دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

نقش میانجی جاه‌طلبی در رابطه‌ی میان سه‌گانه‌ی تاریک شخصیت با قصد ارتکاب تقلب

نویسندگان
1 استاد حسابداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول)
2 کارشناسی‌ارشد حسابرسی، گروه حسابداری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. mahtabrashidi400@gmail.com
چکیده
تقلب‌های مالی که در اشکال مختلف اعمال غیراخلاقی از جمله فساد مالی، سوء‌استفاده از دارایی‌ها و تقلب در گزارشگری مالی رخ می‌دهد، ضمن خدشه‌دار کردن اعتبار یک شرکت، بازارهای مالی را با آسیب‌های جبران ناپذیر ناشی از دست رفتن اعتماد سرمایه‌گذاران رو به رو می‌سازد. لذا، درک علل وقوع این تقلب‌ها کلید طراحی کنترل‌های داخلی مؤثرتر و ایجاد فرهنگ سازمانی اخلاقی است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد وقوع تقلب با ویژگی‌های روانشناختی افراد ارتباط دارد؛ از اینرو، پژوهش حاضر با هدف درک عمیق‌تر ساز و کار ماکیاولیسم، خودشیفتگی، جامعه‌ستیزی و جاه‌طلبی با قصد ارتکاب تقلب حسابداران و مدیران در ایران صورت پذیرفته‌است. به این منظور، تعداد 386 پرسشنامه با روش نمونه‌گیری در دسترس و به صورت مقطعی در تابستان 1404 تجمیع و از طریق مدل‌یابی معادلات ساختاری جهت آزمون فرضیه‌های پژوهش به‌وسیله نرم‌افزار AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج، ضمن رد رابطه مستقیم میان خودشیفتگی و ماکیاولیسم با قصد ارتکاب تقلب و تأیید رابطه مستقیم جامعه‌ستیزی و جاه‌طلبی با قصد ارتکاب تقلب نشان می‌دهد میان خودشیفتگی، ماکیاولیسم و جامعه‌ستیزی با جاه‌طلبی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. علاوه بر آن، جاه‌طلبی رابطه میان خودشیفتگی، ماکیاولیسم و جامعه‌ستیزی با قصد ارتکاب تقلب را میانجی‌گری می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The mediating role of ambition in the relationship between the dark triad of personality with the fraud intention

نویسندگان English

Mahdi Moradi 1
Mahtab Rashidi 2
1 Professor of Accounting, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.(Corresponding Author)
2 MSc.in Auditing, Department of Accounting, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. mahtabrashidi400@gmail.com
چکیده English

Financial fraud, which occurs in various forms of unethical practices, such as financial corruption, asset misappropriation, and financial reporting fraud, not only damages a company's reputation but also causes irreparable damage to financial markets due to loss of investor confidence. Hence, understanding the causes of these frauds is the key to designing more effective internal controls and creating an ethical organizational culture. Research shows that the occurrence of fraud is contribute to the psychological characteristics of individuals.Thus, the present study aimed to gain a deeper understanding of the mechanism of Machiavellianism, narcissism, psychopathy, and ambition with the fraud intention in accountants and managers. For this purpose, 386 questionnaires were collected cross-sectionally in the summer of 2025 and analyzed through structural equation modeling to test the research hypotheses using AMOS software. The results, while rejecting the direct relationship between narcissism and Machiavellianism with fraud intention and confirming the direct relationship between psychopathy and ambition with fraud intention, show that there is a direct and Significant relationship between narcissism, Machiavellianism and psychopathy with ambition. In addition, ambition mediates the relationship between narcissism, Machiavellianism, and psychopathy with fraud intention.

کلیدواژه‌ها English

Fraud intention
Ambition
Machiavellianism
Narcissism
Psychopathy
The dark triad of personality
ابراهیمی، سید کاظم؛ بهرامی نسب، علی؛ گل ارضی، غلام‌حسین، پیوندی، سعیده.(1395)، حسابداران جنایی در جستجوی تقلب و پیش بینی بازده آتی سهام، دانش حسابرسی، دوره 16، شماره 64، صص ۶۳-۸۰.
ابراهیمیان، محمدرضا؛ ایزدی نیا، ناصر؛ امیری هادی.(1399)، ارائه مدلی به منظور پیش بینی احتمال تقلب در صورتهای مالی با استفاده از رگرسیون لوجستیک، دانش حسابرسی، دوره 20، شماره 79، صص 348-370.
ایمر، فرشید و گرکز، منصور.(۱۳۹۷)، بررسی رابطه بین سه گانه تاریک شخصیت و تصمیم گیری فرصت طلبانه مدیران مالی در حسابداری، پیشرفت‌های حسابداری، دوره 10، شماره ۱، صص ۲۷۳-۳۰۳.
برنا، محمدرضا؛ برادران حسن زاده، رسول؛ فضل زاده، علیرضا؛ باد آور نهندی، یونس.(۱۴۰۰)، تبیین ابعاد مفهوم، مصادیق و قرائن تقلب در صورت‌های‌مالی: بر اساس روش تحلیل مضمون (تم)، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 6، شماره ۱۲، صص ۳۷۳-۴۰۶.
بزرگ اصل، موسی؛ بهشور، اسحاق؛ احمدی پاک، فرشته.(۱۴۰۰)، خودشیفتگی مدیرعامل و ریسک تقلب در گزارشگری مالی با تأکید بر نقش حسابرسان و کمیته حسابرسی، مجله دانش حسابداری، دوره 12، شماره ۲، صص ۱۳۹-۱۵۵.
پسندیده فرد، فایزه؛ وادی زاده، کاظم؛ سپاسی، سحر.(۱۳۹۹)، شناسایی عوامل مؤثر بر گزارشگری مالی متقلبانه و نادرست با استفاده از روش فراترکیب، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 5، شماره ۹، صص ۳۰۱-۳۳۴.
پوریوسف، اعظم و ثقفی، مهدی.(1404)، مکعب تقلب و لحن غیرعادی مدیران، بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، دوره 32، شماره ۳،  صص 508-534.
حجازی، رضوان و مختاری نژاد، حمید رضا.(۱۳۹۶)، رابطه ساختار حاکمیت شرکتی با احتمال گزارشگری مالی متقلبانه، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 2، شماره ۳، صص ۳۳-۶۰.
حیدری، قنبر؛ نیکومرام، هاشم؛ وکیلی فرد، حمید رضا.(۱۴۰۲)، رابطه میان ویژگی های صفات تاریک شخصیت در گرایش به رفتارهای متقلبانه: آزمون نظریه اعتماد اجتماعی، دانش حسابداری مالی، دوره 10، شماره ۱، صص ۱۸۳-۲۲۱.
دیانتی دیلمی، زهرا؛ باقری، ناهیده؛ منطقی، خسرو.(1400)، الگوی شناسایی اسناد و مدارک فیزیکی مشکوک به تقلب براساس مشخصات ظاهریشان، مجله دانش حسابداری، دوره 12، شماره 3، صص 129-146.
رضازاده، فرزانه؛ رضایی، فرزین؛ حمیدی، ناصر.(۱۳۹۹)، تأثیر خودکارآمدی، منبع‌کنترل و ویژگی‌های تاریک شخصیت بر گزارشگری مالی متقلبانه، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 5، شماره ۱۰، صص ۱۳۱-۱۶۷.
رضوان، حبذا؛ ولی پور، هاشم؛ صالحی، حمید؛ عوض زاده فتح، فریبرز.(1403)، تأثیر ویژگی‌های درونی حسابرسان بر توانایی کشف تقلب با لحاظ کردن نقش میانجی‌گری رفتارهای کاهنده کیفیت حسابرسی، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره ۹، شماره 18، صص۱۷۷-۲۱۷.
زارع بهنمیری، محمد جواد و اسفندیار، ملکیان کله بستی.(1394)، پیش‌بینی تقلب در صورت‌های مالی با استفاده از نسبت‌های مالی (مطالعه موردی: شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران)، چشم انداز مدیریت مالی،دوره 5، شماره 12، صص 64-80.
زارع، ایمان؛ ترک زاده ماهانی، علی؛ فاضلی، مهدی.(1403)، تأثیر پارانوئید سازمانی بر تقلب در نظام گزارشگری مالی با میانجی‌گری وفاداری سازمانی، پیشرفت‌های حسابداری، دوره 16، شماره 1، 243-274.
طاهری، مسعود.(۱۳۹۸)، مقایسه مدل‌های مثلث، دیاموند و پنتاگون تقلب در ارزیابی ریسک تقلب، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 4، شماره ۸، صص ۳۳۹-۳۶۹.
عارف‌ منش، زهره؛ دهقانی ‌اشکذری، محمد‌ مهدی؛ احمدی، زهرا؛ صفاری کرمانی، حمیده.(1402)، بهزیستی روانشناختی و تصمیم‌گیری اخلاقی حسابداران با نقش میانجی تمایل به ریسک‌پذیری فردی: مطالعه موردی حسابداران شرکت‌های کاشی استان یزد، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 8، شماره 15، صص 75-120.
 
غدیری صورمان‌آبادی، فرهاد؛ عبدالمحمدی، کریم؛ ابراهیم‌زاده، خوشدوی؛ شیخی پورپاک، سینا؛ علی‌زاده عربلوی بیشه، سارا. (1403)، مقایسه پرخاشگری و قانون‌گریزی در نوجوانان دراری صفات خودشیفته و عادی، مطالعات تربیتی و آموزشی، دوره 13، شماره1، صص87-98.
فرقاندوست حقیقی، کامبیز؛ هاشمی، سید عباس؛ فروغی دهکردی، امین.(1393)، مطالعه رابطه مدیریت سود و امکان تقلب در صورت های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابرسی، دوره 14، شماره 56، صص 47-68.
کامرانی، هدی؛ اعتمادی، حسین؛ رضازاده، جواد.(1402)، بررسی تأثیر زیرساخت‌های رسمی اخلاقی در سازمان بر تصمیم‌گیری اخلاقی حسابداران: با نقش میانجی گرایش به ریسک‌پذیری، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره8، شماره 15، صص :۳۷-۷۴.
کدخدایی الیادرانی، مژده و بنی مهد، بهمن.(۱۴۰۰)، رابطه جهت گیری ارزشی، عواطف مثبت و درک از انصاف با تمایل حسابرسان داخلی به گزارشگری تقلب، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، دوره 6، شماره ۱۱، صص ۶۷-۹۱.
نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه.(1395)، مدل بندی و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر قصدگزارش تقلب های مالی توسط حسابداران، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 13، شماره 49، 1-28.
نیکبخت، محمد رضا و شیخ، محمد جواد.(1383)، بررسی اهمیت شاخص های تقلب بالقوه مالی، مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 2، شماره 5، 61-94.
همت فر، محمود.(۱۴۰۱)، شخصیت مدیریتی سه‌گانه تاریک و دستکاری گزارشگری مالی، مجله تحلیل بازار سرمایه، دوره 2، شماره ۳، صص ۱۶۴-۱۸۲.
دوره 11، شماره 21
شهریور 1405
صفحه 435-501

  • تاریخ دریافت 03 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405