دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تبیین سناریوهای فراروی خدمات اطمینان‌بخش حسابرسی در کسب‌وکارهای دیجیتال با تأکید بر سوگیریهای اخلاقی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ،گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. z.shahimpormehr@iau.ac.ir
2 استادیار ،گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.(نویسنده مسئول)
3 استادیار ، گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.Mohsen.archin @iau.ac.ir
چکیده
گسترش سریع کسب‌وکارهای دیجیتال، ماهیت فعالیت واحدهای اقتصادی و خدمات اطمینان‌بخش حسابرسی را دگرگون ساخته است. در این میان، سوگیری‌های اخلاقی به‌عنوان عاملی تعیین‌کننده در کیفیت، اعتبار و اثربخشی خدمات حسابرسی، اهمیت فزاینده‌ای یافته‌اند. هدف این پژوهش کاربردی، تبیین سناریوهای پیشروی خدمات اطمینان‌بخش حسابرسی در محیط کسب‌وکارهای دیجیتال با تأکید بر سوگیری اخلاقی است. پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای MicMac و Scenario Wizard انجام شد. نتایج به شناسایی متغیرهای کلیدی اثرگذار بر آینده حسابرسی انجامید که از جمله آن‌ها می‌توان به توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، سیستم‌های حسابرسی هوشمند، چالش‌های امنیت سایبری، سازگاری چارچوب‌های اخلاقی با فناوری‌های نوین، پایبندی به ارزش‌هایی چون صداقت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری، و مهارت‌های فناورانه حسابرسان اشاره کرد. بر اساس این متغیرها، پنج سناریوی محتمل تدوین شد که سناریوهای مطلوب و بحرانی بیشترین احتمال وقوع را داشتند. سناریوی مطلوب بیانگر آینده‌ای شفاف، اخلاق‌مدار و فناورانه است، درحالی‌که سناریوی بحرانی نشان‌دهنده تضعیف اعتماد و افزایش بی‌ضابطگی در این حوزه است. نوآوری پژوهش در تلفیق هم‌زمان سه نظریه (گسست اخلاقی، شدت اخلاقی و جهت‌گیری اخلاقی) در بستر دیجیتال و کاربست سناریونگاری به‌جای رویکردهای خطی برای ترسیم آینده‌های محتمل است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the scenarios ahead of audit assurance services in digital businesses with an emphasis on ethical bias

نویسندگان English

ziyaaddin shahimpormehr 1
hosna ghahramani 2
mohsen archin 3
1 Ph.D. Student, Departement of Accounting, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. z.shahimpormehr@iau.ac.ir
2 Assistant Professor,Departement of Accounting, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran . (Corresponding Author)
3 Assistant Professor,Departement of Accounting, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. Mohsen.archin @iau.ac.ir
چکیده English

The rapid expansion of digital businesses has fundamentally changed the nature of economic entities and audit assurance services. Ethical biases have become increasingly important as a determining factor in the quality, credibility, and effectiveness of audit services. The aim of this applied research is to explain the scenarios for audit assurance services in the digital business environment with an emphasis on ethical bias. The research was conducted with a descriptive-analytical approach and data were collected through library and field studies. Data analysis was carried out using MicMac and Scenario Wizard software. The results led to the identification of key variables affecting the future of auditing, including the development of information and communication technology infrastructure, smart audit systems, cybersecurity challenges, the compatibility of ethical frameworks with new technologies, adherence to ethical values such as honesty, transparency, and accountability, and auditors' technological skills. Based on these variables, five possible scenarios were developed, of which the favorable and critical scenarios were the most likely to occur. The favorable scenario represents a transparent, ethical, and technological future for the auditing profession, while the critical scenario represents a weakening of trust and increased irregularity in this area. The innovation of this research lies in the simultaneous integration of three theories (moral disengagement, moral intensity, and ethical orientation) in a digital context and the application of scenario planning instead of linear approaches to outline possible futures.

کلیدواژه‌ها English

Digital business
ethical bias
auditing
futures
حمزه، رامشه. (۲۰۲۳)، حسابرسی در عصر دیجیتال، کاربست روش‌های دلفی فازی و ماباک در ایران، نشریه پژوهش‌های حسابداری مالی، سال پانزدهم، شماره ۳، صص ۷۵ - ۱۰۲.
نادری‌پور، مریم؛ پورحیدری، امید؛ تائبی‌نقندری، امیرحسین. (۱۴۰۴)، تأثیر هوش اخلاقی و شدت آن بر تصمیم‌گیری اخلاقی با تأکید بر نقش عینیت حسابرس، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، جلد ۱۴، شماره ۵۶، صص ۱۶۷ - ۱۸۱.
سپاسی، سحر؛ انواری رستمی، علی‌اصغر؛ مسعودی ،علی. (1395)، بررسی رابطه میان اظهار نظر حسابرسان با زمان بندی افشاء صورت های مالی.
عبدلی اباتری، زهرا ؛ کمالی،احسان ؛ رستمی،امین؛ آقایی چادگانی، آرزو . (1403)، پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، سال چهارم، شماره شانزدهم، پاییز 1403، صص 66-91.
ذبیح‌زاده، عبدالله و مولایی، محمد اسماعیل. (2023)، تاثیر ارتباط کیفیت گزارشگری مالی برتصمیم گیری مدیران در شرکتها. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری, دوره 7، شماره 24، بهار 1402 ،صص 18-33.
بختیاری، مسعود و برهانی، سید عباس. (1404)، بررسی امکان‌سنجی فناوری بلاک‌چین در حوزه حسابداری و گزارشگری مالی. نشریه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، دوره چهاردهم، شماره 2،پیاپی54، صص ۱۳۳ - ۱۴۸.
بهرامیان، امیرحسین؛ رنجبر، محمدحسین؛ احمدی، فائق؛ عابدینی، بیژن. (1400)، آینده‌پژوهی حرفه حسابرسی با تأکید بر الزامات  IFRS و چرخه‌های تجاری، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی. سال 49 شماره 1، صص 133-154.
رفاهی بخش ، سمانه و محمدی ، مهدی.(1401) ،تاثیر ماکیاولیسم بر خشم اخلاقی حسابداران رسمی: مقایسه بخش دولتی و خصوصی ، دوفصلنامه حسابداری ارزشی ورفتاری، سال هفتم، شماره چهاردهم، پاییز و زمستان1401،صص223-250.
مدنی خانقاه، داور؛ پاک مرام، عسگر؛ عبدی، رسول؛ اقدم مزرعه، یعقوب. (1401)، بررسی تأثیر کیفیت گزارشگری مالی بر اطمینان جریان‌های نقدی در بازار سرمایه ایران. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، سال 11، شماره 39، صص 357-384.
رؤیایی، رمضانعلی؛ طالب نیا، قدرت الله؛ حساس یگانه، یحیی؛ جلیلی، صابر. (۱۳۹۲)، ادراک حسابرسان از رهبری مورداعتماد و فرهنگ اخلاق‌محور بر رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی. فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال ۷، شماره ۲۵، صفحات ۱ - ۲۰.
فروزش، رضا و مقدم، عبدالکریم. (1395)، بررسی نقش و جایگاه حسابرسی دیجیتال در سیستم حسابرسی. https://civilica.com/doc/541555
رهنمای رودپشتی، فریدون و همایونی راد، راحله. (1395)، تأثیر فناوری اطلاعات بر همگرایی حسابداری مدیریت و حسابداری مالی، مجله حسابداری مدیریت، سال نهم، شماره،30 صص 114-97.
فیل سرائی ، مهدی.(1402) ، بررسی تاثیر شفافیت نقش حسابرس بر کیفیت حسابرسی،تصمیمات غیر اخلاقی و عملکرد حسابرسی ، دوفصلنامه حسابداری ارزشی ورفتاری، سال هشتم، شماره شانزدهم، پاییز و زمستان1402، صص313-361.
قربانیان، محمد و سعیدی، پرویز. (1396)، حسابرسی دیجیتالی، https://civilica.com/doc/675010
محمدی، جمال و خوزین، علی.( 1396)، اولویت بندی عوامل مؤثر بر به کارگیری زبان  گزارشگری مالی توسعه پذیر(XBRL)  به روش AHP و تسهیل آن در امر حسابرسی. مجله دانش حسابرسی، سال هفدهم، شماره 69 ، صص261-231.
یعقوبی، صالح‌آبادی و پورزمانی، زهرا. (1401)، تحلیل رابطه هویت حرفه‌ای و جهت‌گیری اخلاقی با قضاوت اخلاقی حسابرسان مستقل. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، جلد ۱۷، شماره ۳، صفحات ۱۳۱ - ۱۳۸.
آفتاب، احمد. (۱۴۰۲)، رویکردها و روش‌های آینده پژوهی و سناریونگاری در برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای. نشریه جغرافیا و آینده پژوهی منطقه‌ای، 1(1).
شیروانی ناغانی، مسلم و محمدی، فاطمه. (۱۴۰۲)، ترسیم سناریوهای توسعه منابع انسانی صنعت بانکداری ایران با رویکرد تحلیل اثر متقابل در افق ۱۴۰۷. راهبرد، ۳۲(106).
علی، بخشی؛ پورمحمدی، رضا؛ قربانی،ناصر.(1399)، سناریونگاری نوآوری منطقه‌ای در کلانشهرتبریز با رویکرد آینده‌پژوهی. جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران) ،۲۱(78).
جامه‌داری، رضا؛ سپهری، پطرو؛ ایمان‌زاده،پیمان. (۲۰۲۳)، آینده‌پژوهی حرفه حسابرسی مستقل با تأکید بر تحول تجارت الکترونیک برای فعالیت‌های مالی و اقتصادی. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی، جلد ۱۲، شماره ۴۳، صفحات ۱۶۳ - ۱۹۱.
محمدی نوره، شاکر؛ رحیمیان، نظام الدین ؛ احمدی دهرشید، جمیل. (1400)، بررسی تأثیر دیجیتالی‌شدن بر حسابرسان مستقل و مؤسسات حسابرسی در ایران، مجله پژوهش‌های حسابرسی، تابستان 1400، شماره سوم 153، صص 153-181.
 عرب مازار یزدی، محمد و سپاسی، سحر. (1389)، کاربردهای شبکه عصبی مصنوعی در حسابرسی، دانش حسابرسی سال دهم پاییز 1389 شماره 40، صص 39-58.
آفتابی، زکیه؛ کاویانی راد، مراد؛ کاردان مقدم، حمید. (1404)، تبیین سناریوهای ناشی از منازعات اجتماعی آب محور عراق بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق. نشریه آب و توسعه پایدار، 12(2)، 61-76.
دوره 11، شماره 21
شهریور 1405
صفحه 179-241

  • تاریخ دریافت 13 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 17 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 10 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405