of integrating individual moral mechanisms and organizational enablers in developing ethics-based policies and human resource management practices within companies and audit firms.

کلیدواژه‌ها English

Business Ethics
Moral reasoning ability
Moral courage
machiavellianism
Human resource flexibility
انجم شعاع، محمد رئوف؛ حسینچاری، مسعود؛ لطیفیان، مرتضی و خرمایی، فرهاد. (1396). رابطه هوش عمومی و استدلال اخلاقی: نقش واسطه‎ گری ابعاد هویت اخلاقی، مطالعات روانشناسی تربیتی، سال چهاردهم، شماره 27، صص 63-86.
انصاری، مهدیه؛ بنی مهد، بهمن؛ حسینی، حسین. (1400)، رابطه میان ماکیاولیسم و عملکرد شغلی حسابرسان، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال دهم، شماره 37، صص 43-58.
حبیبی، آرش؛ کلاهی، بهاره. (1401)، مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی. تهران: جهاد دانشگاهی، چاپ دوم.
حسین‌زاده، امیر؛ عبدی، رسول؛ پاک مرام، عسگر؛ رضایی، نادر. (1401)، الگوی تصمیم‌گیری اخلاقی حسابداری، اخلاق در علوم و فناوری، شماره 17، صص 152-۱۸۰.
رجب دری، حسین؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ سالاری، حجت‌الله؛ امیری، علی. (1401)، رابطه نظریه های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان، قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری و حسابرسی، سال یکم، شماره 1، صص 113-142.
رهنمای رودپشتی، فریدون؛ یزدانی، شهره. (1388)، کاربرد تئوری های روانشناسی در حسابداری، پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی، شماره 4، صص 1-26.
زنگی‌آبادی، مصطفی؛ نصیر زاده، فرزانه. (1401)، تأثیر سبک رهبری اخلاقی بر کاهش ابعاد شخصیت تاریک افراد درگیر در مدیریت سود، مجله دانش حسابداری، سال سیزدهم، شماره 4، صص 49-67.
سیدنقوی، میرعلی؛ حقیقی کفاش، مهدی؛ نجفی کلیانی، وحید. (1391)، انعطاف‌پذیری منابع انسانی و عملکرد سازمان در صنعت بیمه. مطالعات مدیریت بهبود و تحول، سال بیست و دوم، شماره 67، صص 129-153.
شاد، ساعد؛ زینالی، مهدی؛ محمدی، احمد؛ بادآورنهندی، یونس. (1401)، طراحی الگویی برای بهبود اخلاق با تأکید بر کاهش رفتارهای انحرافی در محیط کار حسابرسی، مطالعات اخلاق و رفتار در حسابداری و حسابرسی، سال چهارم، شماره 1، صص 7-34.
شمس بیدهندی، محمدرضا؛ بمانی محمدآبادی، مجید؛ رفاهی بخش، سمانه. (1403)، بررسی تأثیر ماکیاولیسم بر رفتارهای ناکارآمد حسابرسی. دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، سال نهم، شماره 17، صص 225-246.
فشنگچی، پروانه؛ رنجبر نوشری، فرزانه. (1399)، رابطه انعطاف پذیری روان‌شناختی، تیپ شخصیتی D و حمایت اجتماعی ادراک‌شده با تنیدگی شغلی در پرستاران، نشریه روان پرستاری، سال هشتم، شماره 1، صص 39-48.
گودرزی، فاطمه؛ دانشفرد، کرم الله؛ طاهری گودرزی، حجت؛ عباس زاده سهرون، یدالله. (1401)، طراحی مدل انعطاف پذیری منابع انسانی: مطالعه ای در سازمان های دولتی استان لرستان، نشریه علمی پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، سال چهاردهم، شماره 47، صص 101-133.
مخابر، مهرناز؛ معین الدین، محمود؛ دهقانی اشکذری، منصور. (1400)، تأثیر ماکیاولیسم گرایی دانشجویان حسابداری بر اعتقاد آن‌ها به لزوم رعایت مصادیق مسئولیت‌پذیری اجتماعی در شرکت‌ها، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علم و هنر.
معنوی پور، داوود. (1391)، ساخت مقیاس سنجش رشد اخلاقی برای دانش آموزان، فصلنامه اندیشه های تازه در علوم تربیتی، سال چهارم، شماره 7، صص 96-90.
هرندی، سارا؛ پورحیدری، امید و خدامی پور، احمد. (1404)، اثر سرمایه روانشناختی بر قضاوت و تصمیم‌گیری حسابرسان داخلی با توجه به نقش شجاعت اخلاقی و رضایت شغلی. مجله دانش حسابداری (پذیرفته‌شده برای انتشار)
یوسفی شارمی، میر امید؛ مرادزاده فرد، مهدی؛ بنی مهد، بهمن و همتی، بهرام. (1403)، روابط میان ماکیاولیسم، سلطه اجتماعی و نگرانی اخلاقی: شواهدی از حرفه حسابرسی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال پانزدهم، شماره 58، 103-111.
دوره 10، شماره 20
شهریور 1404
صفحه 55-117

  • تاریخ دریافت 13 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 10 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 10 خرداد 1405