دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری

تعصبات شناختی مدیر عامل و برآوردهای حسابداری.

نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران. (نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. j.ebrahimi@razi.ac.ir
چکیده
تعصبات شناختی مدیرعامل می‌تواند با جهت‌دهی به چارچوب‌های ادراکی و الگوهای تفسیر اطلاعات، قضاوت‌های حرفه‌ای وی را تحت تأثیر قرار داده و از طریق اثرگذاری بر مفروضات برآوردهای حسابداری، پیامدهایی ساختاری برای شفافیت گزارشگری مالی و نحوه واکنش بازار سرمایه ایجاد کند. پژوهش حاضر با تمرکز بر شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰2، به بررسی اثر تعصبات شناختی مدیر عامل شامل خوش‌بینی و کوته‌بینی بر برآوردهای حسابداری پرداخته است. یافته‌ها حاکی از آن است که خوش‌بینی مدیرعامل با تشدید سوگیری در برآوردهای حسابداری همراه بوده و به انعکاس بیش‌برآوردی از عملکرد و سودآوری آتی منجر می‌شود. همچنین، کوته‌بینی مدیر عامل زمینه تقویت این برآوردهای جانبدارانه را فراهم می‌آورد. افزون بر این، تمرکز قدرت ناشی از دوگانگی وظایف می‌تواند اثرگذاری این سوگیری‌های شناختی را بر فرآیند برآوردهای حسابداری تشدید کند.
نتایج آزمون‌های تحلیل حساسیت، استحکام و پایداری یافته‌ها را تأیید کرده و نشان می‌دهد که سوگیری‌های شناختی چگونه می‌توانند الگوهای گزارشگری مالی را به‌طور نظام‌مند تحت تأثیر قرار دهند. این پژوهش با ارائه تبیینی رفتاری از فرآیند برآوردهای حسابداری، بر ضرورت طراحی و تقویت سازوکارهای حاکمیتی به‌منظور مهار آثار سوگیری‌های شناختی مدیرعامل تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

CEO Cognitive Biases and Accounting Estimates.

نویسندگان English

Esmaeil Amiri 1
Jamil Ebrahimi 2
1 Assistant Professor of Accounting, Department of Accounting, Faculty of Literature and Humanities, University of Jiroft, Jiroft, Iran. (Corresponding Author)
2 Assistant Professor of Accounting, Department of Accounting, Faculty of Social Sciences, Economics, Razi University, Kermanshah, Iran. j.ebrahimi@razi.ac.ir
چکیده English

CEO cognitive biases can shape perceptual frameworks and information interpretation patterns, influencing professional judgments and, through their impact on accounting estimates, generating structural consequences for financial reporting transparency and capital market reactions. This study examines the effect of CEO cognitive biases, specifically optimism and myopia, on accounting estimates, focusing on companies listed on the Tehran Stock Exchange from 2013 to 2023. The findings indicate that CEO optimism intensifies bias in accounting estimates, leading to overstatements of future performance and profitability. CEO myopia further reinforces these biased estimates. Additionally, power concentration arising from dual roles can amplify the influence of these cognitive biases on the estimation process. Sensitivity analyses confirm the robustness and stability of the results, demonstrating how cognitive biases systematically shape financial reporting patterns. This research provides a behavioral explanation of accounting estimates and highlights the need to design and strengthen governance mechanisms to mitigate the effects of CEO cognitive biases.

کلیدواژه‌ها English

Cognitive biases
optimism
myopia
accounting estimates
CEO duality
امیری، اسماعیل، ابراهیمی، جمیل. (۱۴۰۳)، تحلیل اثرات ویژگی‌های روان‌شناختی مدیرعامل بر عملکرد پایداری، پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، شماره ۱۳(۲)، صص391  ۳۵۱-۳۹۱.
امیری، اسماعیل؛ خدامی‌پور، احمد؛ کامیابی، یحیی. (1397)، اثر رفتارهای کوته‎بینانه و خوش‎بینانه مدیریت بر شفافیت اطلاعات مالی، نشریه پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، شماره 7(2)، صص 141-177.
حسینی، سید علی و خوئینی، مهین. (1399)، مبانی نظری خوش‌بینی مدیر عامل و اندازه‌گیری آن، نشریه مطالعات حسابداری و حسابرسی، 9 شماره (33)، صص 5-24.
حسینی، سیدمجتبی؛ مطیع، پروانه؛ کارگر، حامد. (1403)، بررسی تأثیر کوته بینی و بیش اعتمادی مدیران بر سرعت دستیابی به سرمایه در گردش بهینه، فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره ۱۸، صص ۴۶۵-۵۰۳.
داداشی، ایمان؛  حیدری رستمی، کرامت‌الله؛  زرقانی، مهدی. (1404)، بررسی نقش کوته‌بینی مدیران بر شدت تجدید ارائه صورت‌های مالی با نقش تعدیل‌کنندگی انگیزه‌های مالی مدیران، مجله مالی و پایداری شرکتی، شماره ۱(۱)، صص ۱۰۰-۱۲۸
رشیدی، محسن؛ صومی، مایده؛ کزازی، میلاد. (1402)، بررسی تأثیر تخصص حسابرس نسبت به برآوردهای حسابداری بر شدت برآورد حسابداری و انحرافات مدیریتی، دانش حسابداری مالی، 10 شماره (4)، 149-177.
رضازاده، حامد؛ پاک مرام، عسگر؛ بحری ثالث، جمال؛ عبدی، رسول. (1399)، تأثیر خوش‌بینی و بدبینی مدیران بر مدیریت سود، دانش حسابداری مالی، 7 شماره (1)، صص 157-180.
شفاعت، احمدرضا؛  کاشانی‌پور، محمد؛  غلامی جمکرانی، رضا؛  جهانگیرنیا، حسین. (1400)، تأثیر متغیر تیپ شخصیتی مدیران بر مدیریت سود و نقش تعدیلی آن در رابطه بین مدیریت سود با افشای مسئولیت‌های اجتماعی شرکت، فصلنامه فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، شماره ۶(۱۲)، صص ۳۰۸-۳۴۳.
طالع زاری، سمیه و عبدلی، محمدرضا. (1396)، بررسی رابطه بین کوته‌بینی مدیریت با کیفیت سود و میزان سرمایه‌گذاری در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، نشریه حسابداری مدیریت، 10 شماره (34)،  صص57-68.
فدایی‌نژاد، محمداسماعیل و دلشاد، افسانه. (1397)، بررسی تأثیر کوته‌بینی مدیر عامل بر بازده آتی سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه چشم‌انداز مدیریت مالی، شماره 8(21)، صص 51-69.
فروغی، داریوش و ساکیانی، امین. (1395)، تأثیر دوگانگی وطیفه مدیرعامل بر ریسک سقوط آتی قیمت سهام، فصلنامه دانش حسابداری مالی، شماره 3(2)، صص 31-52.
فلاح حمیدی، حامی؛ فغانی ماکرانی، خسرو؛  ذبیحی، علی. (1400)، قدرت و بیش اطمینانی مدیر عامل و گزارشگری متقلبانه، فصلنامه اقتصاد مالی، شماره 15(54)، صص 379-400.
کامیابی، یحیی؛ خدامی‌پور، احمد؛ امیری، اسماعیل. (1397)، تأثیر سازوکارهای نظام راهبری شرکتی بر هزینه معاملات سهام، فصلنامه حسابداری مالی، شماره 10(37)، صص 120-150.
مهرفر، ابوطالب؛ کاظمی، حسین؛ رضایی، فرزین. (1402)، خوش‌بینی طبیعی و انگیزشی مدیر عامل و تأثیر آن بر کیفیت گزارشگری مالی، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره 12(48)، صص 161-176.
میرزادزارع، مهدی؛ مشکی میاوقی، مهدی؛ میربرگ کار، سیدمظفر . (1403)، بررسی اثر تورش­های رفتاری بیش اطمینانی، کوته نگری و خوش بینی بر اجتناب مالیاتی، پژوهش های کاربردی در گزارشگری مالی، 13 شماره (1)، صص 265-292.               
نصیرزاده، فرزانه؛ عباس زاده، محمدرضا؛ ذوالفقارآرانی، محمد حسین. (1396)، بررسی تأثیر خوش‌بینیمدیر عاملو عدم تقارن اطلاعاتی ناشی از آن بر روی ریسک سقوط قیمت سهام، فصلنامه حسابداری مالی، 9 شماره (34)، صص 35-70.
نعمتی، مهرداد و رحمانی نوروزآباد، سامان. (1402)، نقش تعصبات روانشناختی بر رضایت مالی سرمایه‌گذاران: شواهدی از سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه اقتصاد مالی، شماره 17(2(پیاپی 63))، صص1-24.
نیک کار، جواد؛ حمیدی، الهام؛ عابدینی، سپیده. (1401)، تأثیر رفتار خوش‌بینانه و کوته‌بینانۀ مدیران بر عدم تقارن رفتار هزینه و استراتژی‌های متفاوت شرکت، مدیریت دارایی و تامین مالی، شماره 10(1)، صص 93-116.
دوره 11، شماره 21
شهریور 1405
صفحه 337-379

  • تاریخ دریافت 23 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 21 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 01 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405